«همزاد مصنوعی»: چرا کریستیان وولپاتو، ستاره تیم ملی فوتبال استرالیا، هم تصویر هوش مصنوعی خود را واگذار کرده است؟
ورزشکاران در تلاش‌اند در خط مقدم توافق‌های مربوط به حقوق هوش مصنوعی، کنترل هویت دیجیتال خود را به دست بگیرند و از آن درآمد کسب کنند.
ستاره تیم ملی فوتبال استرالیا در حالی که از میان فضای وسیع یک سرسرای بزرگ عبور می‌کند، مستقیم به دوربین خیره شده است. صدای برخورد کفش‌های فوتبالش با کف بتنی صیقلی در فضا می‌پیچد. ناگهان چهار نسخه دیجیتالی از او ظاهر می‌شوند؛ نسخه‌هایی که از تصویر اصلی جدا می‌شوند، از قاب بیرون می‌روند و در مکان‌های مختلفی در سراسر جهان دوباره ظاهر می‌شوند.
این صحنه که در ویدئویی برای شبکه‌های اجتماعی نمایش داده شده، واقعی نیست و با هوش مصنوعی ساخته شده است. بااین‌حال، تولید آن با اجازه کریستیان وولپاتو، فوتبالیست واقعی ۲۲ ساله، انجام شده است؛ بازیکنی که به‌تازگی به جمع ورزشکاران حرفه‌ای پیوسته‌اند که اجازه استفاده تجاری از شبیه هوش مصنوعی خود را صادر می‌کنند.
در یکی از تصاویر، «همزاد مصنوعی» وولپاتو با کت‌وشلوار سفید کتانی و پاهایی روی شن، به سوی عکاسی برمی‌گردد و صخره‌های آهکی دوازده حواری در پس‌زمینه دیده می‌شوند. نسخه‌ای دیگر با پیراهن فوتبال روی یک بیلبورد دیجیتال بزرگ نقش بسته است. در تصویری دیگر نیز او در حالی که کت‌وشلواری خاکستری و خوش‌دوخت را مرتب می‌کند، به آینه لبخند می‌زند.
این ویدئو را شرکت تازه‌تأسیسی تولید کرده که به‌عنوان کارگزار صدور مجوز هوش مصنوعی برای ورزشکاران حرفه‌ای فعالیت می‌کند. کارشناسان معتقدند این فعالیت تنها بخش کوچکی از صنعتی نوپا در فضای آنلاین است؛ صنعتی که می‌تواند آینده حقوق مربوط به تصویر افراد و محتوای ورزشی را دگرگون کند.
با افزایش استفاده شرکت‌های شرط‌بندی، رسانه‌های پخش و برندها از تصاویر ورزشکاران در محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی، بدون کسب اجازه از آن‌ها، شماری از بازیکنان برای مقابله با این روند دست به کار شده‌اند.
همزادهای دیجیتال
در اواسط سپتامبر، وولپاتو که برای باشگاه ساسولو در سری آ ایتالیا بازی می‌کند، با شرکت کالاندور مستقر در کالیفرنیا به توافق رسید تا مجوز استفاده از تصویر هوش مصنوعی خود را به این شرکت واگذار کند.
بر اساس این توافق، کالاندور حقوق انحصاری استفاده از شبیه دیجیتالی وولپاتو، صدای او، مشخصات زیست‌سنجی و داده‌های عملکردی‌اش را دریافت کرد. این شرکت قصد دارد با عقد قراردادهای تجاری با برندها از تصویر هوش مصنوعی او درآمد کسب کند و سهمی از این درآمد بردارد. همچنین قرار است به محدود کردن محتوایی کمک کند که بدون تأیید وولپاتو تولید می‌شود.
مایکل فیسک، هم‌بنیان‌گذار کالاندور، از لس‌آنجلس به گاردین استرالیا می‌گوید که کسب‌وکار این شرکت بر ساخت «همزادهای مصنوعی» متمرکز است.
فیسک می‌گوید: «کریستیان دائماً در حال تمرین است. او همیشه در زمین فوتبال حضور دارد. اگر هم فرصتی برای استراحت پیدا کند، احتمالاً می‌خواهد آن را در کنار خانواده و دوستانش بگذراند. به همین دلیل، فرصت‌های زیادی را برای حضور در تبلیغات برندها از دست می‌دهد.»
او می‌افزاید: «همزاد مصنوعی می‌تواند در تمام ساعات شبانه‌روز و در سراسر سال برای برندها استفاده شود؛ البته به شرط آنکه استفاده از آن تأیید شده باشد.»
کالاندور که در ماه فوریه تأسیس شده، گروه کوچکی از ورزشکاران را در اختیار دارد که از جمله آن‌ها می‌توان به جورجینیو، فوتبالیست برزیلی، و کریس پول، ملوان آمریکایی، اشاره کرد. کمپین‌های این شرکت هنوز در مرحله آزمایشی قرار دارند، اما کالاندور در پی فرصت‌هایی فراتر از تبلیغات سنتی است.
فیسک که پیش‌تر در شرکت‌های سونی پیکچرز و مترو گلدوین مایر سمت مدیریتی داشته، از تولید نسخه‌های صوتی کتاب با هوش مصنوعی و عرضه آن‌ها به زبان‌های مختلف سخن می‌گوید. تیم او همچنین در حال برنامه‌ریزی برای ساخت اپلیکیشن‌هایی است که به هواداران امکان می‌دهند با همزاد مصنوعی ورزشکاران ارتباطی شخصی برقرار کنند.
فیسک می‌گوید: «در نهایت، هدف نهایی هر ورزشکار این است که بتواند به‌صورت مستقیم و فردبه‌فرد با هواداران ارتباط برقرار کند.»
او احتمال ساخت اپلیکیشنی را مطرح می‌کند که شیوه بازی فوتبال افراد را زیر نظر بگیرد و نسخه دیجیتالی وولپاتو به آن‌ها دستورالعمل‌های لحظه‌ای ارائه دهد.
فیسک توضیح می‌دهد: «اگر همزاد مصنوعی او متوجه شود که من توپ را خوب کنترل نمی‌کنم، می‌تواند به من بگوید: “باید این کار و آن کار را انجام بدهی.”»
او می‌افزاید: «وولپاتو هرگز نمی‌تواند شخصاً با تک‌تک این افراد چنین ارتباطی برقرار کند.»
قرارداد وولپاتو با کالاندور در مرزهای پیشرفته توافق‌های مربوط به حقوق هوش مصنوعی قرار دارد، اما او نخستین ورزشکاری نیست که از این فناوری استفاده می‌کند. در ماه ژوئن، نیمار، فوق‌ستاره برزیلی فوتبال، مجوز استفاده از شبیه هوش مصنوعی خود را به یک پلتفرم سرگرمی متعلق به شرکتی چینی واگذار کرد. این پلتفرم ویدئوهای کوتاهی تولید کرد که در جریان جام جهانی فوتبال فیفا منتشر شدند.
این پروژه‌ها در شرایطی راه‌اندازی می‌شوند که دولت‌های سراسر جهان در حال بررسی مقررات اولیه برای هوش مصنوعی هستند. در حال حاضر، قراردادهای بازیکنان با لیگ‌های بزرگ ورزشی استرالیا اشاره‌ای به هوش مصنوعی ندارند.
بااین‌حال، فناوری منتظر نمی‌ماند تا مقررات به آن برسند. فیسک می‌گوید همزادهای مصنوعی مرز میان واقعیت و جعل را کمرنگ می‌کنند.
او می‌گوید: «تشخیص تفاوت از نظر ظاهر و حس واقعی بودن، به‌ویژه هنگام مشاهده محتوا روی تلفن همراه، تقریباً غیرممکن شده است.»
«ما شاهد یک رقابت هستیم»
ویلیام ساندرز، مدیر یک شرکت نوپای کوچک به نام هایپرنَوِن در سیدنی، نیز در تلاش است قراردادهای مشابهی منعقد کند. به گفته او، ورزشکاران کم‌کم متوجه می‌شوند که اگر خودشان از تصویر هوش مصنوعی‌شان درآمد کسب نکنند، دیگران این کار را انجام خواهند داد.
اوایل همین ماه، لیگ فوتبال استرالیا (AFL) از شریک شرط‌بندی خود، اسپورتس‌بت، خواست استفاده از تصاویر هوش مصنوعی بازیکنان را بدون رضایت آن‌ها متوقف کند. این اقدام در پی شکایت اتحادیه بازیکنان صورت گرفت؛ اتحادیه‌ای که در حال بررسی امکان مذاکره برای وضع مقررات سخت‌گیرانه‌تر است.
ساندرز می‌گوید: «ماجرای اسپورتس‌بت نشان می‌دهد وقتی شرکت‌ها و فناوری از کسب رضایت افراد جلو می‌زنند، چه اتفاقی می‌افتد.»
او می‌افزاید: «وولپاتو نماینده حرکت متقابل است؛ یعنی افرادی که پیش از آنکه دیگران درباره هویتشان تصمیم بگیرند، حقوق خود را تثبیت می‌کنند.»
ساندرز می‌گوید: «ما شاهد رقابتی میان توانایی‌های فناوری و آن چیزی هستیم که افراد واقعاً اجازه انجامش را داده‌اند.»
بخش‌های مختلف صنعت ورزش استرالیا، از تولیدکنندگان محتوا و شرکت‌های شرط‌بندی گرفته تا رسانه‌های پخش و خود ورزشکاران، استفاده از این فناوری را آغاز کرده‌اند.
اوایل همین ماه، تراویس هد، بازیکن تیم ملی کریکت استرالیا، شخصاً در تبلیغی برای شبکه پخش کایو حضور یافت. او با شوخی گفت که نسخه هوش مصنوعی‌اش فیلم‌برداری تبلیغ را پیش‌تر به پایان رسانده است و سپس تصاویری از خودش را نشان داد که سوار بر یک پرنده کوکابورا در حال پرواز است. ویدئوی پرواز او بر پشت کوکابورا بخشی از این تبلیغ بود.
قراردادهای تجاری و حمایت مالی از برندها به منابع درآمدی مهمی برای ورزشکاران تبدیل شده‌اند و برخی از آن‌ها قراردادهایی به ارزش چندین میلیون دلار امضا کرده‌اند. بااین‌حال، هنوز مشخص نیست برندها حاضر باشند برای استفاده از نسخه هوش مصنوعی یک ورزشکار به‌اندازه همکاری با خود او هزینه کنند یا نه.
ساندرز که شرکتش به‌تازگی فعالیت خود را آغاز کرده، می‌گوید فرصت‌های این حوزه بسیار گسترده‌اند. او به این امکان اشاره می‌کند که نسخه‌های هوش مصنوعی ورزشکاران بتوانند محصولات را به زبان‌های خارجی در کشورهایی تبلیغ کنند که آن ورزشکاران هرگز به آن‌ها سفر نکرده‌اند.
او می‌گوید: «از این پس، نشانه اعتماد فقط عبارت “تولیدشده با هوش مصنوعی” نخواهد بود؛ بلکه روی آن نوشته خواهد شد: “با اجازه این شخص تولید شده است.”»
ساندرز با اشاره به برچسبی که شرکت‌های شبکه‌های اجتماعی اغلب برای مشخص کردن محتوای هوش مصنوعی به کار می‌برند، می‌افزاید: «هوش مصنوعی می‌تواند تولید محتوا را فراوان کند، اما نمی‌تواند رضایت یک فرد را جعل کند. کسب اجازه از افراد در حال تبدیل شدن به یک الزام تجاری جدید است.»
«درهم‌تنیدگی منافع و حقوق مختلف»
جاناتان هارلن، متخصص حقوق مالکیت فکری در دانشگاه ساوترن کراس، می‌گوید ظهور واسطه‌های هوش مصنوعی «گام بعدی بدیهی» در بازاری جهانی است که با سرعت زیادی در حال گسترش است.
او می‌گوید از منظر حقوقی، این صنعت نوظهور با «درهم‌تنیدگی منافع و حقوق مختلف» روبه‌روست که باید با دقت درباره آن‌ها مذاکره و توافق شود.
هارلن توضیح می‌دهد: «حقوق مؤلف هم‌اکنون درباره ضبط‌های صوتی، آثار هنری و تصاویر سینمایی به رسمیت شناخته می‌شود، اما تنها زمانی قابل اعمال است که اثر حاصل آفرینش انسانی باشد و در تولید آن نیز میزان مشخصی از تلاش مستقل یا خلاقانه انسان به کار رفته باشد.»
او تأکید می‌کند: «این حمایت شامل بازتولیدهای هوش مصنوعی نمی‌شود.»
چهره‌های مشهور و ورزشکاران تا اندازه‌ای در برابر محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی که بدون رضایت آن‌ها از تصویر و صدایشان استفاده می‌کند، از حمایت قانونی برخوردارند. بااین‌حال، قوانین مربوط به جا زدن یک محصول یا خدمت به‌عنوان متعلق به شخصی دیگر تنها زمانی قابل اعمال‌اند که چهره‌های عمومی بتوانند ثابت کنند از این اقدام زیان اقتصادی دیده‌اند.
این محدودیت‌ها مانع گسترش انفجاری دیپ‌فیک‌ها نشده‌اند؛ ویدئوها و تصاویر جعلی‌ای که با نرم‌افزارهای آماده و هر روز پیشرفته‌تر تولید می‌شوند.
ماه گذشته در بریتانیا، شماری از فوتبالیست‌های مطرح جهان، از جمله کول پالمر و لوسی برونز، کارزاری را آغاز کردند تا نگرانی‌های خود درباره دیپ‌فیک‌ها و ناتوانی مقررات در مهار گسترش سریع آن‌ها را برجسته کنند. اتحادیه جهانی بازیکنان فوتبال، فیفپرو، از این کارزار حمایت کرد.
اوایل همین سال، یک کازینوی آنلاین مستقر در خارج از کشور از ویدئوی دیپ‌فیک برونو فرناندز، بازیکن منچستریونایتد، در تبلیغات خود استفاده کرد. این پرونده نمونه‌ای از استفاده تبلیغاتی بدون مجوز از تصویر یک فوتبالیست بود.
بااین‌حال، همه دیپ‌فیک‌هایی که بدون اجازه تولید می‌شوند، لزوماً ناخواسته نیستند. فیسک می‌گوید برخورد بیش از حد سخت‌گیرانه با آثار هواداری که با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته می‌شوند، ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
او می‌گوید: «شما نمی‌خواهید هواداران از تصویرتان استفاده کنند و شما را در محتوایی قرار دهند که در آن از برندهایی استفاده می‌شود که با آن‌ها همکاری ندارید، یا حرف‌هایی به شما نسبت دهند که هرگز بر زبان نمی‌آورید.»
فیسک می‌افزاید: «بدیهی است که باید درباره هر محتوایی که به دین، مواد مخدر یا موضوعات مشابه مربوط می‌شود، بسیار محتاط بود. این مسئله کار را تا حدی پیچیده می‌کند، اما فرصت‌ها فوق‌العاده‌اند.»
بااین‌حال، در این عرصه نوظهور، پیش‌بینی پیامدهای احتمالی همچنان دشوار است.