رئیس بخش اوراق قرضه: چرا ChatGPT ممکن است بر صندوق اوراق قرضه شما تأثیر بگذارد؟
ChatGPT چه ارتباطی با بازده اوراق قرضه دارد؟
در نگاه اول، تقریباً هیچ ارتباطی میان آن‌ها دیده نمی‌شود. یکی یک چت‌بات بسیار هوشمند است و دیگری بازدهی است که سرمایه‌گذاران در ازای وام دادن پول به دولت‌ها و شرکت‌ها به دست می‌آورند.
بااین‌حال، رونق هوش مصنوعی ممکن است یکی از عواملی باشد که بازده اوراق قرضه را افزایش می‌دهد.
اگر در صندوق‌های اوراق قرضه سرمایه‌گذاری کرده‌اید، بهتر است به این موضوع توجه کنید.
عوامل آشنای افزایش بازده اوراق قرضه
وقتی بازده اوراق قرضه افزایش می‌یابد و قیمت آن‌ها کاهش پیدا می‌کند، سرمایه‌گذاران معمولاً به دنبال توضیحاتی آشنا برای این اتفاق می‌گردند.
شاید تورم سرسخت‌تر از آن چیزی باشد که انتظار می‌رفت و کاهش آن دشوارتر شده باشد. شاید هم بانک‌های مرکزی قصد دارند نرخ بهره را برای مدت طولانی‌تری در سطوح بالا نگه دارند.
احتمال دیگر این است که رشد اقتصادی قوی‌تر باعث شده سرمایه‌گذاران برای خرید اوراق قرضه، بازده بیشتری مطالبه کنند.
همه این عوامل اهمیت دارند.
اما در پس‌زمینه بازار، تحول دیگری نیز در جریان است؛ تحولی که کمتر به تورم مربوط می‌شود و بیشتر با یکی از مفاهیمی ارتباط دارد که اقتصاددانان قرن‌ها درباره آن اندیشیده‌اند: عرضه و تقاضا.
وام‌گیرندگان زیاد و وام‌دهندگان کم؟
دولت‌ها و شرکت‌ها هر دو به منابع مالی نیاز دارند.
سرمایه‌گذاران این منابع را در اختیار آن‌ها قرار می‌دهند و در مقابل، انتظار دارند در آینده سود دریافت کنند.
وقتی تعداد متقاضیان دریافت وام افزایش پیدا می‌کند، سرمایه‌گذاران حق انتخاب بیشتری دارند. در چنین شرایطی، آن‌ها اغلب پیش از آنکه پول خود را در اختیار وام‌گیرندگان بگذارند، بازده بالاتری مطالبه می‌کنند.
سال‌ها نگرانی درباره افزایش عرضه اوراق قرضه عمدتاً متوجه دولت‌ها بود.
کسری‌های بزرگ بودجه، پیر شدن جمعیت، افزایش هزینه‌های درمان و رشد مخارج دفاعی، همگی باعث شده‌اند استقراض دولت‌ها در بخش بزرگی از کشورهای توسعه‌یافته افزایش یابد.
دولت‌ها برای تأمین این نیازها بدهی بیشتری منتشر کرده‌اند و سرمایه‌گذاران نیز برای خرید و جذب این حجم از اوراق، بازده بالاتری خواسته‌اند.
این روند کاملاً شناخته‌شده است. آنچه کمتر مورد توجه قرار گرفته، این است که دولت‌ها دیگر تنها وام‌گیرندگان بزرگ بازار نیستند.
ورود رونق هوش مصنوعی به معادله
ایجاد زیرساخت‌های هوش مصنوعی هزینه بسیار زیادی دارد. ساخت مراکز داده ارزان نیست.
تراشه‌های پیشرفته، شبکه‌های تأمین برق و زیرساخت‌های دیجیتالی موردنیاز برای پشتیبانی از مدل‌های هوش مصنوعی که روزبه‌روز پیچیده‌تر می‌شوند نیز سرمایه‌گذاری هنگفتی می‌طلبند.
بسیاری از شرکت‌های فناوری که پیشگام این موج سرمایه‌گذاری هستند، در گذشته برای تأمین هزینه‌های خود تا حد زیادی به نقدینگی حاصل از فعالیت‌های تجاری‌شان متکی بوده‌اند.
اما اکنون این شرکت‌ها بیش‌ازپیش به بازار اوراق قرضه نیز به‌عنوان منبع دیگری برای تأمین مالی روی می‌آورند.
اهمیت این تحول در آن است که حجم برخی از این استقراض‌ها به اندازه‌ای بزرگ شده که می‌تواند بر کل بازار تأثیر بگذارد.
در عمل، دولت‌ها اکنون برای جذب پول سرمایه‌گذاران با رقبای بیشتری روبه‌رو هستند.
پرسش این است که وقتی دولت‌ها و برخی از بزرگ‌ترین شرکت‌های جهان به‌طور هم‌زمان حجم عظیمی از اوراق بدهی منتشر می‌کنند، چه اتفاقی می‌افتد؟
چرا این موضوع برای سرمایه‌گذاران اوراق قرضه اهمیت دارد؟
افزایش عرضه اوراق قرضه تنها نیمی از ماجراست.
هم‌زمان با انتشار اوراق بیشتر، برخی از منابع سنتی تقاضا نیز دیگر مانند گذشته از بازار حمایت نمی‌کنند.
بانک‌های مرکزی دیگر به اندازه دوران اجرای سیاست‌های تسهیل کمی، اوراق قرضه خریداری نمی‌کنند.
همچنین نمی‌توان مانند گذشته روی برخی از خریداران اوراق قرضه بلندمدت، از جمله صندوق‌های بازنشستگی، به‌عنوان منابع باثبات تقاضا حساب کرد.
سرمایه‌گذاران نیز بیش‌ازپیش این پرسش را مطرح می‌کنند که آیا اوراق قرضه همچنان می‌توانند مانند گذشته به تنوع‌بخشی سبد سرمایه‌گذاری و کاهش ریسک آن کمک کنند یا خیر.
کنار هم قرار دادن این روندها ما را به نتیجه‌ای ساده می‌رساند.
از یک سو، اوراق قرضه بیشتری منتشر می‌شود و از سوی دیگر، تقاضای معمول و طبیعی بازار دیگر به اندازه گذشته قابل اتکا نیست.
اگر رشد عرضه اوراق از تقاضای سرمایه‌گذاران پیشی بگیرد، ممکن است لازم باشد بازده آن‌ها افزایش یابد تا خریداران کافی برای ورود به بازار جذب شوند.
به بیان دیگر، اوراق قرضه ممکن است برای آنکه جایگاهی در سبد سرمایه‌گذاران پیدا کنند، ناچار باشند بازده جذاب‌تری ارائه دهند.
افزایش بازده اوراق قرضه؛ اتفاقی خوب یا بد؟
نباید هر افزایشی در بازده اوراق قرضه را اتفاقی منفی تلقی کرد.
اگر بازده اوراق به این دلیل بالا می‌رود که سرمایه‌گذاری افزایش یافته، بهره‌وری در حال بهبود است و چشم‌انداز رشد اقتصادی تقویت شده، این وضعیت معمولاً نشانه‌ای مثبت و سالم برای اقتصاد محسوب می‌شود.
به‌هرحال، منابع مالی که امروز از طریق استقراض تأمین می‌شوند، ممکن است صرف توسعه فناوری‌هایی شوند که موتور رشد اقتصادی فردا خواهند بود.
اما اگر افزایش بازده ناشی از نگرانی سرمایه‌گذاران درباره تورم، وضعیت مالی دولت‌ها یا پایداری بدهی عمومی در بلندمدت باشد، شرایط چندان امیدوارکننده نخواهد بود.
چالش سرمایه‌گذاران این است که هر دو دسته از این عوامل ممکن است به‌طور هم‌زمان بر بازار اثر بگذارند. همین موضوع یکی از دلایلی است که بازار اوراق قرضه در ماه‌های اخیر تا این اندازه مورد توجه قرار گرفته است.
سرمایه‌گذاران باید چه عواملی را زیر نظر داشته باشند؟
در بخش بزرگی از دوره پس از بحران مالی جهانی، سرمایه‌گذاران به محیطی با تورم پایین، نرخ‌های بهره بسیار ناچیز و تقاضای ساختاری قدرتمند برای اوراق قرضه دولتی عادت کرده بودند.
اما شرایط امروز متفاوت به نظر می‌رسد. دولت‌ها همچنان نیاز دارند مبالغ هنگفتی وام بگیرند و شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی نیز بیش‌ازپیش به سرمایه نیاز پیدا کرده‌اند.
در همین حال، سرمایه‌گذاران برای انتخاب محل سرمایه‌گذاری پول خود سخت‌گیرتر و گزینشی‌تر شده‌اند.
البته بازده بالاتر اوراق قرضه می‌تواند فرصت‌هایی نیز ایجاد کند. برای مثال، اوراق قرضه شرکتی با سررسید کوتاه‌تر ممکن است از طریق پرداخت‌های دوره‌ای سود یا کوپن، درآمد جذابی فراهم کنند و درعین‌حال نسبت به اوراق بدهی بلندمدت، حساسیت کمتری به نوسان قیمت داشته باشند.
بااین‌حال، سرمایه‌گذاران نباید صرفاً اوراقی را انتخاب کنند که بالاترین بازده را ارائه می‌دهند؛ زیرا بازده بالاتر ممکن است نشانه ریسک بیشتر نکول یا ناتوانی ناشر در بازپرداخت بدهی باشد.
فرصت‌های مناسب‌تر احتمالاً در میان اوراق منتشرشده از سوی شرکت‌ها و نهادهایی یافت می‌شود که از وضعیت مالی مستحکمی برخوردارند و اوراق آن‌ها درآمد کافی برای جبران ریسک‌های سرمایه‌گذاری فراهم می‌کند. به همین دلیل، انتخاب دقیق و سنجیده اوراق اهمیت ویژه‌ای دارد.
سخن پایانی
ChatGPT تعیین‌کننده بازده اوراق قرضه نیست.
اما موج سرمایه‌گذاری عظیمی که هوش مصنوعی به راه انداخته، ممکن است در حال تغییر توازن عرضه و تقاضا در بازارهای جهانی اوراق قرضه باشد.
برای سرمایه‌گذاران، افزایش رقابت بر سر جذب سرمایه می‌تواند فرصت‌هایی نیز فراهم کند تا از طریق انتخاب دقیق اوراق قرضه، درآمد جذابی به دست آورند.
در آینده، سرمایه‌گذاران بازار اوراق قرضه شاید ناچار باشند تقریباً به همان اندازه که تصمیم‌های بانک‌های مرکزی را دنبال می‌کنند، تحولات سیلیکون‌ولی را نیز زیر نظر داشته باشند.
جاناتان موندیلو، مدیر جهانی بخش سرمایه‌گذاری با درآمد ثابت در شرکت آبردین (Aberdeen) است.