پژوهشگر سنگاپوری سازنده مدل هوش مصنوعی برتر از ChatGPT، آمریکا را ترک کرد و به برترین دانشگاه آسیا پیوست

جیافی دوان، پژوهشگر رباتیک اهل سنگاپور که در توسعه یک مدل هوش مصنوعی با عملکرد بهتر از GPT-5 شرکت OpenAI در آزمون‌های تخصصی نقش داشته است، پس از سال‌ها تحصیل و پژوهش در آمریکا به کشورش بازگشته و به دانشگاه ملی سنگاپور (NUS) پیوسته است.

براساس اطلاعیه‌ای که دانشگاه ملی سنگاپور در ۱۹ اکتبر منتشر کرد، دوان پس از دریافت مدرک دکتری از دانشگاه واشنگتن آمریکا در ماه مه، از ژوئیه فعالیت خود را در این دانشگاه با عنوان «استاد جوان ریاست دانشگاه» (Presidential Young Professor) آغاز کرده است. دانشگاه ملی سنگاپور در رتبه‌بندی جهانی QS برای سال ۲۰۲۷ در جایگاه دهم جهان قرار دارد و بالاترین رتبه را در میان دانشگاه‌های آسیا به خود اختصاص داده است.

دوان پیش از بازگشت به سنگاپور، هدایت توسعه مدل هوش مصنوعی MolmoAct2 را بر عهده داشت؛ مدلی که برای کمک به ربات‌ها در درک محیط اطراف و انجام وظایف فیزیکی طراحی شده است. این مدل با همکاری پژوهشگران مؤسسه هوش مصنوعی آلن و دانشگاه واشنگتن در آمریکا توسعه یافت. براساس یافته‌های تیم تحقیقاتی، سامانه استدلال این مدل در مجموع ۱۳ آزمون مرتبط با رباتیک، بالاترین میانگین امتیاز را کسب کرد و از GPT-5 شرکت OpenAI و مدل Gemini Robotics-ER 1.5 گوگل پیشی گرفت.

دوان که پیش‌تر به‌عنوان کارآموز پژوهشی در شرکت بزرگ آمریکایی تولید تراشه انویدیا (Nvidia) فعالیت کرده بود، به‌دلیل دستاوردهای علمی خود نیز مورد توجه قرار گرفته است. او در ژوئن به جمع نامزدهای نهایی جایزه «ستاره نوظهور» در حوزه هوش فضایی راه یافت؛ جایزه‌ای که در یکی از کارگاه‌های مرتبط با کنفرانس بین‌المللی بینایی ماشین CVPR 2026 اعطا می‌شود.

علاقه دوان به رباتیک به سال‌های نوجوانی او بازمی‌گردد. او در گفت‌وگویی با پادکست 22Astronauts در ماه ژوئیه توضیح داد که در ۱۶سالگی با استفاده از لوله‌های PVC یک ربات متحرک ساخته بود و پس از آن، آزمایش با قطعات الکترونیکی و فناوری‌های ردیابی حرکت را آغاز کرد.

دوان در دوران تحصیل در پلی‌تکنیک نگی اَن (Ngee Ann Polytechnic) سنگاپور، همراه با یکی از هم‌دانشگاهی‌های خود رباتی ساخت که با فرمان‌های ذهنی کنترل می‌شد. ایده ساخت این ربات از شخصیت‌های جدای در مجموعه فیلم‌های «جنگ ستارگان» الهام گرفته شده بود. این اختراع که با هدف کمک به خنثی‌سازی بمب طراحی شده بود، جایزه مخترعان جوان تان کاه کی (Tan Kah Kee Young Inventors' Award) را دریافت کرد.

دوان سپس تحصیلات خود را در رشته مهندسی برق و الکترونیک دانشگاه فناوری نانیانگ ادامه داد و با بالاترین درجه ممتاز فارغ‌التحصیل شد. براساس اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت شخصی او، پس از آن برای انجام پژوهش‌های دکتری راهی دانشگاه واشنگتن شد و زیر نظر دو استاد به نام‌های دیتر فاکس و رانجای کریشنا به فعالیت علمی پرداخت.

دوان از زمان بازگشت به سنگاپور موفق شده است در چارچوب برنامه ملی رباتیک این کشور، بودجه‌ای معادل دو میلیون دلار سنگاپور، برابر با ۱.۶ میلیون دلار آمریکا، دریافت کند. این بودجه به توسعه فناوری‌هایی اختصاص دارد که به ربات‌ها امکان می‌دهند وظایف روزمره را خارج از محیط‌های کنترل‌شده آزمایشگاهی انجام دهند.

بخشی از این پروژه به گردآوری داده از ربات‌هایی اختصاص دارد که در محیط‌های واقعی فعالیت می‌کنند. بخش دیگر نیز بر ایجاد روش‌های استاندارد و مشترک برای ارزیابی عملکرد این ربات‌ها متمرکز است. دوان در گفت‌وگو با دانشگاه ملی سنگاپور توضیح داد: «هدف این است که یادگیری ربات‌ها را از محیط‌های کنترل‌شده آزمایشگاهی فراتر ببریم و تنوع و پیچیدگی وظایفی را ثبت کنیم که ربات‌ها در دنیای واقعی با آن‌ها روبه‌رو خواهند شد.»

تیم پژوهشی او در این مسیر با شرکت FrodoBots همکاری می‌کند؛ شرکتی فعال در حوزه داده‌های رباتیک که اطلاعات مربوط به عملکرد ربات‌های انسان‌نما در خانه‌های کشورهای مختلف جنوب شرق آسیا را جمع‌آوری کرده است. نتایج این پژوهش‌ها می‌تواند در آینده به ربات‌ها کمک کند تا آزمایش‌های علمی را در آزمایشگاه‌ها انجام دهند، در فرایندهای تولید صنعتی مشارکت کنند و وظایف خانگی را بر عهده بگیرند.

دوان درباره تصمیم خود برای بازگشت به سنگاپور پس از سال‌ها تحصیل و پژوهش در آمریکا گفت: «می‌خواستم به کشورم بازگردم و در توسعه زیست‌بوم رو‌به‌رشد هوش مصنوعی تجسم‌یافته و رباتیک سنگاپور نقش داشته باشم. به‌ویژه امیدوارم بتوانم به شکل‌گیری و تقویت جامعه پژوهشی این حوزه در سنگاپور کمک کنم و نسل آینده پژوهشگران و متخصصان رباتیک را آموزش دهم.»

او امیدوار است طی پنج تا ۱۰ سال آینده ربات‌هایی توسعه دهد که بتوانند در خانه به سالمندان کمک کنند و انجام کارهای صنعتی سنگین و نیازمند توان جسمی بالا را بر عهده بگیرند. از نگاه دوان، معیار اصلی سنجش پیشرفت این فناوری‌ها باید میزان تأثیر آن‌ها بر بهبود کیفیت زندگی مردم باشد.