صندوق منافع عمومی آنتروپیک و مقایسه آن با دیگر طرح‌های بزرگ بشردوستانه
۲۰ اکتبر (رویترز) ـ شرکت آنتروپیک اعلام کرد که ۵ درصد از سهام خود را به صندوقی تازه برای منافع عمومی اختصاص می‌دهد؛ اقدامی که هم‌زمان با تشدید بحث‌ها درباره نحوه توزیع ثروت فزاینده حاصل از هوش مصنوعی انجام می‌شود.
این تعهد در شرایطی مطرح شده است که بحث‌های سیاسی گسترده‌تری درباره چگونگی بهره‌مندی مردم از دستاوردهای هوش مصنوعی جریان دارد. چند ماه پیش، برنی سندرز، سناتور آمریکایی، لایحه‌ای را معرفی کرد که بر اساس آن، عموم مردم می‌توانند مالک ۵۰ درصد از سهام بزرگ‌ترین شرکت‌های هوش مصنوعی آمریکا شوند.
در ادامه، اطلاعات موجود درباره صندوق آنتروپیک و مقایسه آن با برخی دیگر از طرح‌های بزرگ بشردوستانه‌ای آمده است که شرکت‌های بزرگ، مدیران فعلی یا پیشین آن‌ها و خانواده‌هایشان راه‌اندازی کرده‌اند.
صندوق منافع عمومی آنتروپیک
آنتروپیک روز یکشنبه در مطلبی در وبلاگ خود اعلام کرد که صندوق منافع عمومی این شرکت می‌تواند از اقداماتی مانند کمک مالی به سازمان‌های غیرانتفاعی، پرداخت مستقیم به گروه‌های جمعیتی مشخص و برنامه‌هایی برای مقابله با تأثیر هوش مصنوعی بر بازار کار حمایت کند.
این شرکت که سازنده دستیار هوش مصنوعی کلود است، اعلام کرد صندوق پیشنهادی به شکل یک شرکت با مسئولیت محدود و کاملاً تحت مالکیت آنتروپیک تأسیس خواهد شد. همچنین، به تشخیص هیئت‌مدیره، به ازای هر ۵۰ درصد افزایش ارزش شرکت نسبت به یک سطح مبنا که هنوز اعلام نشده است، ۲ درصد دیگر از سهام آنتروپیک به این صندوق اختصاص خواهد یافت.
بنیاد اوپن‌ای‌آی
اوپن‌ای‌آی در اکتبر ۲۰۲۵ بازسازی ساختار خود را تکمیل کرد. در نتیجه این تغییرات، نهاد غیرانتفاعی این شرکت که به بنیاد اوپن‌ای‌آی تغییر نام داد، مالک ۲۶ درصد از سهام بخش انتفاعی شرکت شد؛ سهمی که در آن زمان حدود ۱۳۰ میلیارد دلار ارزش داشت.
این بنیاد همچنین اختیار دریافت سهام اضافی را در اختیار دارد؛ مشروط بر اینکه قیمت سهام گروه اوپن‌ای‌آی طی ۱۵ سال بیش از ۱۰ برابر شود.
اوپن‌ای‌آی در مطلبی که در همان زمان در وبلاگ خود منتشر کرد، توضیح داد که موفقیت شرکت موجب افزایش ارزش سهام متعلق به بنیاد خواهد شد و این نهاد غیرانتفاعی از این دارایی برای تأمین مالی فعالیت‌های بشردوستانه خود استفاده خواهد کرد.
این بنیاد اعلام کرده است که در مرحله نخست، تعهد مالی ۲۵ میلیارد دلاری خود را بر دو حوزه متمرکز می‌کند: سلامت و درمان بیماری‌ها، و راهکارهای فنی برای افزایش تاب‌آوری در برابر هوش مصنوعی. این برنامه بر تعهد ۵۰ میلیون دلاری اوپن‌ای‌آی در ژوئیه ۲۰۲۵ برای حمایت از سازمان‌های غیرانتفاعی و نهادهای مأموریت‌محور استوار است.
بنیاد گیتس
بنیاد گیتس در سال ۲۰۰۰ به دست بیل گیتس، از بنیان‌گذاران مایکروسافت، و همسر وقت او، ملیندا فرنچ گیتس، تأسیس شد. این بنیاد طی ۲۵ سال نخست فعالیت خود بیش از ۱۰۲٫۳ میلیارد دلار در حوزه سلامت و توسعه جهانی، آموزش در آمریکا و افزایش فرصت‌های پیشرفت اقتصادی سرمایه‌گذاری کرد.
بیل گیتس در مه ۲۰۲۵ اعلام کرد که این بنیاد طی دو دهه آینده ۲۰۰ میلیارد دلار دیگر هزینه خواهد کرد و سپس در دسامبر ۲۰۴۵ به فعالیت خود پایان می‌دهد.
فعالیت‌های بنیاد تا سال ۲۰۴۵ بر سه هدف متمرکز خواهد بود: جلوگیری از مرگ مادران و نوزادان بر اثر عواملی که قابل پیشگیری هستند؛ فراهم کردن شرایطی که نسل آینده بدون ابتلا به بیماری‌های عفونی مرگبار رشد کند؛ و کمک به صدها میلیون نفر برای رهایی از فقر.
این بنیاد قصد دارد در سال ۲۰۲۶ مبلغ بی‌سابقه ۹ میلیارد دلار پرداخت کند. حدود ۷۰ درصد بودجه آن به پیشبرد دو هدف نخست اختصاص می‌یابد که فعالیت‌های بنیاد در حوزه سلامت جهانی را در بر می‌گیرند.
تعهد بشردوستانه وارن بافت
وارن بافت، سرمایه‌گذار سرشناس، در سال ۲۰۰۶ متعهد شد تقریباً تمام سهام خود در شرکت برکشایر هاتاوی را به بنیادهای بشردوستانه اهدا کند.
او از آن زمان تاکنون بیش از نیمی از سهام خود را واگذار کرده است؛ از جمله بیش از ۴۷ میلیارد دلار به بنیاد گیتس و بیش از ۱۷ میلیارد دلار به چهار مؤسسه خیریه خانوادگی.
با این حال، پس از افشای جزئیاتی درباره ارتباطات بیل گیتس با جفری اپستین، مجرم جنسی که درگذشته است، بافت کمک‌های خود به بنیاد گیتس را متوقف کرد. این تصمیم به همکاری بشردوستانه‌ای پایان داد که حدود دو دهه ادامه داشت.
بافت گفته است که قصد دارد پس از مرگش، ۹۹٫۵ درصد از ثروت باقی‌مانده خود را به یک صندوق امانی خیریه واگذار کند که دختر و دو پسرش بر آن نظارت خواهند داشت.
فرزندان او پس از مرگش حدود ۱۰ سال فرصت خواهند داشت تا ثروت باقی‌مانده را ببخشند. آن‌ها باید به اتفاق آرا درباره اهداف بشردوستانه‌ای که این منابع باید در خدمت آن‌ها قرار گیرد، تصمیم بگیرند.
تعهد ایلان ماسک
پس از اعلام ایجاد صندوق عمومی آنتروپیک در روز یکشنبه، ایلان ماسک متعهد شد که به «هر کودک در آمریکا» یک سهم از شرکت اسپیس‌ایکس بدهد. مدیرعامل اسپیس‌ایکس و تسلا در پستی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «بله، دادن سهام، که سهمی از اقتصاد آینده است، به‌طور مستقیم به مردم، راه درست است.»
اوایل سال جاری میلادی نیز گوین شاتول، رئیس اسپیس‌ایکس، و همسرش متعهد شدند در چارچوب طرح سرمایه‌گذاری «حساب‌های ترامپ»، به هر یک از بیش از ۲ میلیون کودک، یک سهم از سهام اسپیس‌ایکس اختصاص دهند.
تعهد مکنزی اسکات
مکنزی اسکات در جریان طلاق خود از جف بزوس، بنیان‌گذار آمازون، در سال ۲۰۱۹ حدود ۴ درصد از سهام این شرکت را دریافت کرد؛ سهمی که در آن زمان حدود ۳۶ میلیارد دلار ارزش داشت.
او اندکی پس از آن متعهد شد دست‌کم نیمی از ثروتی را که از سهام آمازون به دست آورده است، در طول عمر خود ببخشد و به «تعهد بخشش» پیوست. این ابتکار را وارن بافت و بیل و ملیندا گیتس بنیان گذاشتند تا ثروتمندترین افراد جهان را به واگذاری بخش عمده دارایی‌هایشان به امور خیریه تشویق کنند.
اسکات از آن زمان تاکنون ۲۷۵ میلیون دلار به سازمان «پلند پرنت‌هود» در سال ۲۰۲۲، بیش از ۴ میلیارد دلار به بانک‌های غذا و صندوق‌های امدادرسانی اضطراری در دوران همه‌گیری کرونا و میلیاردها دلار دیگر به طرح‌هایی در زمینه برابری نژادی، حقوق افراد ال‌جی‌بی‌تی‌کیو و مقابله با تغییرات اقلیمی کمک کرده است. بر اساس نامه‌ای از سازمان «ییلد گیوینگ» که سال گذشته منتشر شد، اسکات در سال ۲۰۲۵ مبلغ ۷٫۱ میلیارد دلار از دارایی خود را بخشید.
بنیاد فورد
بنیاد فورد در سال ۱۹۳۶ به دست ادسل فورد، پسر هنری فورد، با کمک اولیه ۲۵ هزار دلاری تأسیس شد. این بنیاد که فعالیت خود را به‌عنوان نهادی بشردوستانه با پشتوانه یک خانواده در ایالت میشیگان آغاز کرد، به یکی از بزرگ‌ترین بنیادهای جهان تبدیل شده است. ارزش دارایی وقفی کنونی آن حدود ۱۸ میلیارد دلار است.
این بنیاد ۹۰ ساله در سال ۲۰۲۴ از طریق ۲٬۲۸۸ کمک مالی، در مجموع ۷۶۸ میلیون دلار پرداخت کرد. فعالیت‌های آن بر کاهش فقر و بی‌عدالتی، تقویت ارزش‌های دموکراتیک و ترویج همکاری بین‌المللی متمرکز است.
بنیاد فورد در سال ۲۰۱۵ برنامه «بیلد» را راه‌اندازی کرد؛ طرحی پنج‌ساله با سرمایه‌گذاری یک میلیارد دلاری برای تقویت ظرفیت بلندمدت و پایداری ۳۵۰ سازمان عدالت اجتماعی که در سراسر جهان با نابرابری مقابله می‌کنند. این بنیاد در سال ۲۰۲۱ برنامه بیلد را با اختصاص یک میلیارد دلار دیگر تمدید کرد.
بنیاد خیریه لیلی
بنیاد خیریه لیلی در سال ۱۹۳۷ به دست جی. کی. لیلی و پسرانش و از طریق اهدای سهام شرکت داروسازی خانوادگی آن‌ها تأسیس شد. فعالیت این بنیاد با اهدای ۱۷٬۵۰۰ سهم به ارزش ۲۶۲٬۵۰۰ دلار آغاز شد.
این بنیاد طی ۸۸ سال نخست فعالیت خود، نزدیک به ۲۱٫۳ میلیارد دلار کمک مالی به ۱۱٬۶۵۱ سازمان خیریه پرداخت کرده است. میزان کمک‌های آن در سال ۲۰۲۵ به ۳٫۸۵ میلیارد دلار رسید و هم‌زمان، ارزش دارایی‌هایش به حدود ۱۰۶ میلیارد دلار افزایش یافت.
این بنیاد که دفتر مرکزی آن در ایندیاناپولیس قرار دارد، بر آموزش، توسعه جوامع محلی و مذهب تمرکز دارد و تعهد ویژه‌ای به ایالت ایندیانا دارد.
بنیاد نوو نوردیسک
بنیاد نوو نوردیسک در دانمارک تأسیس شده و ریشه‌های آن به آگوست کروگ، اچ. سی. هگاردورن و آگوست کنگستد بازمی‌گردد؛ افرادی که از سود حاصل از تولید انسولین برای حمایت از فعالیت‌های علمی و بشردوستانه استفاده کردند.
بنیاد کنونی در سال ۱۹۸۹ شکل گرفت؛ زمانی که پس از ادغام شرکت‌هایی که به‌ترتیب با بنیادهای مرتبط با نوردیسک و نوو پیوند داشتند، ساختار بنیادها نیز با یکدیگر ادغام شد. این ادغام به شکل‌گیری شرکت نوو نوردیسک انجامید.
این بنیاد در سال ۲۰۲۵ از طریق ۲٬۲۰۶ کمک مالی و سرمایه‌گذاری بشردوستانه، مبلغ بی‌سابقه ۱۱٫۸ میلیارد کرون دانمارک، معادل ۱٫۷۷ میلیارد دلار یا حدود ۱٫۶ میلیارد یورو، اختصاص داد. این رقم در سال ۲۰۲۴ برابر با ۱۰٫۱ میلیارد کرون دانمارک بود.
منابع مالی این بنیاد عمدتاً از پژوهش‌ها و طرح‌هایی در حوزه سلامت انسان، بیماری‌های عفونی و بیماری‌های قلبی‌ـ‌متابولیک، گذار سبز و کشاورزی پایدار حمایت می‌کنند.
هر یک دلار آمریکا برابر با ۶٫۶۵۲۶ کرون دانمارک است.
گزارش: پراگیان کالیتا در بنگلور؛ ویرایش: ماجو ساموئل.