تدوین برنامه آموزشی هوش مصنوعی برای پایه‌های نهم تا دوازدهم در هند؛ تمرکز بر حریم خصوصی داده‌ها، استفاده اخلاقی و تفکر انتقادی
شورای ملی پژوهش‌های آموزشی و آموزش هند (NCERT) یک برنامه آموزشی مقدماتی درباره تفکر محاسباتی (CT) و هوش مصنوعی (AI) برای دانش‌آموزان پایه‌های نهم تا دوازدهم تدوین کرده است. هدف این برنامه، آشنا کردن دانش‌آموزان با فناوری‌های نوظهور و شیوه‌های مسئولانه استفاده از ابزارهای دیجیتال است.
این برنامه که با سیاست ملی آموزش سال 2020 (NEP 2020) همسو است، برای دانش‌آموزانی طراحی شده که پیش‌تر با هوش مصنوعی آشنایی ندارند. محتوای آن مفاهیم بنیادی، کاربردهای واقعی و محدودیت‌های هوش مصنوعی را معرفی می‌کند و در کنار آن، بر حفظ حریم خصوصی داده‌ها، استفاده اخلاقی از فناوری و تفکر مستقل تأکید دارد.
NCERT اعلام کرده است که در این برنامه، تفکر محاسباتی به‌عنوان روشی نظام‌مند برای حل مسئله معرفی می‌شود. همچنین به دانش‌آموزان کمک می‌کند تا با نحوه عملکرد هوش مصنوعی، زمینه‌های کاربرد آن و محدودیت‌هایش آشنا شوند.
تمرکز برنامه هوش مصنوعی NCERT بر یادگیری مبتنی بر فعالیت
این برنامه از رویکرد یادگیری تجربی پیروی می‌کند و شامل بحث‌های گروهی، تمرین‌های عملی، آزمایش و فعالیت‌های مبتنی بر تأمل و بازنگری است. هدف آن است که دانش‌آموزان از طریق مشارکت و تجربه مستقیم، مفاهیم تفکر محاسباتی و هوش مصنوعی را بیاموزند، نه اینکه صرفاً به آموزش نظری متکی باشند.
فعالیت‌های این برنامه را می‌توان با استفاده از ابزارهای دیجیتال یا بدون آن‌ها اجرا کرد. به این ترتیب، مدارس با سطوح متفاوتی از امکانات و زیرساخت‌های فناوری نیز می‌توانند از این محتوای آموزشی بهره ببرند.
این برنامه با معرفی مفاهیم یادشده در دوره متوسطه و متوسطه دوم، در پی تقویت تفکر انتقادی، خلاقیت و مهارت حل مسئله در دانش‌آموزان است. همچنین به آن‌ها کمک می‌کند تا قابلیت‌ها و محدودیت‌های فناوری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی را بهتر بشناسند.
تمرکز بر حریم خصوصی داده‌ها، اطلاعات نادرست و استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی
استفاده مسئولانه از فناوری یکی از محورهای اصلی این برنامه است. از دانش‌آموزان خواسته می‌شود اطلاعات تولیدشده به‌وسیله سامانه‌های هوش مصنوعی را با دیدی انتقادی بررسی و صحت‌سنجی کنند و پاسخ‌های خودکار را بدون ارزیابی نپذیرند.
این محتوای آموزشی خطرات مرتبط با محتوای تولیدشده به‌وسیله هوش مصنوعی را نیز بررسی می‌کند و می‌کوشد به دانش‌آموزان کمک کند رویکردی آگاهانه‌تر در استفاده از ابزارهای دیجیتال داشته باشند.
عدالت و مسئولیت‌پذیری اخلاقی از دیگر موضوعات مطرح‌شده در این برنامه هستند. دانش‌آموزان تشویق می‌شوند پیامدهای شیوه طراحی و به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی را در نظر بگیرند.
تأکید بر صحت‌سنجی و استفاده مسئولانه از فناوری، با توجه به دسترس‌پذیرتر شدن ابزارهای هوش مصنوعی در آموزش و دیگر جنبه‌های زندگی روزمره، اهمیت ویژه‌ای دارد.
چرا NCERT بر قضاوت انسانی در آموزش هوش مصنوعی تأکید می‌کند؟
هدف برنامه آموزشی NCERT این است که دانش‌آموزان را با هوش مصنوعی آشنا کند، بی‌آنکه تفکر مستقل و تصمیم‌گیری انسانی تحت‌الشعاع آن قرار گیرد.
این برنامه می‌کوشد دانش‌آموزان را به کاربرانی آگاه، مطمئن و مسئول در استفاده از فناوری تبدیل کند و در عین حال، اهمیت قضاوت انسانی، خلاقیت و مسئولیت‌پذیری اخلاقی را یادآوری کند.
این ابتکار با اهداف گسترده‌تر سیاست ملی آموزش ۲۰۲۰، از جمله تأکید بر تفکر انتقادی، حل مسئله و مهارت‌های متناسب با نیازهای متغیر فناوری، همسو است.
این برنامه با معرفی تفکر محاسباتی و هوش مصنوعی به دانش‌آموزان پایه‌های نهم تا دوازدهم، در پی فراهم کردن پایه‌ای برای شناخت فناوری‌های نوظهور و ارزیابی مسئولانه کاربردهای آن‌هاست.