چت‌جی‌پی‌تی به مسی شطرنج یاد می‌دهد؛ با صفحه‌ای اشتباه و گشایشی که در چهار حرکت به مات می‌انجامد
لیونل مسی روز چهارشنبه ویدیویی تبلیغاتی در اینستاگرام منتشر کرد که در آن چت‌جی‌پی‌تی به او شطرنج یاد می‌دهد. اما این چت‌بات با ارزشی در حدود یک تریلیون دلار، چنان بد از پس این آموزش برآمد که کاربران آشنا با شطرنج در فضای آنلاین به آن واکنش‌های تندی نشان دادند.
در صفحه شطرنجی که در تبلیغ دیده می‌شود، جای شاه و وزیر در هر دو طرف عوض شده است. افزون بر این، چت‌بات اوپن‌ای‌آی به مسی پیشنهاد می‌کند بازی را با حرکتی آغاز کند که تقریباً به‌طور حتم ظرف چهار حرکت به شکست او منجر می‌شود.
این پست که از سوی دومین فرد پرطرفدار اینستاگرام، با بیش از ۵۱۷ میلیون دنبال‌کننده، منتشر شده بود، ظرف حدود یک روز نزدیک به ۱.۹ میلیون پسند و ۱۹۶۰۰ دیدگاه دریافت کرد.
اوپن‌ای‌آی می‌گوید بیش از ۱.۲ میلیارد نفر هر هفته از چت‌جی‌پی‌تی استفاده می‌کنند. تازه‌ترین شیوه این شرکت برای معرفی محصولش به این جمعیت، نمایش یکی از مشهورترین ورزشکاران جهان در حال یادگیری شطرنج از مربی‌ای است که حتی نمی‌تواند مهره‌ها را درست روی صفحه بچیند.
وقتی ابزاری که به‌عنوان معلمی همه‌چیزدان معرفی می‌شود، از همان نخستین قدم اشتباه می‌کند، طبیعی است که بپرسیم چه اطلاعات دیگری را با اطمینان ظاهری اما نادرست ارائه می‌دهد.
مسی در این پست می‌گوید از چت‌جی‌پی‌تی خواسته است «یک گشایش شطرنجی متناسب با سبک بازی‌ام به من یاد بدهد» و چت‌بات نیز گشایشی با نام «شاخ‌های گوت» (GOAT Horns) پیشنهاد کرده است؛ نامی که با لقب مشهور مسی بازی زبانی دارد. برای کسانی که با اصطلاحات ورزشی آشنا نیستند، GOAT مخفف عبارت «بزرگ‌ترینِ تمام دوران‌ها» است.
مسی، طبیعتاً، به پیروزی در مسابقه‌ها شهرت دارد، نه به شکست خوردن در کوتاه‌ترین زمان ممکن.
گشایش در شطرنج به چند حرکت نخست بازی گفته می‌شود. مگنوس کارلسن، بازیکنی که در صدر رده‌بندی جهانی قرار دارد و از نظر بسیاری یکی از بهترین بازیکنان تاریخ شطرنج است، این گشایش را بازی کرده است. بااین‌حال، کارلسن همان کسی است که در سال ۲۰۲۱ در برابر هیکارو ناکامورا گشایش «بانگ‌کلاد» (Bongcloud) را بازی کرد؛ گشایشی شوخی‌آمیز که شاه را در دومین حرکت به میدان می‌آورد. بنابراین، تقلید از حرکاتی که کارلسن برای سرگرمی انجام می‌دهد، دقیقاً برنامه مناسبی برای آموزش یک بازیکن مبتدی نیست.
در شطرنج استاندارد، هر وزیر روی خانه‌ای هم‌رنگ خود قرار می‌گیرد و شاه در خانه کناری آن مستقر می‌شود. اما در تبلیغ، این دو مهره در هر دو ارتش جای یکدیگر را گرفته‌اند.
این جابه‌جایی صرفاً یک اشتباه ظاهری نیست. اجرای حرکات گشایش «شاخ‌های گوت» روی چنین صفحه‌ای، مسیری قطری و آشکار برای وزیر سفید ایجاد می‌کند که در حرکت چهارم به کیش‌ومات سیاه می‌انجامد. این نتیجه به‌سرعت مات شبانی (Scholar’s Mate) است؛ یکی از سریع‌ترین روش‌های شکست خوردن در شطرنج.
اگر مهره‌ها روی صفحه‌ای با چیدمان صحیح قرار بگیرند، همین توالی حرکات به مات اجباری منجر نمی‌شود.
کاربران ردیت نیز متوجه اشتباه شدند. کاربری با نام مستعار Cannonheim پرسید: «چطور هیچ‌کس، مثلاً برای کمتر از پنج ثانیه، به این ویدیو نگاه نکرد تا قبل از انتشار آن برای تمام دنیا متوجه اشتباه شود؟»
کاربر دیگری نوشت: «دو احتمال وجود دارد؛ یا احمق‌اند یا آن‌قدر باهوش‌اند که دقیقاً به همین دلیل مردم درباره‌اش حرف می‌زنند.» کاربر سومی نیز احتمال داد که شاید تمام ماجرا تقصیر یکی از کارآموزان شرکت باشد.
مسی از چت‌جی‌پی‌تی خواست گشایش شطرنجی متناسب با سبک بازی‌اش را به او یاد بدهد. چت‌بات گشایش «شاخ‌های گوت» را پیشنهاد کرد 🤘
— چت‌جی‌پی‌تی (@ChatGPT)، ۲۲ اکتبر ۲۰۲۶
کاربران انجمن r/chess گفتند که تبلیغ قبلی اوپن‌ای‌آی نیز همین اشتباه را داشته است و وزیر سیاه را به‌جای خانه d8 در خانه e8 قرار داده بود. یکی از کاربران نوشت: «ارزش‌گذاری شرکتی نزدیک به یک تریلیون دلار است، اما نمی‌توانند وزیر را در خانه درست بگذارند؛ خنده‌دار است.»
این تبلیغ دقیقاً دو هفته پس از آن منتشر شد که اوپن‌ای‌آی GPT-6 را همراه با قابلیت رابط کاربری هوشمند (Intelligent UI) عرضه کرد. این قابلیت به چت‌جی‌پی‌تی امکان می‌دهد به‌جای پاسخ‌های متنی ساده، نمودارها، دکمه‌ها و فرم‌های تعاملی ارائه کند. همکاری تبلیغاتی مسی با اوپن‌ای‌آی نیز از ماه ژوئن آغاز شده بود؛ زمانی که او پیش از جام جهانی، تصویری ساخته‌شده با قابلیت ChatGPT Images منتشر کرد.
چت‌جی‌پی‌تی را نمی‌توان با موتور شطرنج استاک‌فیش (Stockfish) مقایسه کرد. این چت‌بات در سال ۲۰۲۵ نیز در فینال یک تورنمنت شطرنج میان چت‌بات‌ها که به میزبانی لوی روزمن، استاد بین‌المللی شطرنج، برگزار شد، شکست خورد. چت‌جی‌پی‌تی در آن مسابقات حرکت‌های غیرقانونی انجام داده بود؛ از جمله ارتقای پیاده‌هایی که اصلاً وجود نداشتند و گویی از هیچ پدیدار شده بودند.
خوشبختانه، اوپن‌ای‌آی بعداً نسخه تبلیغ را اصلاح کرد و در آگهی جداگانه‌ای برای شبکه ایکس، جای مهره‌ها را تغییر داد. اکنون مهره‌ها در جای درست قرار دارند، اما گشایش پیشنهادی همچنان انتخابی بسیار بد برای بازی است؛ به‌ویژه برای بازیکن مبتدی‌ای مانند مسی.
ویدیوی اصلی همچنان در صفحه اینستاگرام مسی در دسترس است.