اکتبر سیاه؛ چرا آسیب‌پذیری‌های کشف‌شده با فناوری OpenAI به یک بحران سایبری دامن زده‌اند؟
ممکن است وب‌سایت‌هایی که هر روز از آن‌ها استفاده می‌کنید، سال‌ها در برابر حملات هکرها آسیب‌پذیر بوده باشند؛ زیرا نقص‌های پنهان در کد آن‌ها وجود داشته که هوش مصنوعی تنها به‌تازگی موفق به شناسایی‌شان شده است.
چرا اهمیت دارد؟ زبان برنامه‌نویسی PHP میلیون‌ها وب‌سایت را پشتیبانی می‌کند. آسیب‌پذیری‌های آن می‌توانند به هکرها اجازه دهند اطلاعات حساس را سرقت کنند یا کنترل سرورهای آسیب‌دیده را به دست بگیرند.
در صورت بهره‌برداری از این نقص‌ها، مهاجمان ممکن است بتوانند اطلاعات محرمانه، از جمله گذرواژه‌ها و داده‌های کاربران، را بدزدند یا کنترل سرورهای آسیب‌پذیر را در اختیار بگیرند.
خبر اصلی: روز چهارشنبه، ۲۱ اکتبر، احتمال حمله‌ای با استفاده از آسیب‌پذیری‌های PHP مطرح شد. در پی این تهدید، دولت‌ها و شرکت‌ها برای نصب وصله‌های امنیتی، وب‌سایت‌های خود را موقتاً از دسترس خارج کردند.
ده‌ها وب‌سایت در آمریکا، بریتانیا و دیگر نقاط جهان برای مدت کوتاهی از دسترس خارج شدند تا اصلاحات امنیتی روی آن‌ها اعمال شود.
این اختلال، آژانس امنیت ملی آمریکا و نهاد امنیت سایبری اروپا را نیز در وضعیت آماده‌باش قرار داد.
وضعیت کنونی: وصله‌های امنیتی برای رفع این مشکلات در ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شدند. شرکت‌های امنیت سایبری از همه کاربران PHP خواستند به‌سرعت به‌روزرسانی‌های امنیتی را نصب کنند.
اظهارات طرف‌های درگیر: فناوری OpenAI به شناسایی این نقص‌ها کمک کرد. این شرکت این کشف را «یکی از تأثیرگذارترین مسائل امنیتی در سال‌های اخیر» توصیف کرد.
OpenAI اعلام کرد: «تا جایی که ما اطلاع داریم، هوش مصنوعی پیشرفته این آسیب‌پذیری‌ها را پیش از مهاجمان شناسایی کرد.»
شرکت امنیت سایبری ویز در مطلبی در وبلاگ خود نوشت: «این یافته‌ها در میان شدیدترین آسیب‌پذیری‌های کشف‌شده در PHP و، به‌جرئت می‌توان گفت، در تاریخ نرم‌افزار قرار می‌گیرند.»
PHP چیست؟
احتمالاً نام PHP را کمتر شنیده‌اید، با اینکه چندین دهه است هنگام استفاده از وب‌سایت‌ها با آن سروکار دارید.
PHP که مخفف Hypertext Preprocessor است، یک زبان برنامه‌نویسی محسوب می‌شود که حدود ۷۰ درصد از وب‌سایت‌هایی که زبان برنامه‌نویسی سمت سرور آن‌ها مشخص است، از آن استفاده می‌کنند.
این زبان از دهه ۱۹۹۰ برای ساخت وب‌سایت‌ها به کار رفته است. PHP داده‌ها را دریافت می‌کند و محتوایی تولید می‌کند که به مرورگر ارسال می‌شود.
این زبان همچنان در انواع وب‌سایت‌ها، از جمله ویکی‌پدیا، وبلاگ‌های وردپرس و فروشگاه‌های اینترنتی، کاربرد دارد.
نحوه عملکرد: HTML مشخص می‌کند که چه چیزی در یک وب‌سایت نمایش داده شود، اما PHP در پشت صحنه اطلاعات را جمع‌آوری می‌کند و محتوای موردنیاز را تولید می‌کند.
آسیب‌پذیری PHP دقیقاً چه بود؟
پژوهشگران هوش مصنوعی دو آسیب‌پذیری بحرانی در PHP کشف کردند که می‌توانستند به مهاجمان اجازه دهند بدون داشتن دسترسی مجاز، کنترل سرور یک وب‌سایت را به دست بگیرند.
هکرها می‌توانستند با سوءاستفاده از این نقص‌ها که شرکت‌های امنیت سایبری نام «php2shell» را برای آن‌ها به کار برده‌اند، اطلاعات موجود در این وب‌سایت‌ها را سرقت کنند.
نکته مهم: به گزارش شرکت ویز، این نقص‌ها بیش از یک دهه شناسایی نشده بودند؛ زیرا بهره‌برداری از آن‌ها به کار فنی پیچیده‌ای نیاز داشت که هوش مصنوعی به پژوهشگران کمک کرد آن را کشف کنند.
چرا حوادث امنیت سایبری تا این اندازه مهم‌اند؟
دیدگاه تحلیلی بردلی اولسون از اکسیوس: آسیب‌پذیری‌های PHP آن‌قدر جدی‌اند که آژانس امنیت ملی آمریکا به گردانندگان وب‌سایت‌ها هشدار داد اگر برای نصب وصله امنیتی فرصت کافی ندارند، سایت‌های خود را از دسترس خارج کنند.
بااین‌حال، مشکلات امنیت سایبری روزهای اخیر بسیار فراتر از این مورد بوده‌اند و اختلال در پلتفرم‌های توسعه نرم‌افزار، افشای اطلاعات مدارس دولتی، نفوذ به شرکت‌های سهامی عام و حوادث دیگری را نیز دربر گرفته‌اند.
گزارش اختصاصی مهمی از اکسیوس نیز فاش کرد که بانک‌ها در حال شناسایی دسترسی غیرمجاز عامل‌های نرم‌افزاری متعلق به اشخاص ثالث به حساب مشتریان هستند؛ مشکلی که بانک‌ها می‌کوشند هرچه سریع‌تر آن را مهار کنند.
متخصصان امنیت سایبری به دلیل حجم بالای حملات و میزان خطر آن‌ها، نام «اکتبر سیاه» را برای این سلسله حوادث انتخاب کرده‌اند. بااین‌حال، تاکنون بسیاری از سازمان‌ها توانسته‌اند خطر را مهار کنند و از وقوع خسارت گسترده در دنیای واقعی جلوگیری شود.
متخصصان دفاع سایبری و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی ماه‌ها هشدار داده بودند که موجی از بحران‌های سایبری به‌زودی فرا می‌رسد. هم‌زمان، آن‌ها برای ایمن‌سازی برخی نرم‌افزارهای کمتر شناخته‌شده‌ای تلاش می‌کردند که همچنان بخش بزرگی از زیرساخت اینترنت مدرن بر آن‌ها متکی است.
جمع‌بندی: با ادامه حملات، کارشناسان به کاربران توصیه کرده‌اند گذرواژه‌های خود را ایمن کنند، از نرم‌افزارهای مدیریت گذرواژه استفاده کنند و در عین حال دچار وحشت نشوند.
در هر بحران سایبری، معیار اصلی سنجش میزان خسارت این است که حملات تا چه اندازه به دنیای واقعی آسیب می‌رسانند. نمونه‌های این پیامدها را می‌توان در حملات باج‌افزاری دید که نرم‌افزارهای بیمارستانی را از کار انداختند یا به سامانه یک خط لوله انتقال سوخت آسیب زدند و برای مدتی توزیع سوخت در ساحل شرقی آمریکا را مختل کردند.