سوئد استفاده از ChatGPT و Claude را ممنوع کرد و مایکروسافت Copilot را برای دولت مجاز دانست
دولت مرکزی سوئد محدودیت‌های خود بر استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی را تشدید کرده است. بر اساس گزارش رادیو سوئد (Sveriges Radio)، استفاده از ChatGPT و Claude، محصول شرکت آنتروپیک، در رایانه‌های کارکنان دولت ممنوع شده و مایکروسافت Copilot تنها دستیار هوش مصنوعی مورد تأیید برای کارمندان دستگاه‌های دولتی شناخته شده است.
اما دلیل این ممنوعیت چیست؟ میکائل وتران‌تس، مدیر دیجیتالی‌سازی در دفاتر دولتی سوئد، در پیامی به کارکنان هشدار داده است که استفاده از خدمات عمومی هوش مصنوعی بدون قرارداد رسمی می‌تواند «پیامدهایی برای امنیت اطلاعات ما داشته باشد». او به مشکلاتی اشاره کرده است که در عمل رخ داده‌اند؛ از جمله وارد کردن اطلاعات حساس به ابزارهای هوش مصنوعی در دسترس عموم و مشخص نبودن نحوه مدیریت خروجی‌های تولیدشده توسط این ابزارها. به گفته او، خطر اصلی این است که خدمات عمومی هوش مصنوعی درخواست‌های کاربران را به سرورهای شرکت‌های خارجی ارسال می‌کنند و بر اساس قوانین ایالات متحده، ممکن است این شرکت‌ها ملزم شوند داده‌های موردنظر را در اختیار مقام‌های مربوط قرار دهند.
تفاوت‌های حقوقی و قراردادی، محور اصلی این تصمیم است. قرارداد سازمانی که پس از بررسی و تأیید ارائه‌دهنده منعقد می‌شود، محدودیت‌هایی برای نحوه استفاده از اطلاعات ورودی دولت تعیین می‌کند؛ درحالی‌که ابزارهای عمومی و مصرف‌کننده‌محور معمولاً چنین تضمین‌هایی ندارند. به گفته دفاتر دولتی سوئد، این نهاد Copilot را بررسی کرده و تنظیمات امنیتی آن را سخت‌گیرانه‌تر کرده است. به همین دلیل، استفاده از محصول مایکروسافت را مجاز دانسته، اما قراردادهای مشابهی برای ChatGPT و Claude نپذیرفته است.
بااین‌حال، وضعیت کاملاً سیاه‌وسفید نیست. برخی کارکنان همچنان می‌توانند از طریق یک بستر داخلی هوش مصنوعی که دفاتر دولتی سوئد توسعه داده‌اند، به ChatGPT و Claude دسترسی داشته باشند. مقام‌ها هنوز اعلام نکرده‌اند که چه تعداد از کارکنان به این بستر دسترسی دارند یا چه تدابیر حفاظتی و محدودیت‌هایی برای استفاده از آن در نظر گرفته شده است.
همچنین، مرز میان ابزارهای «ممنوع» و «مجاز» به روشنی آنچه در نگاه نخست به نظر می‌رسد نیست. مایکروسافت در اوایل سال ۲۰۲۶ مدل‌های Claude را به Copilot اضافه کرد. بااین‌حال، در اتحادیه اروپا این مدل‌های آنتروپیک به‌صورت پیش‌فرض غیرفعال هستند و مدیران سامانه باید آن‌ها را فعال کنند. سوئد هنوز تأیید نکرده است که آیا مدل‌های Claude در نسخه Copilot مورد استفاده این کشور فعال شده‌اند یا خیر.
این اقدام در ادامه موجی از تصمیم‌های مشابه در سوئد و دیگر کشورهای اروپایی اتخاذ شده است. اداره مالیات سوئد و هیئت ملی مراقبت‌های نهادی این کشور پیش‌تر استفاده از ابزارهای عمومی هوش مصنوعی را ممنوع کرده‌اند. سازمان اجرای احکام سوئد نیز در حال آماده‌سازی تصمیمی مشابه است. افزون بر این، یک حسابرسی در اداره حمل‌ونقل سوئد نشان داده است که حدود ۱۰ سرویس هوش مصنوعی به‌طور گسترده و به شیوه‌ای پرخطر مورد استفاده قرار می‌گیرند.
در سطح اتحادیه اروپا، پارلمان اروپا در ماه فوریه محدودیت‌های گسترده‌تری اعمال کرد و پس از آنکه به این نتیجه رسید نمی‌تواند امنیت داده‌ها را تضمین کند، قابلیت‌های هوش مصنوعی، از جمله ChatGPT، Claude و Copilot، را در تمام دستگاه‌های پارلمان غیرفعال کرد. حساسیت نهادهای اروپایی نسبت به این موضوع دست‌کم به سال ۲۰۲۳ بازمی‌گردد؛ زمانی که ایتالیا استفاده از ChatGPT را ممنوع کرد.
پیامدها برای خرید فناوری و حاکمیت داده‌ها
- دولت‌ها بیش از گذشته خواهان تضمین‌های قراردادی و فنی برای استفاده از هوش مصنوعی هستند و دیگر صرفاً به ادعاهای شرکت‌های سازنده درباره محصولاتشان اکتفا نمی‌کنند. برای نهادهای عمومی، این رویکرد به معنای انعقاد قراردادهای سازمانی، اعمال تنظیمات امنیتی سخت‌گیرانه و تعیین مقررات روشن برای مدیریت داده‌هاست.
- خطرات حقوقی ناشی از ذخیره‌سازی داده‌ها روی سرورهای خارج از کشور و شمول قوانین خارجی، نهادها را به سمت ارائه‌دهندگان تأییدشده، استقرار سامانه‌ها در زیرساخت‌های داخلی یا محیط‌های خصوصی و استفاده از بسترهای داخلی سوق می‌دهد؛ راهکارهایی که هدفشان کنترل دقیق‌تر اطلاعات ورودی و خروجی است.
- برای فعالان حوزه رمزارز و وب ۳، این روند نشانه دیگری از اهمیت مالکیت و کنترل غیرمتمرکز داده‌هاست. مدل‌هایی که کاربران می‌توانند روی زیرساخت خود میزبانی کنند، پردازش خصوصی مدل‌ها و روش‌های قابل‌راستی‌آزمایی برای مدیریت داده‌ها ممکن است برای مشتریان بخش دولتی جذاب‌تر شوند.
منبع: رادیو سوئد (Sveriges Radio).