برگزاری مشترک اجلاس اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ به میزبانی دانشگاه لینگنان؛ تأکید پروفسور شین یائو بر حکمرانی هوش مصنوعی بر پایه اصول ESG و توسعه پایدار
پیشرفت شتابان هوش مصنوعی، چالش‌های گوناگونی از سوگیری الگوریتمی و امنیت سامانه‌ها گرفته تا مصرف انرژی را به همراه داشته است. در همین راستا، اجلاس اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی ۲۰۲۶ امروز، ۲۳ اکتبر، با میزبانی مشترک دانشگاه لینگنان و مؤسسه فناوری هاربین در شنژن و همکاری شهرک صندوق‌های سرمایه‌گذاری چیانهای شنژن–هنگ‌کنگ، در منطقه چیانهای شهر شنژن برگزار شد. این اجلاس با شعار «شکل‌دهی به هوش مصنوعی مسئولانه»، بیش از ۲۰۰ متخصص برجسته را گرد هم آورد؛ از جمله اعضای آکادمی‌های علمی چین و دیگر کشورها، رؤسای دانشگاه‌های چین و پژوهشگران شناخته‌شده هوش مصنوعی از اقتصادهای عضو سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (APEC)، از جمله استرالیا، مکزیک، سنگاپور، کره جنوبی، تایلند و ایالات متحده. محور گفت‌وگوها این بود که کشورها چگونه می‌توانند ضمن پیشبرد نوآوری در هوش مصنوعی، میان ایمنی، مسئولیت‌پذیری اجتماعی و توسعه پایدار تعادل برقرار کنند.
دانشگاه لینگنان
پروفسور شین یائو، معاون پژوهش و نوآوری و استاد کرسی یادگیری ماشین «تونگ تین سان» در دانشگاه لینگنان، سخنرانی افتتاحیه اجلاس را ایراد کرد.
دانشگاه لینگنان
پروفسور شین یائو در سخنرانی خوشامدگویی خود گفت: «هوش مصنوعی از ابزاری برای کمک به انسان فراتر رفته و به عامل‌هایی خودمختار با توانایی‌های روزافزون و پیچیده‌تر تبدیل شده است. پیامدهای این تحول تنها به خطرات امنیتی، مانند افشای اطلاعات شخصی، محدود نمی‌شود و چالش‌های گسترده‌تر اجتماعی و زیست‌محیطی، از جمله عدالت و مصرف انرژی را نیز در بر می‌گیرد. ما از تدوین چارچوبی برای حکمرانی مسئولانه هوش مصنوعی حمایت می‌کنیم که بر اصول محیط‌زیستی، اجتماعی و حاکمیت سازمانی (ESG) و اهداف توسعه پایدار سازمان ملل متحد (SDGs) استوار باشد. اگرچه چین در فناوری‌ها و کاربردهای هوش مصنوعی به جایگاهی پیشرو در جهان دست یافته است، تفاوت نظام‌های نظارتی و مقرراتی در حوزه‌های قضایی مختلف، چالش‌های تازه‌ای ایجاد کرده است. در واکنش به این شرایط، دانشگاه‌ها و صنایع در حال تقویت همکاری‌های خود، هم در زمینه فناوری‌های هوش مصنوعی و هم در حوزه حکمرانی آن هستند. این اجلاس نیز فرصتی ارزشمند فراهم می‌کند تا متخصصان و پژوهشگران هوش مصنوعی از سراسر جهان تجربه‌های خود را به اشتراک بگذارند و راه‌های پیشبرد توسعه مسئولانه این فناوری را بررسی کنند.»
برنامه‌های اجلاس شامل نشست اعضای آکادمی‌های علمی، نشست رؤسای دانشگاه‌ها و مجموعه‌ای از سخنرانی‌های ویژه بود. در این برنامه‌ها، پژوهشگران برجسته بین‌المللی هوش مصنوعی، تازه‌ترین یافته‌های پژوهشی و دیدگاه‌های خود را درباره موضوعاتی مانند توسعه عامل‌های هوش مصنوعی، امنیت سامانه‌ها و دیگر چالش‌ها و فرصت‌های نوظهور این حوزه ارائه کردند.
آنی لای، رئیس مشترک ابتکار «Generative AI Commons»، توضیح داد که هوش مصنوعی مولد به‌سرعت در حال تبدیل شدن به عامل‌های هوشمندی است که می‌توانند بدون دخالت مستقیم انسان، فرایندهای کاری را اجرا کنند، به داده‌های حساس دسترسی داشته باشند و حتی در سامانه‌های عملیاتی تغییر ایجاد کنند. به گفته او، این تحول چالش‌های تازه‌ای را برای حکمرانی هوش مصنوعی به همراه دارد. لای تأکید کرد که با گسترش توانایی‌های عامل‌های هوش مصنوعی، نباید از مسئولیت‌پذیری انسان کاسته شود؛ بلکه نقش انسان باید به سمت بازبینی، اعتبارسنجی، تأیید و نظارت بر خروجی‌ها و تصمیم‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی تغییر کند.
پروفسور تانگ که، استاد کرسی و رئیس گروه علوم و مهندسی کامپیوتر دانشگاه علم و فناوری جنوب چین، گفت عامل‌های جدید هوش مصنوعی، مانند Muse و Claude، با برخورداری از قابلیت خودمختاری و سازگاری، تا اندازه‌ای مفاهیمی را تحقق بخشیده‌اند که طی دهه‌های گذشته در حوزه حیات مصنوعی مطرح بوده‌اند. او با نگاهی تکاملی بررسی کرد که عامل‌های هوش مصنوعی چگونه به‌صورت مستقل تکامل می‌یابند و هم‌زمان با محیط پیرامون و دیگر عامل‌های هوشمند دچار تکامل متقابل می‌شوند. این تحلیل، دیدگاه‌های مهمی درباره احتمال ظهور این عامل‌ها به‌عنوان یک «گونه» غالب در فضای سایبری آینده ارائه می‌کند.
پروفسور چو سونگ‌به، عضو ارشد مؤسسه مهندسان برق و الکترونیک (IEEE) و استاد دانشگاه یونسه در سئول کره جنوبی، تجربه این کشور در تدوین اصول اخلاق هوش مصنوعی را تشریح کرد. او گفت تصویب «قانون پایه توسعه هوش مصنوعی و ایجاد زیرساخت اعتمادپذیری» به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف جامعه و دستگاه‌های دولتی کمک می‌کند. این قانون از زمان تصویب، به مبنایی برای تدوین استانداردها و دستورالعمل‌های اخلاق هوش مصنوعی در کره جنوبی تبدیل شده است.
در جریان این اجلاس، کتاب «هوش مصنوعی در خدمت خیر عمومی و توسعه پایدار: حکمرانی مسئولانه هوش مصنوعی از منظر ESG» نیز به‌طور رسمی رونمایی شد. این کتاب حاصل همکاری پروفسور شین یائو و پروفسور هوانگ چانگ‌وو، دانشیار دانشکده هوش مصنوعی و علوم انسانی دانشگاه نرمال پکن–باپتیست هنگ‌کنگ است. در مراسم رونمایی، این اثر از سوی چهره‌های برجسته علمی، از جمله لی گووجیه و چن گوولیانگ، از اعضای آکادمی‌های علمی، به حاضران معرفی و توصیه شد.
این کتاب بر اصول «انسان‌محوری و به‌کارگیری هوش مصنوعی در خدمت خیر عمومی» تمرکز دارد و چارچوبی نوآورانه برای حکمرانی مشارکتی با عنوان «هوش مصنوعی مسئولانه–ESG–اهداف توسعه پایدار» پیشنهاد می‌کند. بر اساس رویکرد مطرح‌شده در کتاب، توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی باید همسو با ارزش‌های حکمرانی، اجتماعی و زیست‌محیطی پیش برود. نویسندگان همچنین سیاست‌ها و مقررات موجود در حوزه هوش مصنوعی، استانداردهای صنعتی و شیوه‌های حکمرانی به‌کارگرفته‌شده در شرکت‌های پیشرو جهان را بررسی کرده‌اند و خواستار تدوین یک «روش‌شناسی ارزیابی تأثیرات هوش مصنوعی» شده‌اند که قابلیت اجرا در عمل را داشته باشد. هدف کتاب این است که با ارائه راهنمایی‌های روشن و کاربردی به دولت‌ها، کسب‌وکارها، دانشگاه‌ها و عموم مردم، اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی را از مجموعه‌ای از محدودیت‌های تحمیل‌شده از بیرون، به توانمندی‌هایی درونی در ساختار سازمان‌ها تبدیل کند.