یک میلیارد کاربر، ارزش‌گذاری ۸۵۲ میلیارد دلاری و پروژه استارگیت؛ نگاهی به مسیر رشد OpenAI
اکنون از هر هشت نفر در جهان که به اینترنت دسترسی دارند، یک نفر هر هفته از چت‌جی‌پی‌تی استفاده می‌کند. در اوت ۲۰۲۶، محصولات OpenAI از مرز یک میلیارد کاربر فعال هفتگی گذشتند و برای نخستین بار، درآمد حاصل از مشتریان سازمانی این شرکت از درآمد آن از مصرف‌کنندگان بیشتر شد. این شرکت در اکتبر اعلام کرد که هر هفته بیش از ۱٫۲ میلیارد نفر از چت‌جی‌پی‌تی استفاده می‌کنند.
ابعاد مالی این کسب‌وکار نیز به همان اندازه چشمگیر است. OpenAI در ماه مارس دور تأمین مالی ۱۲۲ میلیارد دلاری خود را با ارزش‌گذاری ۸۵۲ میلیارد دلاری پس از سرمایه‌گذاری نهایی کرد. آمازون، انویدیا (NVIDIA) و سافت‌بانک رهبری این دور را بر عهده داشتند. همچنین گزارش شده است که این شرکت در حال مذاکره برای رسیدن به ارزش‌گذاری حدود ۱٫۴ تریلیون دلار است.
پرسش پیش روی مدیران کسب‌وکار این است که چه میزان از این ارزش‌گذاری بر درآمد فعلی شرکت تکیه دارد و چه میزان از آن به سرمایه‌گذاری روی توان پردازشی آینده وابسته است. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، پیش‌تر در وبلاگ خود نوشته بود: «چشم‌انداز ما ساده است: می‌خواهیم کارخانه‌ای بسازیم که هر هفته بتواند یک گیگاوات زیرساخت جدید هوش مصنوعی تولید کند.»
اکنون بخش عمده درآمد ما از مشتریان سازمانی تأمین می‌شود.
سارا فرایر، مدیر ارشد مالی OpenAI (به نقل از CNBC)
OpenAI چگونه به این مقیاس رسید؟
OpenAI در دسامبر ۲۰۱۵ در سان‌فرانسیسکو، به‌عنوان یک آزمایشگاه پژوهشی تأسیس شد.
این شرکت اکنون با نام OpenAI Group PBC فعالیت می‌کند؛ شرکتی عام‌المنفعه که بنیاد OpenAI از اکتبر ۲۰۲۵ مالک ۲۶ درصد سهام آن بوده است. مایکروسافت، نخستین سرمایه‌گذار بزرگ این شرکت، از سال ۲۰۱۹ تاکنون ۱۳ میلیارد دلار در آن سرمایه‌گذاری کرده و حدود ۲۷ درصد سهام آن را در اختیار دارد.
تا مارس ۲۰۲۶، شمار مشترکان پولی OpenAI از ۵۰ میلیون نفر فراتر رفته بود و شرکت ماهانه حدود ۲ میلیارد دلار درآمد کسب می‌کرد.
سارا فرایر، مدیر ارشد مالی OpenAI، در ماه اوت به سرمایه‌گذاران گفت که درآمد حاصل از مشتریان سازمانی از درآمد مصرف‌کنندگان پیشی گرفته است. OpenAI اکنون بیش از دو میلیون مشتری تجاری دارد. به گزارش شبکه CNBC، فرایر گفت: «اکنون بخش عمده درآمد ما از مشتریان سازمانی تأمین می‌شود.»
OpenAI به روایت اعداد
- ارزش‌گذاری: ۸۵۲ میلیارد دلار پس از نهایی‌شدن دور تأمین مالی ۱۲۲ میلیارد دلاری در مارس ۲۰۲۶.
- کاربران: یک میلیارد کاربر فعال هفتگی در اوت ۲۰۲۶، در مقایسه با ۹۰۰ میلیون نفر در فوریه.
- درآمد: درآمد سالانه‌شده نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار در پایان سپتامبر ۲۰۲۶، به گزارش فایننشال تایمز.
- مشتریان تجاری: بیش از دو میلیون مشتری در اوت ۲۰۲۶.
- مشترکان: بیش از ۵۰ میلیون مشترک پولی در مارس ۲۰۲۶.
موتورهای رشد
بانک‌ها از جمله پیشگامان استفاده از فناوری‌های OpenAI بوده‌اند. مورگان استنلی گزارش داده است که بیش از ۹۸ درصد تیم‌های مشاوران این بانک از دستیار داخلی مبتنی بر مدل‌های OpenAI استفاده می‌کنند. بانک کامن‌ولث استرالیا نیز چت‌جی‌پی‌تی سازمانی را در اختیار حدود ۵۰ هزار کارمند خود قرار داده است.
توسعه‌دهندگان نرم‌افزار دومین موتور رشد شرکت هستند. رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API) شرکت OpenAI در هر دقیقه بیش از ۱۵ میلیارد توکن پردازش می‌کنند و ابزار برنامه‌نویسی خودکار این شرکت، Codex، در مارس ۲۰۲۶ بیش از دو میلیون کاربر هفتگی داشت.
این میزان تقاضا را می‌توان یکی از دلایل اصلی دانست که OpenAI طی دو سال گذشته برای تضمین دسترسی به توان پردازشی، قراردادهایی با ابعادی بی‌سابقه در صنعت نرم‌افزار منعقد کرده است.
دولت آمریکا نیز در این مسیر نقش دارد. برنامه OpenAI for Government در ژوئن ۲۰۲۵ آغاز شد و شامل یک طرح آزمایشی با سقف بودجه ۲۰۰ میلیون دلار برای دفتر هوش مصنوعی و دیجیتال پنتاگون (CDAO) بود. این برنامه فعالیت‌های پیشین OpenAI با ناسا، مؤسسه ملی سلامت آمریکا (NIH)، وزارت خزانه‌داری و آزمایشگاه پژوهشی نیروی هوایی آمریکا را در قالب یک برنامه واحد گرد هم آورد.
چشم‌انداز ما ساده است: می‌خواهیم کارخانه‌ای بسازیم که هر هفته بتواند یک گیگاوات زیرساخت جدید هوش مصنوعی تولید کند.
سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI
وضعیت مالی
قراردادهای زیرساختی OpenAI تصویری از زنجیره تأمین صنعت هوش مصنوعی ترسیم می‌کنند. انویدیا توافق کرده است تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار در این شرکت سرمایه‌گذاری کند و دست‌کم ۱۰ گیگاوات سامانه پردازشی در اختیار آن قرار دهد. AMD نیز تأمین ۶ گیگاوات پردازنده گرافیکی سری Instinct را بر عهده گرفته است؛ این قرارداد در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ با تحویل یک گیگاوات پردازنده MI450 آغاز می‌شود.
خدمات وب آمازون (AWS) در نوامبر ۲۰۲۵ قراردادی به ارزش ۳۸ میلیارد دلار با OpenAI امضا کرد. اوراکل و سافت‌بانک از شرکای پروژه استارگیت هستند؛ سرمایه‌گذاری مشترکی در زیرساخت هوش مصنوعی که ارزش برآوردی آن به ۵۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. در توافقی که در مه ۲۰۲۶ با مایکروسافت منعقد شد، سهم این شرکت از درآمد OpenAI به سقف ۳۸ میلیارد دلار محدود شد و OpenAI اجازه یافت خدمات خود را از طریق هر ارائه‌دهنده خدمات ابری عرضه کند.
مرحله بعدی برای OpenAI، اثبات پایداری ارقام مالی آن است. روزنامه فایننشال تایمز در اکتبر گزارش داد که اسناد ارائه‌شده به سرمایه‌گذاران، درآمد سالانه‌شده شرکت را نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار نشان می‌دهند؛ رقمی کمتر از برخی گزارش‌های پیشین که درآمد را ۷۰ میلیارد دلار برآورد کرده بودند.
OpenAI در ژوئن ۲۰۲۶ به‌صورت محرمانه برای عرضه اولیه سهام (IPO) اقدام کرد، اما این عرضه از آن زمان به تعویق افتاده است. این شرکت که حدود ۴۵۰۰ کارمند دارد، اکنون باید نشان دهد رشد درآمد مشتریان سازمانی می‌تواند همگام با افزایش هزینه‌های توان پردازشی پیش برود. فایننشال تایمز گزارش داده است که OpenAI پیش‌بینی می‌کند تا پایان سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۲۸۰ میلیارد دلار نقدینگی مصرف کند.
این شرکت که همچنان زیان‌ده است، انتظار دارد هزینه‌هایش با فاصله زیادی از درآمدهایش بیشتر باشد؛ هرچند پیش‌بینی می‌شود درآمد آن در همین دوره ده برابر شود و از ۳۶ میلیارد دلار در سال جاری به ۳۵۰ میلیارد دلار در سال ۲۰۳۰ برسد. این ارقام به گزارش فایننشال تایمز منتشر شده‌اند.
شرکای فناوری اصلی
- مایکروسافت: مایکروسافت از سال ۲۰۱۹ تاکنون ۱۳ میلیارد دلار در OpenAI سرمایه‌گذاری کرده و حدود ۲۷ درصد سهام آن را در اختیار دارد. بر اساس توافق مه ۲۰۲۶، سهم مایکروسافت از درآمد OpenAI حداکثر به ۳۸ میلیارد دلار محدود شده است، مجوز استفاده از مالکیت فکری شرکت تا سال ۲۰۳۲ غیرانحصاری خواهد بود و OpenAI می‌تواند خدمات خود را از طریق هر ارائه‌دهنده خدمات ابری عرضه کند؛ با این حال، پلتفرم Azure همچنان از اولویت برخوردار است.
- انویدیا (NVIDIA): این شرکت توافق کرده است تا سقف ۱۰۰ میلیارد دلار در OpenAI سرمایه‌گذاری کند و دست‌کم ۱۰ گیگاوات سامانه پردازشی در اختیار آن بگذارد. انویدیا از رهبران دور تأمین مالی مارس ۲۰۲۶ بود. در اوت ۲۰۲۶ نیز قرارداد اصلاح‌شده‌ای منعقد شد که بر اساس آن، یک مرکز داده با ظرفیت ۸ گیگاوات در شهرستان پایک ایالت اوهایو به‌صورت اجاره‌ای در اختیار پروژه قرار می‌گیرد.
- ای‌ام‌دی (AMD): قرارداد چندساله این شرکت شامل تأمین ۶ گیگاوات پردازنده گرافیکی Instinct است و با تحویل یک گیگاوات پردازنده MI450 در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ آغاز می‌شود. OpenAI همچنین اختیار خرید حداکثر ۱۶۰ میلیون سهم AMD را در اختیار دارد؛ میزانی که معادل حدود ۱۰ درصد سهام این سازنده تراشه است.
- اوراکل و سافت‌بانک: این دو شرکت از شرکای استارگیت، سرمایه‌گذاری مشترک زیرساختی هستند که در ژانویه ۲۰۲۵ آغاز شد و ارزش برآوردی آن به ۵۰۰ میلیارد دلار می‌رسد. پنج مرکز داده جدید استارگیت که در سال ۲۰۲۵ معرفی شدند، قرار است در مجموع ۷ گیگاوات ظرفیت به زیرساخت این پروژه در سراسر آمریکا اضافه کنند.
- خدمات وب آمازون (AWS): قرارداد چندساله ۳۸ میلیارد دلاری که در نوامبر ۲۰۲۵ امضا شد، دسترسی OpenAI به صدها هزار تراشه انویدیا از طریق زیرساخت AWS را فراهم می‌کند. قرار است تمام ظرفیت موردنظر پیش از پایان سال ۲۰۲۶ در دسترس باشد. آمازون همچنین از رهبران دور تأمین مالی مارس بود.