از دایانا بپرسید: آیا می‌توان به‌خاطر طعنه‌های بیش از حد شخصی ChatGPT از آن شکایت کرد؟
فرهنگ
در ستون تازه «از دایانا بپرسید»، دایانا حماده، وکیل دادگستری، به بررسی مرز باریک میان رضایت، حریم خصوصی و اطلاعاتی می‌پردازد که با ChatGPT به اشتراک می‌گذاریم؛ آن هم در شرایطی که یک ترند ظاهراً بی‌ضرر هوش مصنوعی، به تجربه‌ای غیرمنتظره و بیش از حد شخصی تبدیل می‌شود.
نویسنده: دایانا حماده
ماجرا با ایمیلی از سوی یکی از خوانندگان ناشناس من آغاز شد؛ خواننده‌ای که ظاهراً زن بود و پرسشی نسبتاً غیرمنتظره داشت: آیا می‌توانم به‌خاطر دست انداختن خودم از ChatGPT شکایت کنم؟
او هم مانند بسیاری از دوستانش تصمیم گرفته بود به ترند محبوب درخواست از ChatGPT برای دست انداختن کاربر بپیوندد. انتظار داشت چند توهین بامزه یا شاید چند شوخی درباره شخصیت و عادت‌هایش بشنود. اما از اینکه پاسخ چقدر شخصی شده بود، شوکه شد.
چت‌بات اطلاعات خصوصی‌ای را پیش کشیده بود که او در گفت‌وگوهای قبلی با آن در میان گذاشته بود؛ جزئیاتی که زمانی با اعتماد و اطمینان مطرح کرده بود، حالا به سوژه شوخی تبدیل شده بودند. گفت‌وگویی که قرار بود سرگرم‌کننده و سبک باشد، باعث شد احساس کند حریم خصوصی‌اش از بین رفته و تحقیر شده است.
او می‌خواست بداند آیا ChatGPT حریم خصوصی‌اش را نقض کرده و مهم‌تر از آن، آیا می‌تواند از نظر قانونی پیگیری کند.
پاسخ من چه بود؟ خب، خودتان از ChatGPT خواستید شما را دست بیندازد، اما احتمالاً انتظار نداشتید آن‌قدر از زندگی‌تان به خاطر داشته باشد که این تجربه شبیه خیانت به اعتماد شما شود. با توجه به بخش‌هایی از گفت‌وگو که برایم فرستادید، به نظر می‌رسد از چت‌بات خواسته بودید شوخی‌هایی نسبتاً تند و بی‌پرده با شما بکند. متأسفانه، این ماجرا چندان به سلامتی و شادی ختم نشد!
شوخی را کنار بگذاریم؛ تجربه این خواننده پرسشی حقوقی و قابل تأمل مطرح می‌کند: وقتی اطلاعات شخصی‌مان را با هوش مصنوعی به اشتراک می‌گذاریم، رضایت ما تا چه اندازه استفاده‌های بعدی از این اطلاعات را در بر می‌گیرد؟
ChatGPT درخواست برای دست انداختن کاربر را دعوتی به بیان نکته‌های طنزآمیز و گاهی به‌شدت شخصی تلقی می‌کند. بااین‌حال، برخلاف کمدینی که برای نخستین بار با شما روبه‌رو می‌شود، این چت‌بات ممکن است، بسته به تنظیمات حافظه شما، از اطلاعات گفت‌وگوهای قبلی نیز استفاده کند.
چیزی که با هدف سرگرمی آغاز می‌شود، ممکن است ناگهان به دخالت در حریم خصوصی شباهت پیدا کند. اما آیا چنین تجربه‌ای لزوماً به معنای نقض قانون است؟
آیا واقعاً با همه‌چیز موافقت کرده‌اید؟
لزوماً نه.
رضایت همیشه نامحدود نیست. ممکن است هنگام دریافت راهنمایی، اطلاعات حساسی درباره ازدواج، سلامت، وضعیت مالی یا خانواده خود در میان گذاشته باشید، بی‌آنکه تصور کنید همان جزئیات بعدها به سوژه یک شوخی تبدیل خواهند شد.
از سوی دیگر، درخواست از ChatGPT برای دست انداختن شما را می‌توان به‌طور معقول اجازه‌ای برای بیان نکته‌های شخصی تلقی کرد. اینکه استفاده از اطلاعات گفت‌وگوهای قبلی از مرزهای قانونی عبور می‌کند یا نه، به شرایط هر مورد، قوانین حریم خصوصی قابل اجرا و شرایط استفاده از پلتفرم بستگی دارد.
اگر در امارات متحده عربی قصد پیگیری قانونی دارید، فرمان قانون فدرال شماره ۴۵ سال ۲۰۲۱ درباره حفاظت از داده‌های شخصی، اصول حاکم بر پردازش قانونی اطلاعات شخصی را تعیین می‌کند. این اصول، از جمله، شفافیت، محدودیت استفاده از داده‌ها به اهداف مشخص و به حداقل رساندن داده‌های جمع‌آوری‌شده را در بر می‌گیرند.
بااین‌حال، اینکه این مقررات درباره یک ارائه‌دهنده بین‌المللی هوش مصنوعی اعمال می‌شوند یا نه، به عوامل متعددی بستگی دارد؛ از جمله صلاحیت قضایی، استثناهای پیش‌بینی‌شده در قانون و شرایطی که اطلاعات در آن پردازش شده‌اند.
قانون مدنی امارات نیز در برخی موارد امکان دریافت غرامت بابت زیان معنوی را به رسمیت می‌شناسد. اما میان احساس شرمندگی و داشتن ادعایی که از نظر قانونی قابل پیگیری باشد، تفاوت مهمی وجود دارد. فردی که خواهان دریافت غرامت است، باید وجود تخلف قانونی، زیان ناشی از آن و رابطه میان این دو را اثبات کند.
همچنین، هرچند در گفت‌وگوهای روزمره به‌سادگی از شکایت از ChatGPT صحبت می‌کنیم، در عمل، با رعایت ملاحظات مربوط به صلاحیت قضایی و شرایط قراردادی، دعوای حقوقی معمولاً علیه شرکتی مطرح می‌شود که مسئول ارائه این سرویس است، نه خود چت‌بات.
اما اگر اطلاعات مطرح‌شده بسیار حساس باشند، چه؟
در اینجا موضوع پیچیده‌تر می‌شود.
تفاوت قابل توجهی وجود دارد میان اینکه ChatGPT عادت شما به خرید کالاهای گران‌قیمت را دست بیندازد و اینکه ناگهان به تجربه‌ای آسیب‌زای خانوادگی یا اطلاعات محرمانه پزشکی شما اشاره کند.
مورد دوم می‌تواند پرسش‌های جدی‌تری درباره نحوه پردازش داده‌های شخصی حساس مطرح کند؛ هرچند ناراحت‌کننده بودن یک پاسخ به‌خودی‌خود به معنای غیرقانونی بودن آن نیست.
پیش از بررسی امکان طرح دعوا، توصیه من این است که گفت‌وگوی موردنظر را نگه دارید، تنظیمات حافظه و حریم خصوصی خود را بررسی کنید و در صورت لزوم، از ارائه‌دهنده سرویس بخواهید توضیح دهد که اطلاعات شخصی شما چگونه مورد استفاده قرار گرفته است.
ما در دوره‌ای زندگی می‌کنیم که افراد بیش از پیش مسائل شخصی خود را با هوش مصنوعی در میان می‌گذارند؛ مسائلی که شاید حتی از مطرح کردنشان با نزدیک‌ترین دوستانشان هم تردید داشته باشند. از مشکلات روابط عاطفی گرفته تا اختلافات خانوادگی و ناامنی‌های شخصی، این گفت‌وگوها می‌توانند به‌شدت صمیمی و خصوصی شوند.
توانایی به خاطر سپردن اطلاعاتی که به اشتراک می‌گذاریم، بخشی از عواملی است که هوش مصنوعی را تا این اندازه کاربردی می‌کند. اما همین قابلیت این پرسش مهم را مطرح می‌کند که شخصی‌سازی از کجا به بعد به دخالت در حریم خصوصی تبدیل می‌شود.
بنابراین، توصیه من به خواننده‌ای که برایم نامه نوشت، ساده است: پیش از آنکه از ChatGPT بخواهید شما را دست بیندازد، به یاد داشته باشید که ممکن است بیشتر از آنچه تصور می‌کنید، شما را بشناسد.
و گاهی شوخی می‌تواند بیش از حد به واقعیت زندگی‌تان نزدیک شود.
دایانا حماده وکیل متخصص حقوق خانواده در امارات متحده عربی و بنیان‌گذار مؤسسه حقوقی Diana Hamadeh Attorneys at Law است.