چهار سال پس از ظهور چت‌جی‌پی‌تی؛ آیا شور و هیجان هوش مصنوعی رو به پایان است؟
آیا هنوز از هوش مصنوعی به وجد می‌آیید؟ یا از انبوه محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با این فناوری خسته شده‌اید و از امکانات آن سرخورده‌اید؟ حدود چهار سال پس از عرضه چت‌جی‌پی‌تی، هوش مصنوعی وارد زندگی روزمره شده است؛ اما به نظر می‌رسد نگرش مردم به این فناوری در آستانه تغییر قرار دارد.
اگر سال ۲۰۲۲ را سال انفجار بزرگ انقلاب هوش مصنوعی بدانیم، آیا سال ۲۰۲۶ در تاریخ به‌عنوان نقطه عطف این انقلاب ثبت خواهد شد؛ سالی که در آن انسان‌ها به‌تدریج به تردید افتادند، انتقاد کردند، هشدار دادند و در مقیاسی گسترده صدای اعتراض خود را بلند کردند؟ حدود چهار سال پس از عرضه چت‌جی‌پی‌تی، این پرسش مطرح است: آیا شور و هیجان پیرامون هوش مصنوعی به پایان رسیده است؟ آیا باید منتظر ضدانقلابی علیه آن باشیم؟ یا صرفاً به مرحله‌ای رسیده‌ایم که واقعیت‌ها را با نگاهی واقع‌بینانه‌تر ارزیابی می‌کنیم؟
نظرسنجی‌ها درباره اشتیاق آلمانی‌ها به هوش مصنوعی چه می‌گویند؟
بر اساس نظرسنجی‌ها و پژوهش‌ها، بخشی از جامعه در وضعیتی بین اشتیاق و تردید قرار دارد. مؤسسه نظرسنجی ایپسوس گزارش می‌دهد که تا ژوئن ۲۰۲۶، اشتیاق به هوش مصنوعی در آلمان رو به کاهش بوده است. هم‌زمان، بر اساس نظرسنجی انجمن دیجیتال بیتکوم، آلمانی‌ها در سال ۲۰۲۶ هوش مصنوعی را اندکی خطرناک‌تر از سال قبل ارزیابی کرده‌اند.
با وجود افزایش آگاهی درباره خطرات هوش مصنوعی، طبق داده‌های بیتکوم، ۶۹ درصد از مردم آلمان همچنان این فناوری را یک فرصت می‌دانند. ایپسوس نیز می‌گوید سهم افرادی که از استفاده از هوش مصنوعی در محصولات و خدمات نگران می‌شوند، از ۴۶ درصد به ۴۱ درصد کاهش یافته است.
در مجموع، می‌توان حال‌وهوای غالب را این‌گونه توصیف کرد: شمار بیشتری از آلمانی‌ها با هوش مصنوعی مواجه می‌شوند و از آن استفاده می‌کنند، اما هم‌زمان محدودیت‌های این فناوری را بهتر می‌شناسند. بسیاری با دیده تردید به آن نگاه می‌کنند و می‌پرسند این روند به کجا می‌رسد و در آینده واقعاً می‌خواهیم در چه جهانی زندگی کنیم.
چگونه می‌توان هوش مصنوعی را از واقعیت در فضای آنلاین تشخیص داد؟
صرف‌نظر از اینکه در آینده هوش مصنوعی تا چه اندازه بر زندگی ما مسلط شود، بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی همین حالا هم از انبوه محتوای بی‌کیفیت تولیدشده با این فناوری شکایت دارند؛ محتوایی که می‌توان آن را تصاویر، متن‌ها و ویدئوهای بی‌ارزش تولیدشده با هوش مصنوعی توصیف کرد.
پلتفرم‌ها نیز در حال واکنش نشان دادن هستند. یوتیوب برخی کانال‌های پرطرفدار تولیدکننده محتوای هوش مصنوعی را حذف کرده است. کاربران تیک‌تاک اکنون می‌توانند میزان محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را که می‌خواهند ببینند، تنظیم کنند. اسنپ در برخی موارد دیگر ویدئوهایی را که کاملاً با هوش مصنوعی ساخته شده‌اند پیشنهاد نمی‌کند. شرکت متا نیز محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی را در اینستاگرام و فیس‌بوک برچسب‌گذاری می‌کند.
اتحادیه اروپا نیز واکنش نشان داده است
اتحادیه اروپا قانون هوش مصنوعی را تصویب کرده است. بر اساس این قانون، ارائه‌دهندگان ابزارهای هوش مصنوعی مولد مانند چت‌جی‌پی‌تی، کلود و جمنای باید از ماه دسامبر محتوای تولیدشده با این ابزارها را برچسب‌گذاری کنند تا بتوان منشأ آن را تشخیص داد.
بااین‌حال، تشخیص محتوای ساختگی هوش مصنوعی که به‌شکلی فریبنده واقعی به نظر می‌رسد، روزبه‌روز دشوارتر می‌شود؛ زیرا مدل‌های هوش مصنوعی توانمندتر شده‌اند. این تحول بر کار روزنامه‌نگاران نیز تأثیر می‌گذارد. آن‌ها دیگر نمی‌توانند به‌سادگی به منابع تصویری و ویدئویی اعتماد کنند. به همین دلیل، هوش مصنوعی در روزهای رسانه‌ای مونیخ، رویداد جاری این حوزه، به یکی از محورهای اصلی سخنرانی‌ها و بحث‌های حاشیه‌ای تبدیل شده است.
رقابت بر سر منابع: آیا مخالفت با پروژه‌های ساخت‌وساز، انقلاب هوش مصنوعی را کند می‌کند؟
هوش مصنوعی می‌تواند قدرت پردازشی بسیار زیادی در اختیار بگذارد، اما به مراکز داده‌ای با توان بالا نیاز دارد. راه‌اندازی این مراکز برق فراوانی مصرف می‌کند و برای خنک کردن سرورها نیز به آب زیادی نیاز است. در ایالات متحده، بسیاری از مردم هم‌اکنون به ساخت مراکز داده عظیم اعتراض می‌کنند و در آلمان نیز مخالفت‌هایی با این پروژه‌ها شکل گرفته است.
بر اساس داده‌های مؤسسه بوردرستپ، مراکز داده در ایالت بایرن تا سال ۲۰۲۵ حدود ۳٫۱ تراوات‌ساعت برق مصرف کرده‌اند. بخش عمده این مراکز در اطراف مونیخ و نورنبرگ قرار دارند. بیش از ۲۰ درصد ظرفیت به مراکز داده هوش مصنوعی و مراکز داده با توان پردازشی بالا اختصاص داشته است. این میزان تقریباً معادل ۰٫۶ تراوات‌ساعت در سال است؛ رقمی که حدود ۱۰ درصد از مصرف سالانه برق شهر مونیخ را تشکیل می‌دهد.
هوش مصنوعی فراگیر شده است، اما جذابیت جادویی خود را از دست می‌دهد
با وجود اعتراض‌های اجتماعی، مقررات قانونی و پرسش‌های جدی درباره مصرف منابع، بعید است روند استفاده از هوش مصنوعی معکوس شود. این فناوری اکنون در حوزه‌های مختلف زندگی، از پزشکی، صنعت و امور مالی گرفته تا تجارت، لجستیک و زندگی دیجیتال، حضور دارد.
پس آیا دوران شور و هیجان به پایان رسیده است؟ بر اساس نتایج پژوهش‌ها، بررسی وضعیت شرکت‌ها و روندهای اجتماعی، هنوز نمی‌توان چنین نتیجه‌ای گرفت. بسیاری از ایده‌های آینده‌نگرانه همچنان شورانگیز به نظر می‌رسند، اما محدودیت‌های هوش مصنوعی روشن‌تر شده‌اند و افراد بیشتری با نگاهی واقع‌بینانه به قابلیت‌های آن می‌نگرند. بنابراین، آیا انقلاب هوش مصنوعی به پایان رسیده است؟ چنین احتمالی به‌سختی قابل تصور است.
🎧 هوش مصنوعی چگونه زندگی ما را تغییر می‌دهد؟ کدام ابزارهای هوش مصنوعی واقعاً در زندگی روزمره اهمیت دارند؟ گرگور اشمالتسرید، ماری کیلگ و فریتس اشپن‌لاوب هر هفته در پادکست «هوش مصنوعی» به این پرسش‌ها و موضوعات دیگر می‌پردازند. این پادکست محصول BR24 و SWR است.
این مقاله را آریانه اشتورمر از شبکه رادیویی و تلویزیونی بایرن (BR) نوشته است. مطلب نخستین بار در ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۱:۱۵ به وقت تابستانی اروپای مرکزی (CEST) منتشر شد.