سقوط ۱۵۰ میلیارد دلاری ارزش سهام شرکت‌های هوش مصنوعی چین همچنان ادامه دارد
موج سنگین فروش سهام شرکت‌های چینی توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی همچنان ادامه دارد و نشانه‌ای از فروکش‌کردن آن دیده نمی‌شود. رقابت در این صنعت روزبه‌روز شدیدتر می‌شود و احتمال ورود رقبای جدید به بازار سهام در سال آینده نیز بر نگرانی سرمایه‌گذاران افزوده است.
ارزش بازار دو شرکت مینی‌مکس گروپ (MiniMax Group Inc.) و زد.ای‌آی (Z.AI Co.)، معروف به ژیپو (Zhipu)، در مجموع ۱۵۰ میلیارد دلار نسبت به بالاترین سطوح خود کاهش یافته است. این سقوط، چرخشی چشمگیر در وضعیت دو شرکتی محسوب می‌شود که عرضه اولیه سهام آن‌ها در ژانویه با استقبال و انتظارات فراوان سرمایه‌گذاران همراه شده بود.
شرکت‌های داخلی فعال در حوزه هوش مصنوعی چین همچنان قیمت توکن‌های خود را کاهش می‌دهند. در همین حال، غول‌های جهانی این صنعت، از جمله آنتروپیک (Anthropic PBC) و اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، نیز به کاهش قیمت‌ها روی آورده‌اند تا مزیت هزینه‌ای مدل‌های چینی را محدود کنند. از سوی دیگر، احتمال عرضه اولیه سهام دیپ‌سیک (DeepSeek) و مون‌شات ای‌آی (Moonshot AI) می‌تواند بخشی از سرمایه سرمایه‌گذاران را از مینی‌مکس و ژیپو دور کند؛ دو شرکتی که در حال حاضر تنها شرکت‌های بورسی چین هستند که فعالیتشان به‌طور تخصصی بر مدل‌های هوش مصنوعی متمرکز است.
لئونید میرونوف، مدیر سبد سرمایه‌گذاری در شرکت گاوکال کپیتال (Gavekal Capital)، گفت: «ژیپو و مینی‌مکس باید راهی برای موفقیت در بلندمدت پیدا کنند. از یک سو مدل‌های آمریکایی عملکرد بهتری دارند و از سوی دیگر دیپ‌سیک از نظر کارایی پیشتاز است. در چنین شرایطی، به‌سختی می‌توان مشخص کرد که مینی‌مکس و ژیپو دقیقاً چه مسیری برای پیشرفت در پیش دارند.»
سهام مینی‌مکس روز پنجشنبه به پایین‌تر از قیمت عرضه اولیه خود سقوط کرد و تمام رشد ۶۵۰ درصدی این سهم را که در اوج ماه مارس ثبت شده بود، از بین برد. در همین حال، ارزش سهام شرکت بزرگ‌تر زد.ای‌آی نیز نسبت به اوج ماه ژوئن ۸۱ درصد کاهش یافته است.
عرضه مدل جدید M3.1 Flash از سوی مینی‌مکس در روز دوشنبه نیز نتوانست کمکی به بهبود قیمت سهام این شرکت کند؛ آن هم در شرایطی که مدل جدید با کاهش چشمگیر هزینه توکن‌ها و بهبود عملکرد همراه بوده است. ژیپو نیز پس از معرفی مدل GLM-5.3-FlashX در ماه سپتامبر با واکنش سرد مشابهی از سوی بازار روبه‌رو شد.
بر اساس شاخص هوش مصنوعی مؤسسه آرتیفیشال آنالیسس (Artificial Analysis Intelligence Index)، جدیدترین مدل‌های این دو شرکت از نظر توانمندی هوش مصنوعی فاصله قابل‌توجهی با مدل‌های شرکت‌های پیشرو آمریکایی دارند. عملکرد آن‌ها حتی اندکی ضعیف‌تر از مدل‌های دیپ‌سیک، گروه علی‌بابا (Alibaba Group Holding Ltd.) و شیائومی (Xiaomi Corp.) ارزیابی شده است؛ آن هم در بازاری که عرضه پی‌درپی محصولات جدید، رقابت برای جذب کاربران را شدیدتر کرده است.
الکس لیو، تحلیلگر بانک آمریکا (Bank of America Corp.)، گفت: «در حال حاضر بیش از ۱۰ آزمایشگاه هوش مصنوعی در چین فعالیت می‌کنند، اما در نهایت تعداد آن‌ها بر اثر ادغام و تمرکز فعالیت‌ها کاهش خواهد یافت. در شرایط کنونی واقعاً دشوار است پیش‌بینی کنیم کدام شرکت‌ها دوام می‌آورند و کدام‌یک زودتر از بقیه از میدان رقابت خارج می‌شوند.»
با این حال، وضعیت از همه جهات منفی نیست. مدل‌های چینی همچنان از نظر میزان استفاده کاربران در سطح جهان جایگاه برتری دارند. یک حساب کاربری وابسته به تلویزیون مرکزی چین (CCTV) در وی‌چت، اواخر روز پنجشنبه گزارش داد که دیپ‌سیک و مینی‌مکس مراحل ثبت رسمی لازم برای انتشار نسخه‌های متن‌باز و استفاده از مدل‌های خود در خارج از کشور را تکمیل کرده‌اند.
مینی‌مکس در حال حاضر بخش عمده درآمد خود را از بازارهای خارج از چین به دست می‌آورد. در همین حال، رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) ژیپو نیز با استقبال روزافزون توسعه‌دهندگان در سراسر جهان روبه‌رو شده است. این موضوع را استراتژیست‌های بانک جی‌پی مورگان چیس (JPMorgan Chase & Co.)، از جمله کلوئی لیو، در یادداشتی که این هفته منتشر شد، مطرح کرده‌اند. این بانک چشم‌انداز سهام زد.ای‌آی را مثبت‌تر از مینی‌مکس ارزیابی می‌کند و معتقد است توانمندی این شرکت در حوزه برنامه‌نویسی، موقعیت رقابتی مناسب‌تری برای آن فراهم کرده است.
با وجود این مزیت‌ها، هر دو شرکت همچنان زیان‌ده هستند و جنگ قیمتی در بازار جهانی، دستیابی آن‌ها به سودآوری را دشوارتر کرده است.
لیو از جی‌پی مورگان در یادداشت خود نوشت: «آزمایشگاه‌هایی که از نظر توانمندی مدل‌ها پیشتاز هستند و رشد بیشتری در درآمد حاصل از خدمات پولی هوش مصنوعی دارند، زودتر از رقبای خود به نقطه سربه‌سر می‌رسند.» او افزود انتظار می‌رود مدل‌ها و کاربردهای هوش مصنوعی «حدود سال ۲۰۲۸» به سودآوری برسند، هرچند در حال حاضر توجه بازار بیشتر بر ترکیب منابع درآمدی شرکت‌ها متمرکز است.
علاوه بر نگرانی‌ها درباره تشدید رقابت، سودآوری و عرضه احتمالی سهام شرکت‌های جدید هوش مصنوعی چین، عامل دیگری نیز می‌تواند بر سهام ژیپو و مینی‌مکس فشار وارد کند: نزدیک‌شدن زمان پایان محدودیت فروش سهام سرمایه‌گذاران اولیه. بر اساس داده‌های گردآوری‌شده توسط بلومبرگ، حدود ۱۷۸ میلیون سهم زد.ای‌آی و ۲۵ میلیون سهم مینی‌مکس که در اختیار سرمایه‌گذاران پیش از عرضه اولیه قرار دارد، در ماه ژانویه مشمول پایان دوره ممنوعیت فروش می‌شود و امکان معامله آن‌ها در بازار فراهم خواهد شد.
©۲۰۲۶ بلومبرگ ال.پی.
این مقاله از خروجی خودکار یک خبرگزاری دریافت شده و متن آن بدون تغییر منتشر شده است.