جک کلارک، هم‌بنیان‌گذار آنتروپیک: تکینگی فناوری از راه رسیده است
نویسنده: مایانک چایا
جک کلارک، هم‌بنیان‌گذار شرکت آنتروپیک، معتقد است تکینگی فناوری از راه رسیده است؛ نقطه‌ای که در آن هوش مصنوعی سرعت پیشرفت‌های علمی و فناورانه را چنان افزایش می‌دهد که انسان‌ها دیگر نمی‌توانند به‌راحتی آن را درک کنند یا همگام با آن پیش بروند.
کلارک که پیش‌تر روزنامه‌نگار بوده و پس از مدتی فعالیت در شرکت اوپن‌ای‌آی، آنتروپیک را بنیان گذاشته است، این دیدگاه را در سخنرانی بنیاد پر جاکوبسون در بانکوک مطرح کرد. این سخنرانی در حاشیه نشست‌های سالانه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی برگزار شد.
او با اذعان به اینکه این پیش‌بینی ممکن است «بسیار دور از ذهن» به نظر برسد، گفت هوش مصنوعی که روزبه‌روز توانمندتر می‌شود، می‌تواند کشفیات علمی را سرعت ببخشد، صنایع جدیدی به وجود آورد و زمینه‌ساز گسترشی بی‌سابقه در اقتصاد شود. به گفته او، هوش مصنوعی حتی ممکن است تولید ناخالص داخلی آمریکا را تا سال ۲۰۳۰ به ۴۴ تریلیون دلار برساند. در حال حاضر، تولید ناخالص داخلی واقعی آمریکا ۲۴٫۴۱ تریلیون دلار و تولید ناخالص داخلی اسمی آن ۳۲٫۵۶ تریلیون دلار است.
دیدگاه کلارک مبنی بر اینکه تکینگی فناوری هم‌اکنون در حال وقوع است، تحولی چشمگیر به شمار می‌رود. نخستین صورت‌بندی‌های این ایده به دهه ۱۹۵۰ بازمی‌گردد؛ زمانی که جان فون نویمان، ریاضی‌دان برجسته، آن را مطرح کرد.
کلارک گفت از زمان تأسیس اوپن‌ای‌آی تلاش کرده است به جهانیان هشدار دهد که سامانه‌های هوش مصنوعی آن‌قدر قدرتمند خواهند شد که «می‌توانند امنیت ملی را دگرگون کنند، مسیر اقتصادی جهان را تغییر دهند و شاید در نهایت توانایی ساختن خودشان را به دست آورند». او افزود: «آن لحظه فرا رسیده است.»
کلارک گفت: «سال‌هاست که پژوهشگران و نویسندگان داستان‌های علمی‌تخیلی آینده‌ای را پیش‌بینی می‌کنند که در آن سامانه‌های هوش مصنوعی سرعت کلی پیشرفت‌های علمی و فنی را به‌شدت افزایش می‌دهند؛ به‌گونه‌ای که تحولات چنان سریع پیش می‌روند که همگام ماندن با آن‌ها برای انسان دشوار می‌شود. آن‌ها این وضعیت را تکینگی نامیده‌اند. به باور من، امسال شواهد قانع‌کننده‌ای به دست آورده‌ایم که نشان می‌دهد این روند آغاز شده است. ورنور وینج، نویسنده، در سال ۱۹۹۳ وقوع تکینگی را پیش‌بینی کرد. او گفت زمانی که هوشی فراتر از هوش انسان محرک پیشرفت شود، سرعت پیشرفت بسیار بیشتر خواهد شد.»
تکینگی فناوری را نباید با تکینگی در فیزیک اشتباه گرفت. در فیزیک، تکینگی به نقطه‌ای نظری در فضا و زمان گفته می‌شود که در آن قوانین فیزیک از اعتبار می‌افتند و مقادیر نامتناهی یا تعریف‌نشده پدید می‌آیند. از برخی جهات، تکینگی فناوری نیز می‌تواند ظرفیت برهم زدن تمام قواعد حاکم بر جوامع و ایجاد وضعیت‌هایی نامتناهی و تعریف‌ناپذیر را داشته باشد.
اینکه اذعان به ظهور تکینگی هم‌زمان با انتشار گزارش‌های مکرر درباره خارج شدن سامانه‌های هوش مصنوعی از کنترل و بروز رفتارهای فریبکارانه آن‌ها مطرح می‌شود، نگرانی جدی برمی‌انگیزد. در برخی گزارش‌ها آمده است که این سامانه‌ها اقدامات هکری‌ای را که برایشان تعیین نشده است، پنهان می‌کنند. پدیده‌ای که دهه‌ها در قلمرو داستان‌های علمی‌تخیلی و خیال‌پردازی قرار داشت، ناگهان به واقعیتی پیش روی جهان تبدیل شده است؛ جهانی که بنا بر شواهد موجود، برای مواجهه با آن آمادگی ندارد.
در کنار هشدار جدی داریو آمودی، مدیرعامل آنتروپیک، مبنی بر اینکه سامانه‌های هوش مصنوعی ممکن است طی شش تا دوازده ماه آینده کنترل اینترنت را در دست بگیرند، هم‌زمانی این عوامل چالش‌هایی عمیق و بنیادین برای بقای بشریت پیش روی جامعه بین‌المللی و نهادهای جهانی قرار می‌دهد؛ چالش‌هایی که به نظر می‌رسد هیچ‌کس برای مواجهه با آن‌ها آمادگی ندارد.
احتمال دارد سامانه‌های هوش مصنوعی شتاب رشد اقتصادهای توسعه‌یافته را به‌شدت افزایش دهند. بااین‌حال، این احتمال نیز وجود دارد که کشورهایی که اکنون از نظر اقتصادی عقب‌تر هستند و بخش بزرگی از جهان را تشکیل می‌دهند، با پیامدهای مخرب هوش مصنوعی روبه‌رو شوند؛ از جمله از دست رفتن گسترده مشاغل بر اثر خودکارسازی و ناتوانی در فراهم کردن شبکه‌های حمایت اجتماعی متناسب برای شهروندانشان.