گورستان هوش مصنوعی؛ چرا محصولات مستقل به‌سرعت جایگاه خود را از دست می‌دهند؟
محصولات هوش مصنوعی نه‌تنها در معرض شکست‌های آشکار قرار دارند، بلکه بیش از پیش در دل پلتفرم‌هایی ناپدید می‌شوند که با گسترش قابلیت‌های خود، دیگر نیازی به آن محصولات باقی نمی‌گذارند.
گزارش تازه‌ای از تک‌کرانچ فهرست رو به رشدی از محصولات و استارتاپ‌های هوش مصنوعی را گردآوری کرده است که تعطیل شده‌اند، مسیر فعالیتشان را تغییر داده‌اند، در مجموعه‌های دیگر ادغام شده‌اند یا نتوانسته‌اند به انتظارات پاسخ دهند. نمونه‌ها از رِلی (Relay)، ابزار هوش مصنوعی برای خودکارسازی جریان کار که پس از اضافه‌شدن قابلیت‌های مشابه به محصولات پلتفرم‌های بزرگ‌تر تعطیل شد، تا کاراکتر.ای‌آی (Character.ai) را دربرمی‌گیرند؛ شرکتی که تنها پنج سال پس از راه‌اندازی، درخواست ورشکستگی ثبت کرد.
دفاع از محصولات مستقل هوش مصنوعی دشوارتر شده است
این روند فراتر از چند عرضه ناموفق است. بر اساس گزارش‌ها، اوپن‌ای‌آی طراحی مجدد چت‌جی‌پی‌تی را که حالت‌های چت، کدکس و ورک را در یک محیط ترکیب می‌کرد، کنار گذاشت؛ زیرا کاربران رابط کاربری آن را گیج‌کننده می‌دانستند. این شرکت همچنین قابلیت‌های اپراتور و ابزارهای تولید تصویر را عمیق‌تر در چت‌جی‌پی‌تی ادغام کرده و در نتیجه، نیاز به مراجعه به محصولات جداگانه را کاهش داده است. سورا، پلتفرم اشتراک‌گذاری ویدئوی این شرکت، نیز در ماه مارس تعطیل شد؛ زیرا با هزینه‌های عملیاتی بالا و دشواری حفظ کاربران روبه‌رو بود.
فشار مشابهی خارج از دنیای نرم‌افزار هم دیده می‌شود. کسب‌وکار پین هوش مصنوعی شرکت هیومین (Humane) پس از مشکلات عملکردی و انتشار هشدار درباره خطر آتش‌سوزی باتری در محفظه شارژ آن، به پایان رسید. محصول آر‌وان (R1) شرکت ربیت (Rabbit) در ابتدا توجه زیادی جلب کرد و شرکت اعلام کرد ۱۰۰ هزار دستگاه فروخته است؛ اما بررسی‌های اولیه، محصولی ناتمام با عملکرد نامطمئن و قابلیت‌های اتصال محدود را توصیف می‌کردند. نُوشن میل (Notion Mail)، سرویس ایمیلی که از ابتدا بر هوش مصنوعی متمرکز طراحی شده بود، نیز قرار است تعطیل شود؛ زیرا کاربران بیش از پیش به عامل‌های هوش مصنوعی مجزا برای مدیریت صندوق ورودی خود متکی شده‌اند.
معیار موفقیت هوش مصنوعی، دسترسی به کاربران است نه تازگی ایده
وجه مشترک این نمونه‌ها صرفاً ناقص‌بودن محصولات نیست. مسئله این است که شرکت‌هایی با پایگاه کاربران گسترده‌تر می‌توانند مفیدترین ایده‌های آن‌ها را کپی کنند، در محصولات خود بگنجانند یا به شکلی در دسترس‌تر ارائه دهند.
این وضعیت معیار دشواری پیش روی استارتاپ‌های هوش مصنوعی و تیم‌های توسعه محصول قرار می‌دهد. یک قابلیت ممکن است توجه زیادی جلب کند، اما نتواند جایگاهی پایدار در عادت‌های روزمره کاربران به دست آورد. یک دستگاه ممکن است به‌سرعت فروخته شود، بی‌آنکه ثابت کند وجود آن در کنار گوشی هوشمند ضروری است. حتی شرکت‌های بزرگ نیز ممکن است دریابند که یک رابط کاربری گسترده‌تر برای هوش مصنوعی، به‌جای ایجاد ارزش، کار را برای کاربران دشوارتر می‌کند؛ همان‌طور که تأخیرهای مکرر در عرضه سیری اپل و ادامه اختلاف‌نظرها درباره قابلیت ریکال مایکروسافت نشان می‌دهد.
برای برندها و بازاریابان، درس اصلی این نیست که از آزمایش‌کردن ایده‌های تازه پرهیز کنند، بلکه باید به جایگاه و بستر اجرای این آزمایش‌ها توجه داشته باشند. قابلیت‌های هوش مصنوعی که به محصولات موجود افزوده می‌شوند، ممکن است به دلیل برخورداری از شبکه توزیع و دسترسی به کاربران، دوام بیشتری داشته باشند. در مقابل، محصولات مستقل برای توجیه ادامه حیات خود باید دلیل محکم‌تری ارائه کنند. گورستان هوش مصنوعی پر از ایده‌هایی است که برای عرضه‌شدن به‌اندازه کافی جذاب بودند، اما تمایز کافی برای ماندگاری نداشتند.