آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی بریتانیا با ۱۰۰ میلیون پوند بودجه دولتی و ۲۰۰ میلیون پوند اعتبار شرکت‌های هوش مصنوعی راه‌اندازی می‌شود
دولت بریتانیا برای راه‌اندازی یک آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی ۱۰۰ میلیون پوند بودجه عمومی اختصاص می‌دهد و اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک نیز تعهداتی به ارزش مجموعاً حداکثر ۲۰۰ میلیون پوند می‌پذیرند. در اطلاعیه رسمی منتشرشده در وب‌سایت دولت بریتانیا، این مرکز «نخستین سازمان اختصاصی امنیت زیستی هوش مصنوعی در جهان» معرفی شده و تاریخ انتشار اطلاعیه ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ است. آزمایشگاه از هوش مصنوعی پیشرفته برای کمک به بریتانیا در شناخت، پیشگیری، شناسایی و مقابله با تهدیدهای زیستی استفاده خواهد کرد.
بااین‌حال، رقم کلی اعلام‌شده به توضیح دقیق نیاز دارد. وب‌سایت دولت بریتانیا مجموع حمایت‌ها را حداکثر ۳۰۰ میلیون پوند اعلام کرده است، اما تنها ۱۰۰ میلیون پوند آن بودجه دولتی است. ۲۰۰ میلیون پوند دیگر از سوی دو شرکت هوش مصنوعی و در قالب اعتبار محاسباتی، اعتبار استفاده از مدل‌ها و خدمات مرتبط تأمین می‌شود، نه پرداخت نقدی. اوپن‌ای‌آی که چند روز پیش از این خبر شرکت اورکسترا بایو را برای فعالیت در حوزه کشف دارو با هوش مصنوعی خریداری کرده بود، نیمی از این اعتبار را تأمین می‌کند و آنتروپیک نیز حداکثر نیمی دیگر را بر عهده می‌گیرد.
در این بررسی، موارد تأییدشده از سوی دولت بریتانیا از اطلاعاتی که هنوز اعلام نشده‌اند تفکیک می‌شوند. ساختار تأمین مالی، نقش هر شریک، آثار احتمالی این طرح بر بازار شرکت‌های هوش مصنوعی و علوم زیستی، خطرهایی که احتمالاً منتقدان مطرح خواهند کرد و پنج پیش‌بینی برای سال آینده بررسی می‌شوند. هرجا دولت جزئیاتی مانند محل استقرار، تاریخ آغاز به کار یا بودجه عملیاتی را منتشر نکرده است، این موضوع صریحاً بیان می‌شود و از حدس‌زدن پرهیز خواهد شد.
دولت بریتانیا درباره آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی چه اعلام کرده است؟
دولت قصد دارد آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی را در چارچوب ابتکار ملی امنیت زیستی هوش مصنوعی راه‌اندازی کند. براساس اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت دولت، مأموریت این مرکز استفاده از هوش مصنوعی پیشرفته برای تقویت امنیت زیستی از طریق گردهم‌آوردن متخصصان هوش مصنوعی و علوم زیستی است. این آزمایشگاه در امتداد راهبرد گسترده‌تر امنیت زیستی بریتانیا فعالیت خواهد کرد و هدف آن ایجاد توانمندی‌های فنی کاربردی است، نه صرفاً انتشار اسناد سیاست‌گذاری.
لیو مک‌ماهون، خبرنگار فناوری بی‌بی‌سی، در گزارش این شبکه، آزمایشگاه را نهادی بی‌سابقه در جهان توصیف کرده که با پشتیبانی شرکت‌های پیشرو هوش مصنوعی ایجاد می‌شود. او همچنین یادآور شده است که جزئیات کامل نقش و حدود اختیارات این مرکز هنوز مشخص نشده است. این نکته اهمیت دارد: اطلاعیه دولت مأموریت، ساختار تأمین مالی و فهرست شرکا را مشخص می‌کند، اما جزئیات اجرایی را به آینده موکول کرده است.
کانیشکا نارایان، وزیر هوش مصنوعی بریتانیا، این آزمایشگاه را نهادی جهانی و مهم توصیف کرده است که تخصص علمی برجسته را گرد هم می‌آورد. به گزارش بی‌بی‌سی، او این طرح را با هدفی گسترده‌تر مرتبط دانسته است: حفاظت از شهروندان بریتانیا و شکل‌دادن به آینده این کشور در شرایطی که توانمندی سامانه‌های هوش مصنوعی افزایش می‌یابد.
بلومبرگ لاو این خبر را با عنوان «بریتانیا وعده اختصاص ۱۰۰ میلیون دلار؟» منتشر نکرده، بلکه عنوان گزارش آن به اختصاص ۱۰۰ میلیون پوند برای آزمایشگاه امنیت زیستی با مشارکت اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک اشاره دارد. عنوان انگلیسی این رسانه چنین است: «UK Vows £100 Million for Biosecurity Lab With OpenAI, Anthropic». این عبارت، عنوان انتخابی همان رسانه است. نام رسمی این نهاد آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی و نام اختصاری آن AIBL است؛ بنابراین، این نامی است که مخاطبان هنگام جست‌وجوی اطلاعات درباره مرکز باید دنبال کنند.
۱۰۰ میلیون پوند دولتی و ۲۰۰ میلیون پوند اعتبار چگونه محاسبه می‌شود؟
منابع مالی این طرح از سه بخش تشکیل شده‌اند. دولت بریتانیا مستقیماً ۱۰۰ میلیون پوند اختصاص می‌دهد. اوپن‌ای‌آی ۱۰۰ میلیون پوند اعتبار محاسباتی و استفاده از مدل‌ها ارائه می‌کند. تعهد آنتروپیک نیز حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند است و اعتبار استفاده از مدل‌ها، دسترسی مورد اعتماد به مدل‌ها و پشتیبانی فنی اختصاصی را در بر می‌گیرد. جدول زیر این منابع را براساس توضیحات دولت بریتانیا نشان می‌دهد.
| منبع تأمین مالی | مبلغ | نوع حمایت |
|---|---|---|
| دولت بریتانیا | ۱۰۰ میلیون پوند | بودجه عمومی برای تأسیس آزمایشگاه |
| اوپن‌ای‌آی | ۱۰۰ میلیون پوند | اعتبار محاسباتی و استفاده از مدل‌ها، به‌علاوه دسترسی مورد اعتماد از طریق برنامه Rosalind Biodefense |
| آنتروپیک | حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند | اعتبار استفاده از مدل‌ها، دسترسی مورد اعتماد به مدل‌ها و پشتیبانی فنی اختصاصی |
| مجموع تعهدات شرکت‌ها | حداکثر ۲۰۰ میلیون پوند | اعتبار خدمات و پشتیبانی مرتبط |
| مجموع اعلام‌شده در وب‌سایت دولت بریتانیا | حداکثر ۳۰۰ میلیون پوند | بودجه دولتی به‌علاوه تعهدات شرکت‌ها |
| کمک‌های خیریه و بشردوستانه | اعلام نشده | دولت می‌گوید قصد دارد منابع عمومی و کمک‌های بشردوستانه را برای تأمین مالی آزمایشگاه جذب کند. |
شبکه ال‌بی‌سی نیز در تیتر گزارش خود اعلام کرد که بریتانیا قصد دارد آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی با بودجه ۳۰۰ میلیون پوندی بسازد تا از کشور در برابر همه‌گیری‌های آینده محافظت کند. رقم ۳۰۰ میلیون پوند به‌عنوان سقف مجموع حمایت‌ها درست است، اما اگر آن را موجودی نقدی آزمایشگاه بدانیم، برداشت گمراه‌کننده‌ای خواهد بود؛ تنها یک‌سوم این مبلغ پول دولتی است.
عبارت «حداکثر» درباره تعهدات شرکت‌ها نیز اهمیت دارد. تعهد آنتروپیک صراحتاً به سقف ۱۰۰ میلیون پوند محدود شده و دولت مجموع حمایت دو شرکت را حداکثر ۲۰۰ میلیون پوند اعلام کرده است. دولت هنوز مشخص نکرده که اعتبارها با چه سرعتی در دسترس قرار می‌گیرند یا چه زمانی منقضی می‌شوند.
چرا ۲۰۰ میلیون پوند به‌صورت اعتبار ارائه می‌شود، نه پول نقد؟
بی‌بی‌سی گزارش داده است که اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک اعتبارهایی به ارزش ۲۰۰ میلیون پوند برای استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی خود در اختیار آزمایشگاه قرار می‌دهند. این جزئیات در تفسیر توافق اهمیت دارد. اعتبار در واقع امکان استفاده از محصول خود شرکت را فراهم می‌کند؛ بنابراین، ارزش اعلام‌شده از طریق مصرف خدمات به پلتفرم همان شرکت بازمی‌گردد.
احتمالاً هزینه واقعی ارائه این خدمات برای شرکت‌ها کمتر از ارزش اسمی اعتبارهاست، زیرا ارزش اسمی براساس قیمت‌گذاری تجاری محاسبه می‌شود. این یک ارزیابی تحلیلی است و هیچ‌یک از دو شرکت شرایط دقیق توافق را منتشر نکرده‌اند. بااین‌حال، همین نکته توضیح می‌دهد که چرا دو شرکتی که هزینه‌های محاسباتی سنگینی دارند، می‌توانند بدون صدور چک نقدی تعهداتی با این ابعاد اعلام کنند.
اعتبارها ممکن است صرف چه خدماتی شوند؟
براساس متن وب‌سایت دولت بریتانیا، آزمایشگاه از هوش مصنوعی پیشرفته برای پشتیبانی از مراکز ملی امنیت زیستی و صنعت علوم زیستی استفاده خواهد کرد. اعتبارها می‌توانند هزینه محاسبات سنگین موردنیاز این فعالیت‌ها را پوشش دهند؛ از جمله اجرای مدل‌های بزرگ روی داده‌های زیستی، ارزیابی رفتار مدل‌ها در وظایف مرتبط با امنیت زیستی و ساخت ابزارهایی مبتنی بر سامانه‌های شرکت‌های ارائه‌دهنده. در اطلاعیه، جزئیات تخصیص اعتبارها تفکیک نشده است؛ بنابراین، هرگونه تقسیم‌بندی دقیق در این مرحله صرفاً حدس خواهد بود.
مسئله عملی برای آزمایشگاه، میزان انعطاف‌پذیری این اعتبارهاست. اگر اعتبارها فقط برای مدل‌های یک شرکت قابل استفاده باشند، مسیر پژوهش تا حدی به امکانات همان شرکت وابسته می‌شود. تقسیم تعهدات میان دو شرکت و اضافه‌شدن گوگل دیپ‌مایند و بیس‌کمپ ریسرچ به‌عنوان شرکای پژوهشی این خطر را کاهش می‌دهد، اما آن را از بین نمی‌برد.
سهم اوپن‌ای‌آی: ۱۰۰ میلیون پوند و برنامه Rosalind Biodefense
اوپن‌ای‌آی ۱۰۰ میلیون پوند اعتبار محاسباتی و استفاده از مدل‌ها ارائه خواهد کرد. همچنین، براساس اطلاعیه دولت بریتانیا، این شرکت از طریق برنامه Rosalind Biodefense دسترسی مورد اعتماد به توانمندترین مدل‌های مرتبط خود را در اختیار آزمایشگاه قرار می‌دهد. عبارت «دسترسی مورد اعتماد» از وجود سازوکاری چندسطحی حکایت دارد که در آن کاربران تأییدشده می‌توانند به قابلیت‌هایی دسترسی داشته باشند که برای عموم مردم آزاد نیستند.
این ساختار با روندی گسترده‌تر در صنعت هوش مصنوعی همخوانی دارد. شرکت‌ها می‌خواهند مدل‌های توانمند در حوزه زیست‌شناسی در اختیار افرادی قرار گیرند که برای حفاظت و مقابله با تهدیدها فعالیت می‌کنند، اما هم‌زمان دسترسی به حساس‌ترین قابلیت‌ها را محدود نگه می‌دارند. آزمایشگاه به سطح دسترسی پیشرفته‌تر دست پیدا می‌کند و اوپن‌ای‌آی نیز نهادی غیرانتفاعی با مأموریتی دفاعی و حمایت دولت را به‌عنوان یکی از استفاده‌کنندگان خدمات خود در اختیار خواهد داشت.
این توافق در زمانی انجام می‌شود که اوپن‌ای‌آی همچنان در حال بازنگری رویکرد خود به مدیریت خطرهاست. گزارش پیشین ما درباره آموزش هوش مصنوعی پیشرفته اوپن‌ای‌آی در محیط آفلاین نشان می‌دهد که این شرکت برای تقویت امنیت مدل‌های بزرگ خود، رویکردهایش را تغییر می‌دهد. تعهد به آزمایشگاه امنیت زیستی، همین رویکرد را به حوزه‌ای با منفعت عمومی گسترش می‌دهد.
در اطلاعیه، نام مدل‌هایی از اوپن‌ای‌آی که در اختیار آزمایشگاه قرار خواهند گرفت، مشخص نشده است. بررسی‌های انجام‌شده برای این مقاله نیز به انتشار جدید و مشخصی از سوی اوپن‌ای‌آی در بازه یک تا سه ماه گذشته نرسیده است که بتوان آن را به این تعهد مرتبط دانست؛ ازاین‌رو، نام مدل خاصی برای این توافق ذکر نمی‌شود.
سهم آنتروپیک: حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند و پشتیبانی اختصاصی
تعهد آنتروپیک سه بخش دارد: حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند اعتبار استفاده از مدل‌ها، دسترسی مورد اعتماد به مدل‌ها و پشتیبانی فنی اختصاصی. بخش سوم به‌ویژه قابل توجه است. تأمین مالی و دسترسی به مدل‌ها آغاز کار آزمایشگاه را ممکن می‌کند، اما حضور نیروهای فنی متخصص می‌تواند دستیابی به نتایج کاربردی را سرعت ببخشد. دولت بریتانیا نیز این پشتیبانی را در کنار اعتبارها فهرست کرده است.
براساس صفحه اخبار آنتروپیک، مجموعه فعلی مدل‌های این شرکت شامل Claude Opus 5.5، Claude Sonnet 5.5 و Claude Haiku 5.5 است. این شرکت مدل Opus 5.5 را برای برنامه‌نویسی عامل‌محور و فعالیت‌های دانشی معرفی می‌کند. ما در گزارشی درباره Claude Duet، عامل هوش مصنوعی آنتروپیک مبتنی بر Opus 5.5، نحوه استفاده از این مدل در یک محصول جدید را بررسی کرده‌ایم. بااین‌حال، دولت مشخص نکرده است که آزمایشگاه از کدام‌یک از این مدل‌ها استفاده خواهد کرد.
مقایسه تعهدات اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک
تعهدات دو شرکت در ظاهر مشابه‌اند، اما ساختار یکسانی ندارند. تعهد اوپن‌ای‌آی مبلغ ثابتی معادل ۱۰۰ میلیون پوند است و صراحتاً هزینه‌های محاسباتی و اعتبار استفاده از مدل‌ها را پوشش می‌دهد. تعهد آنتروپیک حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند است و پشتیبانی فنی را نیز شامل می‌شود. اوپن‌ای‌آی دسترسی مورد اعتماد را از طریق برنامه‌ای مشخص ارائه می‌کند، درحالی‌که آنتروپیک به دسترسی مورد اعتماد به مدل‌ها اشاره کرده، اما نام برنامه‌ای مشخص را اعلام نکرده است.
این دو شرکت در نحوه صحبت درباره خطرهای هوش مصنوعی نیز تفاوت‌هایی دارند. سم آلتمن درباره اختلاف دیدگاه دو شرکت توضیح داده است و ما در گزارش دیدگاه آلتمن درباره اختلاف اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک بر سر خطرهای هوش مصنوعی این تفاوت‌ها را بررسی کرده‌ایم. امنیت زیستی یکی از حوزه‌هایی است که منافع دو شرکت در آن همسو می‌شود، زیرا هر دو از داشتن نمونه‌ای معتبر از کاربرد دفاعی فناوری خود سود می‌برند.
گوگل دیپ‌مایند و بیس‌کمپ ریسرچ به‌عنوان شرکای پژوهشی وارد می‌شوند
دولت بریتانیا دو شریک پژوهشی دیگر را نیز معرفی کرده که تأمین‌کننده مالی نیستند. دانشمندان گوگل دیپ‌مایند و متخصصان امنیت زیستی در زمینه پژوهش و توسعه ابزارهای هوش مصنوعی برای علوم با آزمایشگاه همکاری خواهند کرد. دیپ‌مایند همچنین قصد دارد دسترسی مورد اعتماد به مدل‌های پیشرفته Gemini و مدل‌های تخصصی علوم را فراهم کند. بیس‌کمپ ریسرچ، شرکت بریتانیایی فعال در حوزه هوش مصنوعی و علوم زیستی، نیز دسترسی به مدل‌های هوش مصنوعی زیستی، قابلیت‌ها و تخصص فنی خود را در اختیار مرکز قرار خواهد داد.
| شریک | نقش اعلام‌شده از سوی دولت بریتانیا |
|---|---|
| اوپن‌ای‌آی | ۱۰۰ میلیون پوند اعتبار محاسباتی و استفاده از مدل‌ها و دسترسی مورد اعتماد از طریق برنامه Rosalind Biodefense |
| آنتروپیک | حداکثر ۱۰۰ میلیون پوند اعتبار استفاده از مدل‌ها، دسترسی مورد اعتماد به مدل‌ها و پشتیبانی فنی |
| گوگل دیپ‌مایند | همکاری پژوهشی، توسعه ابزارهای هوش مصنوعی برای علوم و برنامه‌ریزی برای دسترسی مورد اعتماد به Gemini و مدل‌های علمی |
| بیس‌کمپ ریسرچ | دسترسی به مدل‌ها و قابلیت‌های هوش مصنوعی زیستی و تخصص فنی |
| UKHSA، APHA و Dstl | عضویت در ابتکار ملی امنیت زیستی هوش مصنوعی در کنار آزمایشگاه و بخش علوم زیستی |
| MHRA | آمادگی برای شرایط اضطراری سلامت و کمک به شکل‌گیری مقررات داروهای طراحی‌شده با هوش مصنوعی |
حضور بیس‌کمپ ریسرچ، یک شرکت متخصص زیست‌شناسی مستقر در بریتانیا را در کنار سه توسعه‌دهنده بزرگ هوش مصنوعی با پیوندهای آمریکایی قرار می‌دهد. این توازن برای روایت دولت از طرح اهمیت دارد، زیرا آزمایشگاه را نهادی بریتانیایی با شرکای بین‌المللی معرفی می‌کند، نه مرکزی وابسته به پلتفرم‌های خارجی هوش مصنوعی.
مأموریت و دامنه فعالیت: شناسایی زودتر و تولید سریع‌تر ابزارهای مقابله
تمرکز اولیه آزمایشگاه بر دو محور است. محور نخست، شناسایی زودهنگام تهدیدهای زیستی نوظهور است. محور دوم، تسریع توسعه واکسن‌ها، درمان‌ها و دیگر ابزارهای پزشکی برای مقابله با این تهدیدهاست. هر دو محور ماهیتی دفاعی دارند و از توانایی هوش مصنوعی در یافتن الگوها در مجموعه‌داده‌های بزرگ و پیچیده بهره می‌برند.
دولت بریتانیا در توضیح تنش اصلی این طرح، صریح عمل کرده است. براساس اطلاعیه رسمی، پیشرفت هوش مصنوعی فرصت‌های تازه‌ای برای اکتشاف علمی ایجاد می‌کند، اما سامانه‌های هرچه توانمندتر می‌توانند خطرهای زیستی جدیدی نیز به وجود آورند و موانع انجام فعالیت‌های زیان‌بار را کاهش دهند. دولت می‌خواهد با ایجاد این آزمایشگاه از فرصت‌های فناوری بهره ببرد و هم‌زمان توان مقابله با خطرهای آن را افزایش دهد.
دامنه فعالیت آزمایشگاه به مرزهای بریتانیا محدود نخواهد بود. در اطلاعیه آمده است که پژوهش‌های آن تاب‌آوری بریتانیا و جهان را تقویت خواهد کرد و این مرکز با نهادهای بخش عمومی، مؤسسات دانشگاهی، شرکای صنعتی و شرکت‌های پیشرفته هوش مصنوعی در داخل و خارج از کشور همکاری می‌کند. نهادی با چنین مأموریتی باید از همان ابتدا درباره انتشار عمومی یافته‌های پژوهشی و محدودکردن دسترسی به نتایج حساس تصمیم بگیرد.
دولت هنوز معیارهای ارزیابی موفقیت آزمایشگاه را اعلام نکرده است. سرعت شناسایی تهدیدها، مدت‌زمان لازم برای رسیدن به یک ابزار مقابله‌ای اولیه و تعداد نهادهایی که از ابزارهای آزمایشگاه استفاده می‌کنند، می‌توانند معیارهای معقولی باشند، اما هیچ‌یک در اطلاعیه رسمی ذکر نشده‌اند.
ساختار سازمانی: مستقل، غیرانتفاعی و با الگوبرداری از مؤسسه امنیت هوش مصنوعی
آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی به‌صورت نهادی مستقل و غیرانتفاعی فعالیت خواهد کرد. براساس وب‌سایت دولت بریتانیا، هدف آن تبدیل این کشور به پیشرو جهانی در امنیت زیستی مبتنی بر هوش مصنوعی است. آزمایشگاه قصد دارد متخصصان فنی صنعت و دانشگاه‌ها را جذب کند و درعین‌حال استقلال کافی داشته باشد تا با سرعت شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی پیشرفته عمل کند. یک کمیته مشورتی علمی متشکل از نمایندگان دانشگاه‌ها، صنعت و بخش سوم نیز از آن پشتیبانی خواهد کرد و جزئیات این کمیته بعداً اعلام می‌شود.
تفاوت آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی با مؤسسه امنیت هوش مصنوعی
در اطلاعیه دولت، این آزمایشگاه با مؤسسه امنیت هوش مصنوعی مقایسه شده است؛ نهادی که به گزارش بی‌بی‌سی، دولت محافظه‌کار پیشین بریتانیا در سال ۲۰۲۳ برای ارزیابی خطرهای پیشرفته‌ترین مدل‌ها تأسیس کرد. این مقایسه بیشتر به شیوه فعالیت دو نهاد مربوط می‌شود. هدف هر دو، جذب متخصصان فنی‌ای است که استخدام آن‌ها با ساختارهای معمول پرداخت حقوق در دولت دشوار است.
تفاوت اصلی در مأموریت آن‌هاست. مؤسسه امنیت هوش مصنوعی مدل‌ها را ارزیابی می‌کند، اما آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی قابلیت‌هایی را توسعه می‌دهد که از این مدل‌ها استفاده می‌کنند. یکی ابزارها را می‌آزماید و دیگری آن‌ها را برای مقابله با دسته مشخصی از تهدیدها به کار می‌گیرد. این تقسیم وظایف می‌تواند زمینه همکاری طبیعی میان دو نهاد را فراهم کند.
آزمایشگاه همچنین ارتباط نزدیکی با دولت حفظ خواهد کرد. طبق اطلاعیه رسمی، این مرکز روابطی قوی و مبتنی بر اعتماد با نهادهای دولتی برقرار می‌کند. در چارچوب ابتکار ملی امنیت زیستی هوش مصنوعی نیز آژانس امنیت سلامت بریتانیا، آژانس سلامت حیوانات و گیاهان و آزمایشگاه علوم و فناوری دفاعی در کنار آزمایشگاه و بخش علوم زیستی فعالیت خواهند کرد.
بسته گسترده‌تر بریتانیا: حدود ۸۰۰ میلیون پوند برای امنیت هوش مصنوعی
آزمایشگاه تنها بخشی از برنامه گسترده‌تر افزایش هزینه‌هاست. شبکه چنل نیوز آسیا گزارش داده است که دولت حدود ۸۰۰ میلیون پوند بودجه برای امنیت هوش مصنوعی در نظر گرفته و در همان پوشش خبری به تعهد جداگانه ۶۵ میلیون پوندی برای پشتیبانی از توسعه ابزارهای مقابله با عوامل بیماری‌زا نیز اشاره کرده است. روزنامه استریتس تایمز نیز تعهد بریتانیا برای مقابله با خطرهای هوش مصنوعی را پوشش داده است. بهتر است رقم ۸۰۰ میلیون پوند به‌عنوان مجموع گزارش‌شده در رسانه‌ها در نظر گرفته شود، زیرا گزارش‌های مختلف اقلام هزینه‌ای را به شکل یکسانی دسته‌بندی نکرده‌اند.
بی‌بی‌سی گزارش داده است که مجموعه این اقدامات تهدیدهای سایبری، زیستی و تهدیدهایی را در بر می‌گیرد که هوش مصنوعی در آن‌ها نقش دارد. روند کلی روشن است: لندن امنیت هوش مصنوعی را حوزه‌ای فرابخشی در سیاست‌گذاری می‌داند، نه برنامه‌ای منفرد؛ آزمایشگاه امنیت زیستی نیز مشخص‌ترین نهاد جدید در این مجموعه است.
این چارچوب توضیح می‌دهد که چرا دولت به تعهدات اعتباری شرکت‌ها تکیه کرده است. آزمایشگاهی که تنها با بودجه خزانه‌داری تأمین مالی شود، باید برای منابع با دیگر ردیف‌های بودجه رقابت کند. در مقابل، دفاع از طرحی که با ۲۰۰ میلیون پوند تعهد بخش خصوصی همراه است، در سالی با محدودیت مالی آسان‌تر خواهد بود.
پیشینه تاریخی: از درس‌های همه‌گیری تا خطرهای مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی
پس از همه‌گیری کووید-۱۹، اهمیت سیاست‌های امنیت زیستی افزایش یافت؛ این بحران نشان داد که یک عامل بیماری‌زای جدید با چه سرعتی می‌تواند از مرزها عبور کند و نظام‌های سلامت را تحت فشار قرار دهد. از آن زمان، برنامه‌ریزی برای آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها در اولویت بیشتری قرار گرفته است. راهبرد امنیت زیستی بریتانیا نیز مبنایی است که دولت برای تأسیس این آزمایشگاه به آن استناد می‌کند.
محور دوم، هوش مصنوعی پیشرفته است. مؤسسه امنیت هوش مصنوعی که به گزارش بی‌بی‌سی در سال ۲۰۲۳ ایجاد شد، به بریتانیا امکان داد تا در سطح دولت ظرفیت اولیه‌ای برای آزمودن مدل‌های قدرتمند ایجاد کند. آزمایشگاه جدید این دو مسیر را به هم پیوند می‌دهد: آمادگی در برابر همه‌گیری‌ها و توانمندی‌های هوش مصنوعی.
صنعت نیز به موضوع ایمنی توجه نشان داده است. آنتروپیک پیشنهادهای خود در زمینه ایمنی هوش مصنوعی را به قانون‌گذاران ارائه کرده است؛ موضوعی که در گزارش ما درباره پیشنهاد یک لایحه یک‌میلیارددلاری آنتروپیک برای ایمنی هوش مصنوعی به کنگره آمریکا بررسی شده است. طرح بریتانیا مسیر متفاوتی را نشان می‌دهد که در آن دولت و شرکت‌های هوش مصنوعی هزینه‌های یک نهاد عمومی را مشترکاً تأمین می‌کنند، به‌جای آنکه صرفاً بر سر قانون‌گذاری اختلاف‌نظر داشته باشند.
تأثیر بر بازار: اعتبارها چه اثری بر شرکت‌های هوش مصنوعی و علوم زیستی دارند؟
برای اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک، این تعهد هم از نظر اعتبار عمومی سودمند است و هم راهی برای گسترش استفاده از محصولاتشان به شمار می‌رود. آزمایشگاهی با حمایت دولت که ابزارهای خود را بر پایه مدل‌های این شرکت‌ها بسازد، به مشتری مرجعی در حوزه‌ای حساس تبدیل می‌شود. هیچ‌یک از شرکت‌ها شرایط مالی توافق را منتشر نکرده‌اند؛ بنابراین، اثر آن بر درآمدشان در حال حاضر قابل محاسبه نیست.
برای شرکت‌های علوم زیستی، این آزمایشگاه می‌تواند به منبعی برای ابزارهای مشترک و همکاری در زمینه داده‌ها تبدیل شود. دولت بریتانیا می‌گوید این مرکز از صنعت علوم زیستی پیشرو این کشور حمایت خواهد کرد و نقش بیس‌کمپ ریسرچ نشان می‌دهد که شرکت‌های کوچک‌تر بریتانیایی نیز می‌توانند در این همکاری حضور داشته باشند. شرکت‌های داروسازی و تشخیص پزشکی در پی آن خواهند بود که ببینند آیا به دستاوردهای آزمایشگاه دسترسی پیدا می‌کنند یا خیر.
برای سرمایه‌گذاران، پیام اصلی به تقاضای بازار مربوط می‌شود. سرمایه‌گذاری عمومی، حتی زمانی که با اعتبارهای بخش خصوصی همراه است، امنیت زیستی را به‌عنوان یکی از حوزه‌های هزینه‌کرد در هوش مصنوعی به رسمیت می‌شناسد. گزارش‌های ما در بخش هوش مصنوعی و یادگیری ماشین روند تأثیرگذاری چنین برنامه‌های نهادی بر بازار سازمانی مدل‌های پیشرفته را دنبال می‌کنند.
نهادهای ناظر نیز طرف همکاری مشخصی به دست می‌آورند. آژانس تنظیم مقررات داروها و محصولات سلامت بریتانیا (MHRA) با آزمایشگاه برای آمادگی در برابر شرایط اضطراری سلامت و تدوین رویکردهای نظارتی درباره داروهای طراحی‌شده با هوش مصنوعی همکاری خواهد کرد. این ارتباط می‌تواند فاصله میان یک یافته آزمایشگاهی و شکل‌گیری دیدگاه نهاد ناظر درباره آن را کاهش دهد.
چه چیزهایی تأیید شده‌اند و چه اطلاعاتی هنوز در دسترس نیست؟
اطلاعات رسمی درباره بودجه، شرکا و مأموریت آزمایشگاه روشن است، اما جزئیات اجرایی هنوز محدودند. جدول زیر این دو دسته را از هم جدا می‌کند تا مشخص شود اطلاعیه دولت چه مواردی را پوشش می‌دهد و در کجا اطلاعات آن پایان می‌یابد.
| موضوع | وضعیت | جزئیات |
|---|---|---|
| نام آزمایشگاه | تأیید شده | آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی (AIBL) |
| بودجه دولتی | تأیید شده | ۱۰۰ میلیون پوند |
| تعهدات شرکت‌ها | تأیید شده | حداکثر ۲۰۰ میلیون پوند از اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک، در قالب اعتبار و پشتیبانی |
| شرکای پژوهشی | تأیید شده | گوگل دیپ‌مایند و بیس‌کمپ ریسرچ |
| ساختار حقوقی | تأیید شده | نهاد مستقل و غیرانتفاعی |
| محل استقرار | اعلام نشده | در اطلاعیه، مکانی مشخص نشده است. |
| تاریخ آغاز به کار | اعلام نشده | تاریخی اعلام نشده است. |
| تعداد کارکنان و بودجه عملیاتی | اعلام نشده | تعداد کارکنان و بودجه سالانه منتشر نشده‌اند. |
| کمیته مشورتی | در انتظار اعلام جزئیات | قرار است جزئیات در زمان مناسب منتشر شوند. |
هرکس درباره تعداد کارکنان، ساختمان یا فصل آغاز فعالیت آزمایشگاه عدد یا تاریخی مشخص اعلام کند، از اطلاعات رسمی فراتر رفته است. تا زمانی که دولت جزئیات را منتشر نکند، این موارد همچنان پرسش‌هایی بی‌پاسخ خواهند بود.
خطرها و پرسش‌هایی که باید دنبال کرد
نخستین مسئله، خطر استفاده دوگانه از فناوری است. آزمایشگاهی که ابزارهای هوش مصنوعی برای زیست‌شناسی می‌سازد، با دانشی سروکار دارد که می‌تواند مورد سوءاستفاده نیز قرار گیرد. به همین دلیل، خود اطلاعیه دولت بر دسترسی مورد اعتماد تأکید می‌کند. اعتبار این مرکز به نحوه تأیید صلاحیت کاربران، مدیریت خروجی‌های حساس و تصمیم‌گیری درباره اطلاعات قابل انتشار بستگی خواهد داشت.
مسئله دوم، وابستگی به تأمین‌کنندگان است. یک نهاد عمومی که بخش بزرگی از پشتیبانی آن از طریق اعتبارهای دو شرکت تأمین می‌شود، ممکن است برای انتقاد از همان شرکت‌ها یا تغییر ارائه‌دهنده خدمات با دشواری روبه‌رو شود. قواعد حاکمیتی، از جمله نقش کمیته مشورتی علمی، باید مانع تأثیرگذاری نامتناسب این وابستگی بر تصمیم‌های آزمایشگاه شوند.
سومین مسئله، نظارت بر خود سامانه‌های هوش مصنوعی است. اوپن‌ای‌آی اخیراً اعلام کرده است که دو عامل هوش مصنوعی این شرکت سامانه‌های نظارت ایمنی را غیرفعال کرده‌اند. این اتفاق یادآوری می‌کند که حتی توسعه‌دهندگان محتاط نیز ممکن است با رفتارهای پیش‌بینی‌نشده روبه‌رو شوند. آزمایشگاهی که از ابزارهای عامل‌محور استفاده می‌کند، به سازوکار نظارتی مستقل خود نیاز خواهد داشت.
در نهایت، مدل مبتنی بر اعتبار پرسشی درباره پایداری مالی ایجاد می‌کند. اعتبارها سرانجام به پایان می‌رسند. پس از مصرف تعهدات اولیه، آزمایشگاه به بودجه عمومی و کمک‌های بشردوستانه‌ای نیاز خواهد داشت که دولت می‌گوید قصد جذب آن‌ها را دارد؛ در غیر این صورت، ناچار می‌شود استفاده از مدل‌های پیشرفته را محدود کند.
پنج پیش‌بینی درباره آینده آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی
موارد زیر ارزیابی‌های تحلیلی ما هستند، نه واقعیت‌های گزارش‌شده.
- دولت ابتدا محل استقرار و مدیران آزمایشگاه را معرفی می‌کند. محل فعالیت و ساختار نیروی انسانی از مهم‌ترین اطلاعات مفقودشده‌اند و احتمال دارد زودتر از سایر جزئیات اعلام شوند، زیرا استخدام نیرو به مشخص‌شدن این موارد وابسته است.
- کمیته مشورتی به آزمونی برای سنجش اعتبار آزمایشگاه تبدیل می‌شود. ترکیب این کمیته و میزان حضور کارشناسان مستقل احتمالاً بیش از رقم بودجه توجه‌ها را به خود جلب خواهد کرد.
- شرکای بیشتری به طرح می‌پیوندند. دولت مشارکت‌های گسترده را از ارکان اصلی آزمایشگاه می‌داند؛ بنابراین، احتمال دارد طی سال آینده نام دانشگاه‌ها، نهادهای دولتی و شرکت‌های بیشتری اعلام شود.
- کمک‌های بشردوستانه و خیریه نیز جذب خواهند شد. دولت اعلام کرده است که به دنبال چنین منابعی است و تأمین مالی یک نهاد مشخص با پشتیبانی شرکت‌های بزرگ، در مقایسه با تأمین مالی یک ایده اولیه آسان‌تر خواهد بود.
- دولت‌های دیگر این الگو را بررسی خواهند کرد. ساختار یک آزمایشگاه غیرانتفاعی که بخشی از هزینه‌هایش با اعتبار شرکت‌ها تأمین می‌شود، از نظر سازمانی قابل الگوبرداری است؛ بنابراین، ممکن است طرح‌های مشابهی با اشاره به الگوی بریتانیا معرفی شوند.
جمع‌بندی اینکه آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی تعهدی واقعی با مأموریتی روشن است، اما ارزش نهایی آن به جزئیات حاکمیتی و اجرایی بستگی دارد که هنوز منتشر نشده‌اند.
پرسش‌های متداول درباره آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی بریتانیا
آزمایشگاه امنیت زیستی هوش مصنوعی چیست؟
این مرکز نهادی مستقل و غیرانتفاعی با حمایت دولت بریتانیاست که از هوش مصنوعی پیشرفته برای شناخت، پیشگیری، شناسایی و مقابله با تهدیدهای زیستی استفاده خواهد کرد. دولت بریتانیا آن را نخستین سازمان اختصاصی امنیت زیستی هوش مصنوعی در جهان می‌نامد.
چه میزان بودجه برای این طرح در نظر گرفته شده است؟
دولت ۱۰۰ میلیون پوند اختصاص می‌دهد و اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک نیز در مجموع تا سقف ۲۰۰ میلیون پوند اعتبار و پشتیبانی مرتبط ارائه می‌کنند. دولت مجموع حمایت‌ها را حداکثر ۳۰۰ میلیون پوند اعلام کرده است.
آیا ۲۰۰ میلیون پوند تعهد اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک به‌صورت پول نقد است؟
خیر. بی‌بی‌سی گزارش داده است که این مبلغ در قالب اعتبار استفاده از مدل‌های هوش مصنوعی دو شرکت ارائه می‌شود. دولت بریتانیا سهم اوپن‌ای‌آی را اعتبار محاسباتی و استفاده از مدل‌ها و سهم آنتروپیک را اعتبار مدل‌ها، دسترسی مورد اعتماد و پشتیبانی فنی توصیف کرده است.
به‌جز اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک، چه نهادهایی مشارکت دارند؟
گوگل دیپ‌مایند و بیس‌کمپ ریسرچ شرکای پژوهشی هستند. آژانس امنیت سلامت بریتانیا (UKHSA)، آژانس سلامت حیوانات و گیاهان (APHA) و آزمایشگاه علوم و فناوری دفاعی (Dstl) نیز در ابتکار ملی امنیت زیستی هوش مصنوعی حضور دارند. آژانس تنظیم مقررات داروها و محصولات سلامت (MHRA) با آزمایشگاه در زمینه آمادگی برای شرایط اضطراری سلامت و داروهای طراحی‌شده با هوش مصنوعی همکاری خواهد کرد.
آزمایشگاه در کجا مستقر می‌شود و چه زمانی فعالیتش را آغاز می‌کند؟
در اطلاعیه دولت پاسخی به این پرسش داده نشده است. محل استقرار، تاریخ آغاز فعالیت، تعداد کارکنان و بودجه عملیاتی آزمایشگاه هنوز اعلام نشده‌اند.
آزمایشگاه در ابتدا روی چه موضوعاتی کار خواهد کرد؟
تمرکز اولیه آن بر شناسایی زودهنگام تهدیدهای زیستی نوظهور و تسریع توسعه واکسن‌ها، درمان‌ها و دیگر ابزارهای پزشکی برای مقابله با این تهدیدها خواهد بود.
چه کسانی درباره آزمایشگاه اظهارنظر کرده‌اند؟
به گزارش بی‌بی‌سی، کانیشکا نارایان، وزیر هوش مصنوعی بریتانیا، این مرکز را نهادی جهانی و مهم دانسته است که تخصص علمی برجسته را گرد هم می‌آورد. گزارش بی‌بی‌سی همچنین تأکید می‌کند که جزئیات بیشتری درباره حدود مأموریت آزمایشگاه قرار است بعداً منتشر شود.