خرید استارتاپ Orchestra Bio از سوی OpenAI؛ گامی تازه برای ورود عامل‌های هوش مصنوعی به توسعه دارو

شرکت OpenAI استارتاپ Orchestra Bio مستقر در سان‌فرانسیسکو را خریداری کرده است؛ شرکتی که عامل‌های هوش مصنوعی آن به شرکت‌های داروسازی کمک می‌کنند پروژه‌های پیچیده تولید دارو را طبق برنامه پیش ببرند. تیم و فناوری Orchestra Bio در پلتفرم علوم زیستی Rosalind متعلق به OpenAI ادغام خواهند شد. مبلغ این خرید اعلام نشده است.

این معامله که روز سه‌شنبه در وب‌سایت OpenAI اعلام شد، تازه‌ترین گام یک شرکت بزرگ هوش مصنوعی برای ورود به حوزه نرم‌افزارهای تخصصی صنعت داروسازی است؛ صنعتی که در آن توسعه دارو ممکن است سال‌ها طول بکشد و هزینه‌ها به میلیاردها دلار برسد.

عامل‌های هوش مصنوعی Orchestra بخش عمده‌ای از کارهای اجرایی و مدیریتی برنامه‌های تولید دارو را بر عهده می‌گیرند: از پایش مطالعات و پیگیری جدول‌های زمانی توسعه گرفته تا نظارت بر بودجه و شناسایی تأخیرهای احتمالی پیش از آنکه به مشکلات زنجیره‌ای تبدیل شوند. هنگامی که مشکلی شناسایی می‌شود، نرم‌افزار اطلاعات مرتبط را گردآوری و راهکارهای احتمالی را با یکدیگر مقایسه می‌کند؛ با این حال، تصمیم نهایی همچنان بر عهده دانشمندان و مدیران پروژه است. OpenAI اعلام کرده است که تیم مشترک این شرکت‌ها عامل‌هایی توسعه خواهد داد که یافته‌های علمی را به تصمیم‌های لازم و مطالعات تکمیلی پیوند می‌دهند تا نتایج امیدوارکننده پژوهش‌ها به دارو تبدیل شوند.

OpenAI در اطلاعیه خود اعلام کرد: «هدف ما این است که به دانشمندان کمک کنیم به اکتشافات تازه دست یابند و کارهای لازم برای تبدیل این اکتشافات به درمان‌هایی را مدیریت کنند که زودتر به دست بیماران می‌رسند.»

شرکت Orchestra در پاییز سال ۲۰۲۲ تأسیس شد و بر اساس داده‌های Caplight که در گزارش‌ها به آن استناد شده، تا سال ۲۰۲۵ حدود ۲۰ میلیون دلار سرمایه جذب کرده بود. Andreessen Horowitz، Definition Capital، Insight Partners و 8VC از سرمایه‌گذاران این شرکت بودند. این استارتاپ را نباید با شرکت Orchestra BioMed اشتباه گرفت؛ شرکتی مستقل در حوزه تجهیزات پزشکی که در بورس نزدک با نماد OBIO معامله می‌شود.

این خرید در چارچوب پلتفرم Rosalind انجام می‌شود؛ خانواده مدل‌هایی که OpenAI در آوریل برای کاربردهای زیست‌شناسی، شیمی و کشف دارو معرفی کرد. دسترسی به این مدل در ابتدا به مشتریان سازمانی تأییدشده در ایالات متحده محدود بود. محصول مکمل آن، Rosalind Workbench، مدل را به ابزارها و داده‌های علمی متصل می‌کند تا پژوهشگران بتوانند آزمایش‌ها را برنامه‌ریزی و نتایج را تحلیل کنند. OpenAI می‌گوید شرکت‌هایی از جمله Moderna با نماد بورسی MRNA و Novo Nordisk با نماد NVO از مشتریان Rosalind هستند.

OpenAI هدف اصلی این اقدام را کاهش زمان توسعه دارو می‌داند. این شرکت می‌گوید رساندن یک داروی جدید از مرحله ایده اولیه تا دریافت تأییدیه در ایالات متحده ممکن است تا ۱۵ سال طول بکشد. هر ماه کاهش در این فرایند به معنای آن است که درمان زودتر به بیماران می‌رسد و شرکت سازنده نیز زودتر می‌تواند درآمدزایی از آن را آغاز کند. هزینه‌های این صنعت بسیار سنگین است: رساندن تنها یک داروی تأییدشده به بازار ممکن است بیش از ۲٫۶ میلیارد دلار هزینه داشته باشد و کمتر از ۱۰ درصد داروهای بالقوه‌ای که وارد آزمایش‌های انسانی می‌شوند، در نهایت به قفسه داروخانه‌ها می‌رسند.

بخش قابل‌توجهی از موانع موجود خارج از محیط آزمایشگاه قرار دارد. تیم‌های توسعه دارو باید میان بخش‌های داخلی شرکت و شرکای بیرونی هماهنگی ایجاد کنند؛ از جمله سازمان‌های پژوهشی پیمانکار که مطالعات را اجرا می‌کنند و تولیدکنندگان قراردادی که ترکیبات آزمایشی را می‌سازند. این فعالیت‌ها اغلب در سامانه‌هایی انجام می‌شوند که با یکدیگر ارتباط ندارند.

OpenAI به‌روشنی اعلام کرده است که به دنبال درآمدزایی از صنعت علوم زیستی فراتر از دریافت حق اشتراک است. سارا فرایر، مدیر مالی شرکت، در مطلبی که ژانویه منتشر شد، نوشت با ورود هوش مصنوعی به حوزه‌هایی مانند کشف دارو، صدور مجوز، توافق‌های مربوط به مالکیت فکری و مدل‌های قیمت‌گذاری مبتنی بر نتایج نیز در تقسیم ارزش ایجادشده نقش خواهند داشت.

این اقدام با راهبرد رقیب OpenAI، شرکت Anthropic، هم‌راستاست. Anthropic در آوریل استارتاپ زیست‌فناوری مبتنی بر هوش مصنوعی Coefficient Bio را با مبلغی در حدود ۴۰۰ میلیون دلار خرید و در ژوئن پلتفرم پژوهشی Claude Science را راه‌اندازی کرد. این شرکت در سپتامبر اعلام کرد مدل Claude آن به شناسایی یک سامانه آنزیمی ناشناخته پیشین کمک کرده است که شباهت‌هایی به ابزار ویرایش ژن CRISPR دارد؛ هرچند برخی دانشمندان معتقد بودند اهمیت این یافته بیش از اندازه برجسته شده است.

OpenAI در حال گسترش مجموعه محصولات خود در حوزه علم و سلامت است. این شرکت در ژانویه ChatGPT Health را راه‌اندازی کرد؛ محصولی که به کاربران امکان می‌دهد سوابق پزشکی خود را به چت‌بات متصل کنند. همچنین استارتاپ ارائه‌دهنده خدمات سوابق پزشکی Torch را با مبلغی که بنا بر گزارش‌ها ۱۰۰ میلیون دلار بوده، خریداری کرد. در همان ماه، OpenAI ابزار نگارش علمی دیگری به نام Crixet را نیز به پلتفرمی برای پژوهشگران با نام Prism تبدیل کرد. پنج روز پیش از معامله Orchestra، این شرکت طرح دانشگاهی Rosalind Academic Plan را معرفی کرد که به آزمایشگاه‌های واجد شرایط در دانشگاه‌های آمریکا امکان می‌دهد تا سقف ۳۰ جایگاه کاربری رایگان را برای حداکثر ۱۲ ماه دریافت کنند.

OpenAI مشخص نکرده است که عامل‌های هوش مصنوعی Orchestra چه زمانی به پلتفرم Rosalind اضافه خواهند شد.

از نگاه سرمایه‌گذاران، این معامله هرچند کوچک است، نشانه‌ای معنادار از نحوه جایگاه‌یابی شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی پیش از عرضه عمومی سهام آن‌ها به شمار می‌رود. چند سرمایه‌گذار حوزه هوش مصنوعی به وب‌سایت Axios گفته‌اند یکی از پرسش‌های مهم درباره هر شرکت هوش مصنوعی که قصد ورود به بورس را دارد، این است که تا چه اندازه می‌تواند فعالیت خود را به بازارهایی فراتر از برنامه‌نویسی و امنیت سایبری گسترش دهد. علوم زیستی پاسخی جذاب به این پرسش ارائه می‌کند: مشتریانی با توان مالی بالا، فرایندهای کاری ارزشمند و روایتی قابل‌دفاع درباره بهبود سلامت انسان.

این تحول برای شرکت‌های داروسازی باسابقه و فروشندگان نرم‌افزارهای مورد استفاده آن‌ها نیز اهمیت دارد. اگر شرکت‌های سازنده هوش مصنوعی عمومی بتوانند لایه هماهنگی فرایند توسعه بالینی را در محصولات خود ادغام کنند، هم به شرکای بالقوه شرکت‌های بزرگ داروسازی تبدیل می‌شوند و هم ممکن است با ارائه‌دهندگان تخصصی نرم‌افزارهای مدیریت کارآزمایی‌های بالینی و سایر سامانه‌های بالینی رقابت کنند.

برای استارتاپ‌هایی که ابزارهای هوش مصنوعی تخصصی برای صنایع مختلف می‌سازند، تجربه Orchestra دو جنبه دارد. نگرانی دیرینه این بخش آن است که یک شرکت بزرگ هوش مصنوعی با عرضه قابلیتی تازه، در مدت کوتاهی کسب‌وکار یک شرکت نوپا را از بین ببرد. اما در این مورد، استارتاپ به‌جای کنار زده شدن، خریداری شد. این اتفاق یادآوری می‌کند که فروش شرکت همچنان یکی از راه‌های خروج سرمایه‌گذاران و بنیان‌گذاران است، هرچند نشان می‌دهد شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی نیز به دنبال خرید کسب‌وکارهای تخصصی هستند.

جزئیات اصلی معامله در یک نگاه:

توضیح: شرکت Orchestra Bio ارتباطی با Orchestra BioMed ندارد. Orchestra BioMed شرکتی مستقل در حوزه تجهیزات پزشکی است که سهام آن در بورس نزدک با نماد OBIO معامله می‌شود.

منطق راهبردی این خرید به محل اصلی گلوگاه در فرایند توسعه دارو بازمی‌گردد. مدل‌های هوش مصنوعی پیش‌تر در پیش‌بینی ساختار پروتئین‌ها و تولید مولکول‌ها قابلیت‌های امیدوارکننده‌ای نشان داده‌اند؛ اما کار زمان‌بر و کمتر چشمگیرِ حفظ نظم و پیشبرد یک برنامه چندساله همچنان تا حد زیادی به‌صورت دستی انجام می‌شود. Orchestra می‌گوید عامل‌های هوش مصنوعی می‌توانند این وظایف را به‌طور پیوسته زیر نظر بگیرند و مشکلات را زمانی آشکار کنند که هنوز فرصت کافی برای واکنش وجود دارد.

با این حال، هنوز مشخص نیست که این فناوری واقعاً زمان توسعه دارو را کاهش خواهد داد یا نه. ارقامی که OpenAI مطرح کرده است، یعنی ۱۰ تا ۱۵ سال زمان و بیش از ۲٫۶ میلیارد دلار هزینه برای هر داروی تأییدشده، به صنعتی مربوط می‌شوند که شکست در مراحل پایانی توسعه در آن رایج است و تأخیر می‌تواند به از دست رفتن بخشی از عمر مؤثر حق انحصاری ثبت اختراع منجر شود. ابزاری که چند ماه از زمان‌بندی و گزارش‌دهی پروژه‌ها کم کند، ممکن است تأثیرگذار باشد؛ اما چنین ابزاری مشکل هماهنگی را هدف می‌گیرد، نه ریسک علمی‌ای را که باعث شکست بیشتر داروهای بالقوه می‌شود.

این معامله همچنین رقابتی را تشدید می‌کند که مدت‌هاست از چت‌بات‌ها فراتر رفته است. OpenAI و Anthropic برای جذب بودجه‌های سازمانی در حوزه علوم با یکدیگر رقابت می‌کنند و هر دو در حال ساخت مجموعه‌ای از مدل‌ها، محیط‌های کاری پژوهشی و اکنون پلتفرم‌های عامل‌های هوش مصنوعی برای محققان هستند. خرید Coefficient Bio در آوریل و راه‌اندازی Claude Science در ژوئن، مسیر Anthropic را مشخص کرد؛ عرضه Rosalind و خرید Orchestra از سوی OpenAI نیز پاسخی به این اقدامات است.

OpenAI فعلاً جزئیات مالی معامله را محرمانه نگه داشته و تاریخی برای عرضه عمومی قابلیت‌های Orchestra به کاربران Rosalind اعلام نکرده است. با این حال، هدفی که این شرکت آشکارا مطرح کرده روشن است: حضور در زنجیره‌ای که یافته‌های آزمایشگاهی را به درمان‌های تأییدشده تبدیل می‌کند و کسب درآمد بر مبنای ارزشی که از این طریق ایجاد می‌شود.