آیا هوش مصنوعی در حال بازنویسی تاریخ هنر است؟ فناوری‌های نوین راز نقاشی‌های کهن و هویت خالقان آن‌ها را آشکار می‌کنند
لندن، بریتانیا ـ هوش مصنوعی افق‌های تازه‌ای پیش روی پژوهشگران و مورخان گشوده است تا رازهای آثار هنری تاریخی را کشف کنند.
فناوری‌های دیجیتال پیشرفته اکنون می‌توانند جزئیات بسیار ظریف نقاشی‌های کهن را بررسی کنند و اطلاعاتی به دست دهند که ممکن است به شناسایی هنرمندان واقعی این آثار کمک کند. این فناوری‌ها همچنین در شناخت شرایطی که آثار در آن خلق شده‌اند، نقش دارند.
مطالعه نقاشی‌ها دیگر صرفاً به مشاهده مستقیم و تخصص سنتی کارشناسان محدود نیست. الگوریتم‌ها و روش‌های یادگیری ماشین وارد حوزه تحلیل رنگ‌ها، ویژگی‌های بصری، ضربه‌های قلم‌مو و ترکیب‌بندی هنری شده‌اند. به کمک این روش‌ها می‌توان آثار منسوب به هنرمندان مختلف را در مقیاسی گسترده با یکدیگر مقایسه کرد.
فرصتی برای شناخت مراحل خلق اثر هنری
این فناوری‌ها به شناسایی ویژگی‌های ظریفی کمک می‌کنند که ممکن است به‌سادگی از چشم انسان پنهان بمانند؛ از جمله نحوه توزیع رنگ‌ها، الگوهای ضربه‌های قلم‌مو و جزئیاتی که زیر لایه‌های رنگ قرار گرفته‌اند. چنین بررسی‌هایی می‌تواند زمینه بازنگری در انتساب آثاری را فراهم کند که هویت یا خالق آن‌ها سال‌ها محل اختلاف بوده است.
هوش مصنوعی همچنین می‌تواند نقاشی‌های ناشناخته را با آثار مستند هنرمندان شناخته‌شده مقایسه کند و با تحلیل شباهت‌ها و تفاوت‌ها، شواهدی علمی در اختیار پژوهشگران قرار دهد تا بررسی‌های تخصصی خود را بر پایه آن‌ها پیش ببرند. این قابلیت به‌ویژه در مواردی اهمیت دارد که اسناد تاریخی روشنی درباره اثر در دسترس نیست.
کاربرد فناوری به این موارد محدود نمی‌شود و روش‌های پیشرفته تصویربرداری، پرتو ایکس و تحلیل مواد را نیز در بر می‌گیرد. این روش‌ها می‌توانند طرح‌های اولیه و تغییراتی را آشکار کنند که هنرمندان پیش از رسیدن به نسخه نهایی نقاشی در اثر خود ایجاد کرده‌اند. در نتیجه، پژوهشگران فرصت می‌یابند مراحل شکل‌گیری یک اثر هنری را با دقت بیشتری بررسی کنند.
پرسش‌های مهم درباره آینده مستندسازی میراث هنری
با وجود این قابلیت‌ها، اتکا به هوش مصنوعی به‌تنهایی برای شناسایی خالق نقاشی‌ها کافی نیست. نتایج این فناوری باید به دست متخصصان هنر، مرمت و تاریخ بررسی شود و مواد به‌کاررفته در اثر و اسناد مرتبط با آن نیز مورد ارزیابی قرار گیرند. این فرایند به جلوگیری از نتیجه‌گیری‌های نادرست کمک می‌کند.
ورود هوش مصنوعی به این حوزه، پرسش‌های مهمی درباره آینده مستندسازی میراث هنری و توانایی این فناوری در حل اختلاف‌های تاریخی بر سر انتساب نقاشی‌ها مطرح می‌کند.
افزون بر این، هوش مصنوعی به بازشناسی آثاری کمک می‌کند که ممکن است تا امروز ناشناخته مانده یا به هنرمندان دیگری نسبت داده شده باشند.
به نظر می‌رسد هم‌زمان با همکاری تخصص انسانی و پیشرفت فناوری، دنیای هنر در آستانه دوره‌ای تازه از پژوهش و کشف قرار گرفته است. این دوره ممکن است به بازتفسیر تاریخ نقاشی‌های مشهور و آشکار شدن رازهایی بینجامد که دهه‌ها یا حتی قرن‌ها در میان رنگ‌ها و لایه‌های آن‌ها پنهان مانده‌اند.