ناشران کانادایی چگونه در برابر هوش مصنوعی ایستادگی می‌کنند؟
تورنتو ـ در شرایطی که هنوز فناوری مطمئنی برای تشخیص نوشته‌های تولیدشده با هوش مصنوعی وجود ندارد، برخی ناشران کانادایی می‌گویند ناچارند به چیزی تکیه کنند که تقریباً به همان اندازه چالش‌برانگیز است: اعتماد.
آلانا ویلکاکس، مدیر تحریریه انتشارات کوچ هاوس بوکس (Coach House Books)، در ایمیلی نوشته است که این انتشارات از نویسندگان می‌خواهد صادقانه اعلام کنند آیا در آثارشان از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی استفاده کرده‌اند یا خیر.
به گفته او، ابزارهایی که تاکنون برای شناسایی استفاده از هوش مصنوعی عرضه شده‌اند، غیرقابل اعتماد بوده‌اند و مشکلات متعددی داشته‌اند.
ویلکاکس نوشته است: «با پیشرفته‌تر شدن هوش مصنوعی، انتظار نداریم ابزارهای کنونی قابل اعتمادتر شوند. برعکس، تشخیص استفاده از هوش مصنوعی روزبه‌روز دشوارتر خواهد شد.»
پس از آنکه یک ناشر در استان کبک همکاری خود را با نویسنده‌ای که به استفاده از هوش مصنوعی برای نگارش نخستین رمانش متهم شده بود قطع کرد، بحث درباره نقش این فناوری در صنعت نشر کتاب بار دیگر بالا گرفته است.
اوایل این هفته، انتشارات لِز ادیسیون دو بورئال (Les Éditions du Boréal)، مستقر در مونترال، اعلام کرد بررسی فراداده‌های برخی اسناد، شواهدی از استفاده تلیسون اورلین (Thélyson Orélien) از هوش مصنوعی هنگام نگارش رمان «C’était ça ou mourir» به معنای «یا این بود یا مرگ» آشکار کرده است.
اتهام استفاده اورلین از هوش مصنوعی در نگارش کتابش نخستین بار در ماه سپتامبر در شبکه‌های اجتماعی مطرح شد. او استفاده از هوش مصنوعی برای نوشتن کتاب را رد کرد، اما گفت برای انجام تحقیقات از این فناوری کمک گرفته است. اورلین پس از اعلام تصمیم ناشر در روز چهارشنبه، به درخواست خبرگزاری کانادین پرس برای اظهارنظر پاسخ نداد.
این رمان پیش از شکل‌گیری جنجال اخیر، نامزد دریافت چند جایزه مهم ادبی فرانسوی‌زبان شده بود و جایزه رمان فنک (Prix du Roman Fnac) را نیز به دست آورده بود. با این حال، پس از مطرح شدن این اتهامات، نام آن از فهرست آثار رقابت‌کننده برای جایزه معتبر گنکور فرانسه (Prix Goncourt) کنار گذاشته شد.
انتشارات لز ادیسیون دو بورئال مشخص نکرد که کدام فراداده‌ها نشان‌دهنده استفاده از هوش مصنوعی بوده‌اند.
اگرچه اتهامات مطرح‌شده علیه اورلین نشان می‌دهد که اعتماد به‌تنهایی ممکن است همیشه کافی نباشد، ویلکاکس می‌گوید انتشارات کوچ هاوس بوکس، مستقر در تورنتو، عملاً جایگزین مناسبی برای آن نمی‌بیند.
او نوشته است: «در قرارداد ما از نویسنده خواسته می‌شود تأیید کند که کتابش حاوی محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی نیست. اما هیچ راه مطمئنی برای نظارت بر رعایت این تعهد وجود ندارد. ابزارهای موجود به شیوه‌های بی‌شماری غیرقابل اعتماد و مسئله‌ساز از آب درآمده‌اند.»
ویلکاکس در ادامه افزوده است: «علاوه بر این، تمایلی نداریم از سامانه‌هایی حمایت کنیم که با استفاده از آثار به‌سرقت‌رفته، از جمله کتاب‌های خودمان، آموزش دیده‌اند.» اشاره او به این واقعیت است که ابزارهای تشخیص محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی نیز خود بر پایه فناوری هوش مصنوعی کار می‌کنند.
دیوید کارون، یکی از دو ناشر مسئول انتشارات ای‌سی‌دبلیو پرس (ECW Press) در تورنتو، می‌گوید قراردادهای این انتشارات با نویسندگان، در بخش مربوط به تضمین‌های قراردادی، بندهایی درباره استفاده از هوش مصنوعی دارند. در این بخش از نویسنده خواسته می‌شود موارد مشخصی را درباره دست‌نوشته خود تضمین کند؛ از جمله اینکه اثر اصیل است و تمامی حقوق مالکیت آن به خود نویسنده تعلق دارد.
کارون می‌گوید: «ما ناچاریم به شما اعتماد کنیم تا به ما بگویید چه کارهایی انجام داده‌اید و چه چیزهایی در دست‌نوشته‌تان وجود دارد. ما تا جایی که بتوانیم بررسی می‌کنیم، اما برای آگاهی از مسائلی که از آن‌ها خبر نداریم، به توضیحات خود نویسنده وابسته‌ایم.»
لیزا کوئین، رئیس انجمن ناشران کانادا، می‌گوید: «صنعت نشر عمیقاً بر این باور است که آفرینش هنری و خلق آثار فکری، فعالیت‌هایی انسان‌محور هستند.»
با این حال، کوئین که مدیر اجرایی انتشارات دانشگاه مک‌گیل ـ کوئینز (McGill-Queen’s University Press) نیز هست، تأکید می‌کند که اصطلاح هوش مصنوعی طیف گسترده‌ای از فناوری‌ها را در بر می‌گیرد و باید میان شیوه‌های مختلف استفاده از ابزارهای کمکی مبتنی بر این فناوری در صنعت نشر تفاوت قائل شد.
برای مثال، به گفته او، استفاده از ابزارهای کمکی هوش مصنوعی برای فهم معنای یک جمله از طریق ترجمه، تفاوت چشمگیری با به‌کارگیری هوش مصنوعی مولد برای ترجمه کامل یک اثر پیچیده دارد.
کوئین می‌گوید: «این دو نوع استفاده اساساً با یکدیگر متفاوت‌اند؛ در حالت دوم، هوش مصنوعی واقعاً نقش یک سامانه مولد را بر عهده می‌گیرد و مستقیماً در فرایند نوشتن مشارکت می‌کند.»
کوئین نیز مانند ویلکاکس درباره اتکا به فناوری تشخیص محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی ابراز نگرانی می‌کند. به گفته او، این ابزارها مدل‌های پیش‌بینی‌کننده‌ای هستند که به جای «حقیقت»، بر چیزی تکیه دارند که صرفاً «حقیقت‌نما» است.
او می‌گوید: «قرار نیست پاسخ قطعی و بی‌نقصی به دست آورید. آنچه دریافت می‌کنید فقط برآوردی از احتمال درست یا نادرست بودن یک موضوع است. به گمان من، همین مسئله نویسندگان و ناشران را در موقعیتی بسیار دشوار قرار می‌دهد.»
کوئین معتقد است سرعت پیشرفت فناوری هوش مصنوعی از توان صنعت نشر برای تدوین سیاست‌های متناسب با آن پیشی گرفته و هنوز پرسش‌های بی‌پاسخ زیادی درباره چگونگی قانون‌گذاری و نظارت بر این فناوری وجود دارد.
او می‌گوید: «به نظر من، اینجاست که داشتن سیاست‌های روشن از سوی ناشر می‌تواند کمک‌کننده باشد. با این حال، چنین سیاست‌هایی باید بر رابطه‌ای مبتنی بر اعتماد استوار باشند و اصل انسان‌محور بودن آفرینش آثار نیز باید به‌روشنی یکی از پایه‌های این اعتماد باشد.»
این گزارش خبرگزاری کانادین پرس نخستین بار در ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر شده است.
کیتلین مک‌گراث، خبرگزاری کانادین پرس