سفر جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، به آستانه؛ قزاقستان در مسیر تبدیلشدن به قطب جهانی هوش مصنوعی

جنسن هوانگ، بنیانگذار و مدیرعامل انویدیا (NVIDIA)، روز ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ برای نخستین بار از مرکز بینالمللی هوش مصنوعی alem.ai در قزاقستان بازدید کرد. هوانگ در جریان سفر به آستانه با برنامه بلندپروازانه این کشور برای تبدیلشدن به یکی از قطبهای جهانی هوش مصنوعی فیزیکی آشنا شد؛ برنامهای که بر ترکیب زیرساختهای پیشرفته پردازشی، توانمندیهای صنعتی و نیروی انسانی متخصص در حوزه فناوری استوار است. این سفر پس از انتشار اطلاعیه رسمی وزارت هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان درباره حضور هوانگ در رویدادهای ماه هوش مصنوعی و گفتوگو پیرامون آینده فناوری این کشور انجام شد. این خبر را DKNews.kz گزارش داده است.
در جریان این بازدید، مقامهای دولتی، کارآفرینان حوزه فناوری، پژوهشگران و دانشجویان گرد هم آمدند. همچنین بخشهای مختلف زیستبوم روبهرشد هوش مصنوعی قزاقستان، از زیرساختهای ابررایانشی و خدمات دیجیتال دولتی گرفته تا رباتیک، سامانههای خودران و فناوریهای تولید ویدئو با هوش مصنوعی، معرفی شدند.
هدف اصلی قزاقستان این است که از جایگاه صرفاً مصرفکننده فناوریهای هوش مصنوعی وارداتی فراتر برود و توانایی طراحی، آزمایش و تجاریسازی سامانههای پیشرفته را در داخل کشور به دست آورد.

جنسن هوانگ: هوش مصنوعی جامعه قزاقستان را متحول خواهد کرد
هوانگ در جریان این سفر بر عزم قزاقستان برای قرار دادن توسعه هوش مصنوعی در صدر اولویتهای ملی تأکید کرد.
جنسن هوانگ، بنیانگذار و مدیرعامل انویدیا، گفت: «قزاقستان نخستین کشوری است که به آن سفر کردهام و رئیسجمهورش توسعه هوش مصنوعی را یک اولویت ملی اعلام کرده است. هوش مصنوعی به کشور شما کمک میکند به سطح تازهای از پیشرفت برسد، فرصتهای بیشتری در اختیار مردم قرار دهد و شرکتها را قادر سازد در بازار جهانی رقابت کنند و فعالیتهای خود را گسترش دهند. هوش مصنوعی جامعه شما را متحول خواهد کرد.»
این اظهارات همزمان با معرفی راهبردی از سوی قزاقستان مطرح شد که بر سه اولویت بههمپیوسته استوار است: ایجاد محیط نهادی حمایتکننده، توسعه زیرساختهای فناورانه مدرن و تربیت نیروی انسانی متخصص.

این رویکرد نشاندهنده اهمیت روزافزون هوش مصنوعی است؛ فناوریای که دیگر تنها یک صنعت نرمافزاری به شمار نمیرود، بلکه به یکی از پایههای نوسازی صنعتی، پژوهش علمی و رقابتپذیری اقتصادی تبدیل شده است.
هوش مصنوعی فیزیکی؛ تلاش قزاقستان برای تبدیلشدن به قطب جهانی فناوری
یکی از محورهای اصلی سفر هوانگ، هوش مصنوعی فیزیکی (Physical AI) بود؛ حوزهای که هوش مصنوعی را با رباتیک، ماشینهای خودران و سامانههای قادر به تعامل با جهان واقعی ترکیب میکند.
برخلاف کاربردهای متداول هوش مصنوعی که عمدتاً به پردازش اطلاعات یا تولید محتوای دیجیتال محدود میشوند، فناوریهای هوش مصنوعی فیزیکی میتوانند در فعالیتهای دنیای واقعی به کار گرفته شوند؛ از حرکت رباتها و بازرسیهای صنعتی گرفته تا حملونقل خودران و مدیریت زیرساختها.
قزاقستان معتقد است ظرفیت صنعتی، منابع انرژی و شمار روبهرشد متخصصان فناوری این کشور میتواند بستر مناسبی برای توسعه و آزمایش چنین سامانههایی فراهم کند.
ژاسلان مادییف، معاون نخستوزیر و وزیر هوش مصنوعی و توسعه دیجیتال قزاقستان، اهداف دولت را در این زمینه تشریح کرد.

ژاسلان مادییف گفت: «امروز هوش مصنوعی نهتنها فناوری، بلکه توازن قدرت در اقتصاد جهانی را نیز دگرگون میکند. قزاقستان قصد دارد در میان کشورهایی قرار بگیرد که آینده این صنعت را شکل میدهند. مزیت ما در ترکیب منابع انرژی، بخش صنعتی توسعهیافته و شمار روبهرشد مهندسان و توسعهدهندگان مستعد است. ما در همکاری با رهبران فناوری مانند انویدیا، فرصتی میبینیم تا قزاقستان را به قطب جهانی هوش مصنوعی فیزیکی تبدیل کنیم؛ جایی که سامانههای هوشمند و فناوریهای رباتیک در محیطهای صنعتی واقعی توسعه یابند، آزمایش شوند و به کار گرفته شوند. هدف ما صرفاً توسعه زیرساخت هوش مصنوعی نیست، بلکه میخواهیم فناوریها و شرکتهایی ایجاد کنیم که توان رقابت در سطح جهانی را داشته باشند.»
این راهبرد با هدف پیوند دادن منابع پردازشی به کاربردهای عملی تدوین شده است تا توسعهدهندگان داخلی بتوانند روی فناوریهایی کار کنند که در آینده قابلیت ورود به بازارهای بینالمللی را داشته باشند.
هدفگذاری ظرفیت یک گیگاواتی برای مجموعه مراکز داده اکیباستوز
یکی از بزرگترین پروژههای زیرساختی معرفیشده به هوانگ، «دره مراکز داده» (Data Center Valley) بود؛ مجموعهای از زیرساختهای پردازشی پرقدرت که قرار است در شهر اکیباستوز احداث شود.
طبق برنامه، این پروژه بهصورت مرحلهای توسعه خواهد یافت و ظرفیت بالقوه تأمین برق آن در مجموع به حداکثر یک گیگاوات خواهد رسید.
بر اساس اطلاعات ارائهشده، مرحله نخست پروژه ظرفیتی معادل ۲۱۵ مگاوات دارد که تمام آن از هماکنون رزرو شده است.
این پروژه برای جذب سرمایهگذاریهای بزرگ بینالمللی و ایجاد تأسیساتی طراحی شده است که بتوانند بارهای پردازشی پیشرفته هوش مصنوعی، از جمله آموزش و اجرای مدلهای بزرگمقیاس را پشتیبانی کنند.
از مشارکتکنندگان احتمالی این طرح میتوان به شرکتهای بزرگ فناوری جهان و شرکای زیرساختی مرتبط با انویدیا و Firebird AI اشاره کرد.
برای قزاقستان، اکیباستوز فرصتی فراهم میکند تا منابع انرژی خود را به تقاضای روزافزون برای توان پردازشی پیوند دهد. بااینحال، ایجاد زیستبومی گسترده از مراکز داده هوش مصنوعی مستلزم تأمین پایدار برق، زیرساختهای خنککننده، ارتباطات پرسرعت و سرمایهگذاری مستمر خواهد بود.
ظرفیت یک گیگاواتی اعلامشده، هدفی بلندمدت برای توسعه این مجموعه است و نباید آن را با ظرفیت عملیاتی موجود اشتباه گرفت.
نمایش توان پردازشی قزاقستان با زیرساخت Alem.Cloud
هوانگ همچنین با فناوریهای پشتیبان خدمات عمومی مبتنی بر هوش مصنوعی در قزاقستان آشنا شد.
در مرکز خدمات سلفسرویس، مراجعهکنندگان میتوانند از طریق دستیار هوشمندی به نام alem.gpt به خدمات دولتی، تجاری و سایر خدمات دسترسی پیدا کنند.
این سامانه به کاربران امکان میدهد با زبان طبیعی با خدمات دیجیتال ارتباط برقرار کنند و برای انجام کارهای خود کمتر به پیمودن منوهای پیچیده یا مراجعه به سامانههای جداگانه نیاز داشته باشند.
دستیار alem.gpt بر پایه مدلهای هوش مصنوعی اجرا میشود که روی خوشههای پردازنده گرافیکی Alem.Cloud، مجهز به پردازندههای NVIDIA H200، قرار دارند.
در این بخش، قابلیتهای اپلیکیشن eGov Mobile، از جمله اسناد دیجیتال و eGov QR، نیز به نمایش گذاشته شد. همچنین یک سامانه درخواست وام مسکن دیجیتال معرفی شد که نمونهای از یکپارچهسازی سامانههای دولتی و بانکی بود.
این نمایش نشان داد که زیرساخت هوش مصنوعی چگونه میتواند از خدمات کاربردی مورد استفاده شهروندان و کسبوکارها پشتیبانی کند.

از کارتهای گرافیک اولیه انویدیا تا سینمای مبتنی بر هوش مصنوعی
برنامه سفر هوانگ شامل بازدید از موزه تکینگی (Museum of Singularity) در مرکز alem.ai نیز بود.
این موزه تاریخ هوش مصنوعی را از نخستین مفاهیم نظری تا شبکههای عصبی مدرن و هوش مصنوعی مولد به نمایش میگذارد.
یکی از لحظات بهیادماندنی این بازدید به بخشی از تاریخ شرکت انویدیا مربوط میشد.

هوانگ یک کارت گرافیک NVIDIA RIVA TNT محصول سال ۱۹۹۸ را امضا کرد؛ محصولی متعلق به سالهای ابتدایی فعالیت انویدیا در توسعه فناوری پردازش گرافیکی.
این کارت گرافیک امضاشده به مجموعه دائمی موزه اضافه خواهد شد.
او همچنین از AI Cinema بازدید کرد؛ مجموعهای که بهعنوان نخستین سینمای جهان ویژه نمایش محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی معرفی شده است.
این دو بخش موزه، مسیر تحول فناوری از سختافزارهای گرافیکی به سامانههای هوش مصنوعی قادر به تولید تصویر، ویدئو و دیگر انواع محتوای دیجیتال را به نمایش گذاشتند.

معرفی فناوریهای پنج استارتاپ قزاقستانی
بخش مهم دیگری از این سفر به معرفی شرکتهای فناوری داخلی اختصاص داشت که در زمینه رباتیک، خودکارسازی صنعتی، زیرساخت هوش مصنوعی و خدمات دیجیتال فعالیت میکنند.
پنج استارتاپ دستاوردهای خود را ارائه کردند:
- ARC Aero: این شرکت هواگردها و سامانههای ترکیبی سختافزاری و نرمافزاری برای کنترل پرواز خودران و هماهنگی عملیات در زمان واقعی توسعه میدهد.
- QazTWIN: این استارتاپ دوقلوهای دیجیتال هوشمند برای صنایع، ساختوساز و زیرساختهای شهری طراحی میکند. راهکارهای آن از رباتهای خزنده ساخت شرکت Astana Dynamics نیز بهره میبرند که برای بازرسی محیطهای خطرناک و نقاط دشواردسترس توسعه یافتهاند.
- DeepInfra: زیرساخت ابری لازم برای اجرای مدلهای زبانی بزرگ، سامانههای تولید تصویر و صدا و کاربردهای هوش مصنوعی چندوجهی را فراهم میکند.
- MiraiTech: ابزارهای پوشیدنی هوشمند و سامانههای تحلیل بیومکانیک مبتنی بر هوش مصنوعی توسعه میدهد. محصولات این شرکت شامل فناوریهایی برای پایش و بهبود عملکرد ورزشکاران است.
- Blockchair: خدمات تحلیل بلاکچین را برای جستوجو، پایش و بررسی تراکنشها در شبکههای عمومی بلاکچین توسعه میدهد.
این ارائهها تنوع فناوریهایی را نشان داد که شرکتهای فعال در زیستبوم نوآوری قزاقستان در حال توسعه آنها هستند.
همچنین مشخص شد که کاربردهای هوش مصنوعی میتوانند بسیار فراتر از چتباتها و دستیارهای دیجیتال گسترش یابند و حوزههایی مانند هوانوردی، مهندسی، تولید صنعتی و زیرساختهای فیزیکی را در بر بگیرند.

معرفی استارتاپ سیتی از سوی آستانه هاب به بنیانگذار انویدیا
ماگژان مادییف، مدیرعامل آستانه هاب (Astana Hub)، پلتفرم استارتاپ سیتی (Startup City) را به هوانگ معرفی کرد؛ محیطی دیجیتال برای فعالیت استارتاپها که بر تعامل مستقیم میان کاربران و بازیوارسازی طراحی شده است.
این پلتفرم مراکز فناوری منطقهای، برنامههای آموزشی، آزمایشگاهها، فرصتهای سرمایهگذاری خطرپذیر و شبکههای بینالمللی نوآوری را به یکدیگر متصل میکند.
ساختار استارتاپ سیتی به کارآفرینان امکان میدهد مسیر خود را از شکلگیری یک ایده اولیه کسبوکار تا توسعه محصول و ورود به بازارهای جهانی طی کنند.
شرکتکنندگان میتوانند در قالب یک تجربه بازی تعاملی، سکههای مجازی به دست آورند و از آنها در داخل زیستبوم استفاده کنند. همچنین دوقلوهای دیجیتال، زیرساختهای فیزیکی آستانه هاب را در محیط مجازی بازنمایی میکنند.
ماگژان مادییف بر اهمیت برقراری ارتباط میان شرکتهای فناوری قزاقستان و شرکای بینالمللی تأکید کرد.
ماگژان مادییف، مدیرعامل آستانه هاب، گفت: «سفر جنسن هوانگ به alem.ai فرصتی برای گشودن افقهای تازه پیش روی شرکتهای فناوری قزاقستان است. این موضوع بهویژه درباره هوش مصنوعی فیزیکی اهمیت دارد؛ فناوریهایی که هوش مصنوعی را با رباتیک، صنعت و زیرساخت ترکیب میکنند. استارتاپهای قزاقستانی هماکنون در حال توسعه راهکارهایی در زمینه رباتیک، کنترل خودران و سامانههای هوشمند هستند. به همین دلیل تلاش میکنیم محیطی فراهم کنیم که این تیمها بتوانند به زیرساخت، دانش تخصصی و شرکای بینالمللی دسترسی داشته باشند، فناوریهای خود را پیش ببرند و آنها را به بازارهای جهانی عرضه کنند.»
هیگزفیلد و معرفی برنامههای قزاقستان در حوزه تولید ویدئو با هوش مصنوعی به انویدیا
هوانگ در جریان این سفر با بنیانگذاران هیگزفیلد (Higgsfield) دیدار کرد؛ شرکتی که بهعنوان نخستین یونیکورن قزاقستان و شریک فناوری انویدیا در حوزه تولید ویدئو با هوش مصنوعی معرفی شده است.
این شرکت اعلام کرد که محصولاتش ۴۰ میلیون کاربر منحصربهفرد دارند؛ آماری که گستره بینالمللی مخاطبان آن را نشان میدهد.
هیگزفیلد از فناوریهای پردازشی انویدیا برای آموزش مدلهای اختصاصی Soul و توسعه Supercomputer 2.0، محصولی مبتنی بر عاملهای هوشمند، استفاده میکند.
گفتوگوها بر آینده تولید ویدئو با هوش مصنوعی و توسعه زیستبوم فناوری قزاقستان متمرکز بود.
تجربه این شرکت نشان میدهد که کسبوکارهای فعال در حوزه هوش مصنوعی که از قزاقستان شکل گرفتهاند، چگونه میتوانند محصولاتی برای مخاطبان بینالمللی توسعه دهند.

رونمایی فریدم از دوقلوهای دیجیتال آلماتی و آستانه
یکی دیگر از ارائههای مهم این سفر به شرکت فریدم (Freedom) اختصاص داشت که طرح هوش مصنوعی فیزیکی در مقیاس شهری (City-Scale Physical AI) را معرفی کرد.
هدف این پروژه، ایجاد دوقلوهای دیجیتال برای آلماتی و آستانه، دو مرکز شهری بزرگ قزاقستان، بهمنظور آموزش و آزمایش سامانههای رباتیک خودران است.
دوقلوهای دیجیتال، بازنماییهای مجازی از محیطهای واقعی هستند که میتوان از آنها برای شبیهسازی شرایط و آزمایش فناوریها پیش از استقرار عملی استفاده کرد.
فریدم قصد دارد این پروژه را با استفاده از فناوریهای هوش مصنوعی فیزیکی انویدیا توسعه دهد.

این طرح با فراهم کردن امکان آزمایش رفتار رباتها در محیطهای شهری شبیهسازیشده، به دنبال سرعت بخشیدن به توسعه سامانههای خودران است.
از کاربردهای احتمالی آن میتوان به حملونقل و جابهجایی، مدیریت زیرساختها و عملیات خودران اشاره کرد. بااینحال، هنوز جزئیاتی درباره کاربردهای تجاری مشخص یا زمانبندی اجرای پروژه اعلام نشده است.
معرفی کاربردهای تازه هوش مصنوعی در بخش دولتی
هوانگ همچنین با طرح دولت مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-Driven Government) قزاقستان آشنا شد؛ ابتکاری که بر ادغام هوش مصنوعی در مدیریت و اداره امور عمومی تمرکز دارد.
در این بخش، یک پلتفرم تحلیلی معرفی شد که چندین حوزه را پوشش میدهد:
- مدیریت انرژی و زیرساختها.
- دادهها و تحلیلهای مرتبط با فضا.
- مدلسازی مالی و اقتصادی.
- سامانههای شهر هوشمند.
- پیشبینیهای اقتصاد کلان و ارزیابی ریسک.
هدف این طرح، بهبود استفاده از دادهها در تصمیمگیریهای دولتی است.
چنین سامانههایی میتوانند تحلیل اطلاعات پیچیده را سرعت ببخشند، اما اثربخشی آنها به کیفیت دادهها، نظارت نهادی و نحوه استفاده مقامهای دولتی از پیشنهادهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی بستگی خواهد داشت.

دیدار جنسن هوانگ با نسل آینده متخصصان هوش مصنوعی قزاقستان
آموزش و پرورش استعدادهای فناوری نیز بخش مهم دیگری از برنامه سفر هوانگ بود.
او با دانشجویان TUMO Astana دیدار کرد؛ مرکزی در حوزه فناوریهای خلاق که آموزش رایگان برنامهنویسی و رشتههای دیجیتال ارائه میدهد.
این مرکز یادگیری خودراهبر را با کارگاههای عملی و آزمایشگاههای پروژهمحور ترکیب میکند و از حمایت متخصصان صنعت بهره میبرد.
هوانگ همچنین با برندگان HackAlem AI، یک هکاتون بینالمللی که با حمایت انویدیا و OpenAI برگزار شده بود، دیدار کرد.
این رویداد موفق شد عنوان رکورد جهانی گینس (GUINNESS WORLD RECORDS™) برای بیشترین تعداد شرکتکننده در یک هکاتون هوش مصنوعی را به دست آورد.
هوانگ برای ثبت یادگاری از حضور برندگان در این رقابت بینالمللی فناوری، همراه آنان عکس گرفت.
برنامه بازدیدها با حضور در Tomorrow School ادامه یافت؛ مؤسسهای آموزشی و رایگان که بر برنامهنویسی و هوش مصنوعی تمرکز دارد.
روش آموزشی این مدرسه بر یادگیری عملی استوار است و دانشجویان بهجای اتکای صرف به آموزش سنتی کلاسمحور، مهارتهای خود را از طریق اجرای پروژههای واقعی توسعه میدهند.
سایاسات نوربک، وزیر علوم و آموزش عالی قزاقستان، نیز در این دیدار حضور داشت.
هوانگ همچنین با دانشگاه پژوهشی هوش مصنوعی قزاقستان (Qazaq AI Research University) یا QAIRU و برنامههای آن برای تربیت متخصصان مورد نیاز صنعت روبهرشد هوش مصنوعی کشور آشنا شد.
این دیدارهای آموزشی بر یکی از پیشنیازهای اساسی تحقق اهداف قزاقستان در حوزه هوش مصنوعی تأکید داشتند: توسعه زیرساختهای پردازشی پیشرفته باید با تربیت نیروی انسانی توانمند برای طراحی، توسعه و بهرهبرداری از فناوریهای پیچیده همراه باشد.
گفتوگوی قزاقستان و انویدیا درباره هوش مصنوعی مستقل و اقتصاد جهانی
یکی از رویدادهای مهم برنامه سفر، گفتوگویی اختصاصی و غیررسمی میان جنسن هوانگ و ژاسلان مادییف است.
انتظار میرود این گفتوگو به آینده هوش مصنوعی، جایگاه قزاقستان در اقتصاد جهانی فناوری و توسعه توانمندیهای هوش مصنوعی مستقل و تحت حاکمیت ملی اختصاص یابد.
منابع انرژی، زیرساختهای پردازشی، تحول صنعتی، رباتیک و تغییر نیازهای بازار کار نیز از دیگر موضوعات برنامهریزیشده برای این نشست هستند.
همچنین پیشبینی میشود دو طرف درباره آموزش، تربیت حرفهای نیروی انسانی و توسعه شرکتهای فناوری دارای توان رقابت بینالمللی گفتوگو کنند.
این نشست برنامهریزیشده بازتابی از هدف قزاقستان برای پیوند دادن توسعه زیرساختهای ملی با مشارکت در زنجیرههای تأمین جهانی هوش مصنوعی و شبکههای بینالمللی نوآوری است.

پایان ماه هوش مصنوعی با نخستین بازدید مدیرعامل انویدیا از alem.ai
سفر هوانگ نقطه پایانی ماه هوش مصنوعی (AI Month) است؛ مجموعهای از رویدادهای فناوری که با حمایت آستانه هاب و با مشارکت انویدیا بهعنوان شریک اصلی برگزار شد.
این برنامه از ۲۳ سپتامبر با رویداد HackAlem AI آغاز شد و با نشستها و رویدادهایی در زمینه هوش مصنوعی، استارتاپها، زیرساختهای دیجیتال و همکاریهای بینالمللی فناوری ادامه یافت.
بازدید پایانی، این موضوعات را در کنار یکدیگر قرار داد و میان مدیران برجسته فناوری جهان و پروژهها و برنامههای توسعه داخلی قزاقستان ارتباط برقرار کرد.
چالش بعدی قزاقستان، تبدیل طرحهای معرفیشده و اهداف راهبردی به زیرساختهای عملیاتی، فناوریهای دارای توجیه تجاری و مشارکتهای بینالمللی پایدار است.
پروژههایی مانند دره مراکز داده، هوش مصنوعی فیزیکی در مقیاس شهری و زیستبوم روبهرشد استارتاپهای هوش مصنوعی، مسیرهایی را نشان میدهند که قزاقستان قصد دارد دنبال کند. بااینحال، اهمیت اقتصادی بلندمدت این طرحها به میزان سرمایهگذاری، موفقیت در اجرا و تقاضا برای فناوریهای حاصل از آنها بستگی خواهد داشت.
پیشتر نیز درباره برنامههای انویدیا برای گسترش همکاری در توسعه زیرساخت هوش مصنوعی قزاقستان گزارش شده بود؛ برنامههایی که توسعه دره مراکز داده در اکیباستوز و خوشههای ابررایانشی موجود این کشور با فناوری انویدیا را شامل میشوند. سفر جنسن هوانگ به آستانه توجه بیشتری را به این پروژهها و هدف گستردهتر قزاقستان برای تبدیلشدن به یکی از قطبهای بینالمللی فناوری هوش مصنوعی جلب کرده است.
