چگونه از هوش مصنوعی برای مطالعه بهتر استفاده کنیم، بدون آنکه بیش از حد به آن وابسته شویم؟
سیدنی (The Conversation): هوش مصنوعی اکنون در اختیار دانش‌آموزان دبیرستانی و دانشجویان دانشگاهی منبعی قرار داده است که بالقوه می‌تواند «تمام کارها را به جای آن‌ها انجام دهد». این قابلیت ممکن است فشار روانی آن‌ها را هنگام تحویل تکالیف و ارزیابی‌های درسی کاهش دهد، اما در بلندمدت به یادگیری‌شان آسیب بزند.
با نزدیک شدن به امتحان‌های پایان سال تحصیلی، دانش‌آموزان و دانشجویان ممکن است به دنبال راه‌هایی باشند تا هوش مصنوعی را در برنامه مطالعه خود بگنجانند.
من در زمینه علم یادگیری پژوهش می‌کنم.
پژوهش اخیر من نشان می‌دهد که دانش‌آموزان و دانشجویان باید پیش از استفاده از هوش مصنوعی برای کمک به یادگیری، دانش و مهارت‌های پایه را به‌خوبی فرا بگیرند.
آیا استفاده از هوش مصنوعی برای مطالعه مفید است؟
نتایج پژوهش‌ها در این زمینه یکدست نیست.
یک مطالعه نشان می‌دهد استفاده از چت‌بات‌های هوش مصنوعی مانند ChatGPT هنگام مطالعه ممکن است یادگیری، انگیزه، تفکر انتقادی و خلاقیت را تقویت کند و تلاش ذهنی مورد نیاز را کاهش دهد.
برخی مرورهای پژوهشی دیگر نیز به مزایای هوش مصنوعی اشاره کرده‌اند؛ از جمله امکان متناسب‌سازی آموزش با نیازهای هر فرد، ارائه بازخورد به‌موقع و افزایش مشارکت دانش‌آموزان و دانشجویان در فرایند یادگیری.
با این حال، برخی پژوهشگران به دلیل ضعف روش‌شناسی و شفافیت ناکافی در مطالعات یادشده، اعتبار این ادعاها را زیر سؤال برده‌اند.
این مسئله لزوماً به این معنا نیست که دانش‌آموزان و دانشجویان نباید اصلاً از هوش مصنوعی برای مطالعه استفاده کنند؛ بلکه لازم است از خطرهای همراه با آن آگاه باشند.
باید مراقب چه چیزی بود؟
یکی از این خطرها «واگذاری فرایندهای شناختی» است. این وضعیت زمانی رخ می‌دهد که دانش‌آموزان یا دانشجویان آن‌قدر به هوش مصنوعی برای انجام کارهایشان متکی می‌شوند که عملاً تمام فرایند تفکر را به آن می‌سپارند.
برای کسانی که مرتباً بخش عمده کار ذهنی خود را به هوش مصنوعی واگذار می‌کنند، این عادت ممکن است باعث شود پیش از آنکه مطالب را واقعاً به‌خوبی یاد بگیرند، مطالعه را متوقف کنند.
چه زمانی نباید از هوش مصنوعی استفاده کرد؟
خطر واگذاری فرایندهای شناختی به این معناست که نباید در تمام مراحل مرور درس از هوش مصنوعی استفاده کنید؛ به‌ویژه هنگام حل آزمون‌های تمرینی.
پژوهش‌ها نشان می‌دهند که هنگام شرکت در آزمون آزمایشی، بهتر است شرایط امتحان واقعی را تا حد امکان بازسازی کنید. در بیشتر موارد، این کار یعنی لپ‌تاپ را ببندید، تلفن همراه را کنار بگذارید، زمان‌سنج را متناسب با مدت امتحان تنظیم کنید و ببینید چه مطالبی را می‌توانید بدون کمک دیگران به یاد بیاورید و بنویسید.
اگر برای پاسخ دادن به پرسش‌های آزمون تمرینی از هوش مصنوعی کمک بگیرید، ممکن است به توانایی خود بیش از حد اطمینان پیدا کنید. دلیلش این است که هوش مصنوعی می‌تواند عملکرد شما را به‌طور موقت بهبود دهد. اما وقتی با امتحان واقعی روبه‌رو شوید، احتمال دارد عملکردتان به‌شدت افت کند و مشخص شود که مطالب را تا چه اندازه واقعاً یاد گرفته‌اید.
در مطالعه‌ای در چین که در ماه ژوئن منتشر شد، تأثیر استفاده دانش‌آموزان دبیرستانی از هوش مصنوعی بر یادگیری کلی آن‌ها بررسی شد. یافته‌ها نشان داد استفاده از هوش مصنوعی نمره تکالیف را بهبود بخشید، اما در عین حال طی شش ماه باعث شد نمره امتحان‌های ماهانه آن‌ها حدود ۲۰ درصد کاهش پیدا کند.
با توجه به این نکات، چگونه می‌توان از هوش مصنوعی به شکلی مؤثر برای کمک به مطالعه استفاده کرد؟
استفاده از هوش مصنوعی برای مرور درس‌ها
پیش از آنکه پرسشی درسی از هوش مصنوعی بپرسید، ابتدا سعی کنید مفاهیم را خودتان به یاد بیاورید، توضیح دهید، حل کنید، خلاصه کنید یا درباره آن‌ها بنویسید.
پس از آنکه مطمئن شدید می‌توانید مطالب را به‌درستی و بدون کمک به یاد بیاورید، می‌توانید از هوش مصنوعی برای مرتب کردن یادداشت‌ها و شناسایی نکات جاافتاده استفاده کنید. اگر می‌خواهید دانش خود را بیشتر گسترش دهید، می‌توانید از هوش مصنوعی بخواهید پرسش‌های تمرینی شبیه به سؤالات امتحان طراحی کند که به‌تدریج دشوارتر می‌شوند. برای مثال، می‌توانید چنین درخواستی مطرح کنید:
«پنج پرسش در قالب امتحان درباره [موضوع] طراحی کن و سطح دشواری هر پرسش را نسبت به پرسش قبلی افزایش بده. پاسخ‌ها را تا زمانی که به هر پرسش جواب نداده‌ام، نشان نده.»
استفاده از هوش مصنوعی برای دریافت بازخورد
شاید به‌تازگی نوشتن یک مقاله تمرینی را تمام کرده باشید یا به مجموعه‌ای از پرسش‌های پاسخ‌کوتاه جواب داده باشید و حالا بخواهید عملکرد خود را ارزیابی کنید.
در این مرحله می‌توانید از هوش مصنوعی برای کارهای زیر کمک بگیرید:
- ارائه بازخورد متناسب با عملکرد و نیازهای شما
- ساده‌تر کردن توضیحات و استدلال‌های شما
- بررسی صحت اطلاعات و ادعاهای مطرح‌شده در پاسخ‌هایتان
- ارائه استدلال‌های مخالف و توضیح‌های جایگزین
برای مثال، می‌توانید چنین درخواستی مطرح کنید:
«این پاسخ من به یک پرسش امتحانی است. آن را به جای من بازنویسی نکن. مشخص کن کدام بخش‌ها را خوب انجام داده‌ام، چه مواردی نادرست هستند یا از قلم افتاده‌اند و کدام سه تغییر بیشترین تأثیر را در بهبود پاسخ من خواهند داشت. بازخوردت را با معیارهای نمره‌دهی‌ای که در اختیار تو می‌گذارم، تطبیق بده.»
حفظ تعادل سالم
حتی زمانی که آزمون تمرینی نمی‌دهید، بهتر است وسایل الکترونیکی را کنار بگذارید و مدت بیشتری را بدون استفاده از فناوری به مطالعه اختصاص دهید. این کار یک مزیت دیگر هم دارد: از حواس‌پرتی ناشی از اعلان‌های دستگاه‌ها در امان می‌مانید.
اگر از تنها درس خواندن خسته شده‌اید و به ارتباط انسانی نیاز دارید، می‌توانید با چند نفر از دوستانتان دور هم جمع شوید و برای امتحان‌ها آماده شوید. هوش مصنوعی گاهی می‌تواند مفید باشد، اما ارائه و دریافت بازخورد از دیگران می‌تواند شما را به شیوه‌هایی درگیر یادگیری و ارزیابی کند که فناوری قادر به انجام آن‌ها نیست.
اگر در این زمینه تردید دارید، اصل ساده‌ای را به خاطر بسپارید: ابتدا خودتان فکر کنید و بعد سراغ هوش مصنوعی بروید؛ یا در برخی موارد، اصلاً از آن استفاده نکنید.
این گزارش از طریق یک خوراک خبری منتشر شده است. میز تحریریه EdexLive، به‌جز عنوان، تغییری در متن گزارش نداده است.