هم‌بنیان‌گذار جشنواره انیمیشن منچستر: هوش مصنوعی مولد تقریباً نوعی استعمار است
به گفته دکتر استیو هندرسون، هم‌بنیان‌گذار و مدیر جشنواره انیمیشن منچستر، هوش مصنوعی مولد بدون آنکه پاداش منصفانه‌ای به هنرمندان بدهد، از آثار آن‌ها بهره‌برداری می‌کند و این خطر را به همراه دارد که مهارت و هنری را که به انیمیشن هویت و ارزش می‌بخشد، تضعیف کند.
هندرسون در گفت‌وگو با استیون چپمن، بنیان‌گذار 39 Pictures و روزنامه‌نگار Prolific North، این فناوری را با «استعمار» مقایسه کرد. به اعتقاد او، هوش مصنوعی مولد از مهارت‌ها و آثار هنرمندانی سود می‌برد که دهه‌ها از عمر خود را صرف تسلط بر هنر انیمیشن کرده‌اند.
او به چپمن گفت: «افرادی که دهه‌ها برای پرورش مهارت و تسلط بر حرفه خود زحمت کشیده‌اند، حالا ممکن است حاصل تمام آن تلاش‌ها را الگوریتمی که هیچ اهمیتی به آن‌ها نمی‌دهد، به‌سادگی تصاحب کند. وحشتناک است که سود این کار نصیب کسانی می‌شود که از آثار دیگران سوءاستفاده می‌کنند، نه خود هنرمندانی که حقوقشان پایمال شده است. این کار از اساس نادرست است.»
هندرسون ادامه داد: «وقتی صحبت از هوش مصنوعی مولد می‌شود، می‌بینیم که این فناوری تقریباً شبیه نوعی استعمار عمل می‌کند. خودش توانایی انجام این کار را ندارد و منابع لازم را هم در اختیار ندارد. بنابراین سراغ دیگران می‌رود و داشته‌هایشان را تصاحب می‌کند؛ فرهنگشان را می‌گیرد، مهارتشان را می‌گیرد و از نیروی کار خلاق آن‌ها بدون پرداخت هیچ هزینه‌ای بهره‌کشی می‌کند. بعد هم از همین راه پول درمی‌آورد. این واقعاً وحشتناک است.»
در شرایطی که صنایع خلاق همچنان با گسترش سریع هوش مصنوعی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، هندرسون حتی این پرسش را مطرح کرد که آیا اساساً می‌توان خروجی هوش مصنوعی مولد را انیمیشن دانست یا خیر.
او توضیح داد: «انیمیشن یعنی خلق حرکت. برای این کار باید حرکت را فریم به فریم ایجاد کرد، درحالی‌که آنچه هوش مصنوعی مولد انجام می‌دهد، بیشتر نوعی محاسبه است.»
هندرسون افزود: «من شخصاً هوش مصنوعی مولد را انیمیشن نمی‌دانم. البته این موضوع در میان اعضای تیم جشنواره هم بحث‌های بسیار گسترده‌ای به راه انداخته است.»
این اظهارات بخشی از گفت‌وگویی مفصل با هندرسون است که در آستانه برگزاری دوازدهمین دوره جشنواره انیمیشن منچستر انجام شده است. این رویداد از ۸ تا ۱۲ نوامبر بار دیگر در منچستر برگزار می‌شود و امسال نیز برنامه‌ای فشرده و متنوع شامل نمایش آثار، کارگاه‌های آموزشی، کلاس‌های تخصصی و نشست‌های فعالان صنعت انیمیشن خواهد داشت.
گفت‌وگوی کامل با دکتر استیو هندرسون را در ویدئوی زیر تماشا کنید:
هندرسون در این گفت‌وگو توضیح داد جشنواره‌ای که فعالیت خود را به‌عنوان رویدادی سه‌روزه آغاز کرده بود، به‌تدریج به یکی از گردهمایی‌های مهم سالانه صنعت انیمیشن تبدیل شده و همچنان هر سال «بزرگ‌تر و بزرگ‌تر» می‌شود.
جشنواره انیمیشن منچستر تنها جشنواره انیمیشن بریتانیاست که آثار پذیرفته‌شده در آن می‌توانند واجد شرایط رقابت در جوایز اسکار و بفتا شوند. برنامه امسال نیز رویدادهای شاخص متعددی دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به نخستین نمایش جهانی انیمیشن شیطنت موگ (Mog’s Bad Thing) اشاره کرد؛ اثری که قرار است در کریسمس از شبکه چهار بریتانیا پخش شود. جشنواره همچنین میزبان نمایش ویژه خانوادگی این اثر در مرکز فرهنگی HOME خواهد بود و در کنار آن، اعضای تیم استودیوی Lupus Films در نشستی از مراحل تولید و پشت‌صحنه ساخت انیمیشن خواهند گفت.
بخش دیگری از برنامه جشنواره به بزرگداشت صدمین سالگرد ساخت ماجراهای شاهزاده احمد (The Adventures of Prince Achmed) اختصاص دارد؛ اثری که از آن به‌عنوان «قدیمی‌ترین فیلم بلند انیمیشن باقی‌مانده» یاد می‌شود. همچنین شرکت PitStop Productions، مستقر در یورکشایر، امسال مسئولیت ساخت و ارائه ویدئوی کوتاه معرفی هویت بصری جشنواره را بر عهده دارد.
هندرسون در این‌باره گفت: «ما همیشه ترجیح می‌دهیم برای ساخت این ویدئوی معرفی با یک شرکت محلی یا شرکتی همکاری کنیم که پیش‌تر در جشنواره انیمیشن منچستر مشارکت داشته است.»
بااین‌حال، دغدغه هندرسون تنها تجلیل از آثار انیمیشن روی پرده سینما نیست. او می‌خواهد سهم اقتصادی این صنعت نیز، به‌ویژه در منطقه منچستر بزرگ، به رسمیت شناخته شود.
او در جریان گفت‌وگو به یافته‌های پژوهشی منطقه‌ای درباره صنعت انیمیشن که اوایل امسال با همکاری شرکایی از جمله بی‌بی‌سی منتشر شد اشاره کرد. این پژوهش کمک کرده است تصویر روشن‌تری از ابعاد فعالیت و ارزش اقتصادی صنعت انیمیشن در منطقه به دست آید.
نتایج این تحقیق اهمیت اقتصادی این حوزه را نشان می‌دهد. بر اساس یافته‌های آن، ارزش صنعت انیمیشن منطقه به ۱۲۰٫۳ میلیون پوند می‌رسد و در فاصله سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، شمار شاغلان در حوزه انیمیشن و صنایع مرتبط، از جمله نیروهای مستقل و آزادکار، ۱۶۶۵ نفر بوده است.
هندرسون گفت: «منچستر در حال حاضر جای بسیار هیجان‌انگیزی است، چون منابع مالی مختلفی از سوی سازمان مدیریت منطقه منچستر بزرگ (GMCA) در حال فراهم شدن است. هم صندوق‌های حمایت از تولید وجود دارد و هم صندوق‌هایی برای حمایت از مالکیت فکری.»
او توضیح داد که این پژوهش فرصتی در اختیار فعالان صنعت انیمیشن قرار می‌دهد تا ارزش اقتصادی و حرفه‌ای فعالیت‌های خود را به تصمیم‌گیران نشان دهند و برای حضور این صنعت در گفت‌وگوها و برنامه‌ریزی‌های مربوط به حمایت مالی و توسعه صنایع خلاق، دلایل مستند ارائه کنند.
هندرسون تأکید کرد: «صنعت انیمیشن هم در این منطقه حضور دارد. باید مطمئن شویم که انیمیشن نیز بخشی از این برنامه‌ها و اولویت‌هاست.»
جشنواره انیمیشن منچستر از ۸ تا ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود.