راهنمای اینکه کدام مدیران هوش مصنوعی اکنون از «ابرهوش» استفاده می‌کنند و کدام‌یک نه

هوش مصنوعی یا AI در دهه ۱۹۵۰ ابتدا به‌عنوان ایده‌ای درباره توانایی‌های بالقوه سامانه‌های رایانه‌ای مطرح شد. این مفهوم به‌تدریج به حوزه‌ای از پژوهش در علوم رایانه تبدیل شد. در نهایت، زمانی که برخی فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی کاربردهای تجاری پیدا کردند، این اصطلاح بیشتر به شبکه‌های عصبی، یادگیری عمیق، مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) و کاربردهای درآمدزایی مانند چت‌بات‌ها، مولدهای تصویر و ابزارهای برنامه‌نویسی اطلاق شد که از این فناوری‌ها سرچشمه گرفته‌اند.

ابرهوش اما مفهومی کاملاً متفاوت و در بسیاری موارد نامرتبط است؛ مفهومی فرضی درباره نوعی هوش که از توانایی‌های انسان فراتر می‌رود. در نخستین کاربردهای این واژه در قرن نوزدهم، معنای آن چیزی شبیه «اراده خداوند» یا به‌طور کلی نیروی ناشناخته‌ای که جهان را کنترل می‌کند بود. ایده ابرهوش مصنوعی دهه‌ها در داستان‌های علمی‌تخیلی حضور داشت، اما کتاب سال ۲۰۱۴ نیک بوستروم با عنوان Superintelligence: Paths, Dangers, Strategies این دو مفهوم را به شکلی جدی‌تر به هم پیوند داد و در فرهنگ هوش مصنوعی سیلیکون‌ولی، در آستانه موج سرمایه‌گذاری پس از ظهور ChatGPT، جایگاه مهمی پیدا کرد. با این حال، تا یک ماه پیش، هیچ‌کس در میان فعالان جدی حوزه هوش مصنوعی این دو مفهوم را یکسان یا حتی نزدیک به هم نمی‌دانست.

اما دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، ماه گذشته تصمیم گرفت دیگر از عبارت «هوش مصنوعی» استفاده نکند و به‌جای آن اصطلاح مورد نظر خود یعنی «Super Intelligence» (با دو واژه و حروف بزرگ در ابتدای هر دو کلمه) را به کار ببرد. او بعدها گفت هر کسی که همچنان عبارت «artificial intelligence» را به کار ببرد، «دشمن» است. واقعیت این است که اصرار عجیب و گیج‌کننده این رئیس‌جمهوری که محبوبیت پایینی دارد و با افزایش سن مواجه است، برای درهم‌آمیختن این اصطلاحات، از سردرگمی و نوعی رفتار تحریک‌آمیز ناشی می‌شود که به نظر می‌رسد ترامپ بیش از پیش به آن علاقه‌مند شده است. موضع تهاجمی او درباره اصطلاح «Super Intelligence» با توجه به قدرت جایگاه ریاست‌جمهوری نگران‌کننده است و می‌توان آن را نشانه‌ای قطعی از ناتوانی او برای ایفای هرگونه نقش رهبری در حوزه فناوری دانست.

با این حال، بسیاری از چهره‌های برجسته صنعت هوش مصنوعی، به‌جای آنکه درباره کاستی‌های آشکار رهبری او در حوزه‌ای که ظاهراً تخصصشان است موضع بگیرند، در برابر خواسته ترامپ درباره «Super Intelligence» همراهی کرده‌اند؛ آن هم در بسیاری موارد با اشتیاق.

در ادامه، نگاهی کوتاه داریم به اینکه مدیران بزرگ فناوری تا چه اندازه با این تغییر اصطلاح همراه شده‌اند. این بررسی بر اساس یافته‌های فعلی است؛ اگر موردی از استفاده یا کنار گذاشتن این عبارت توسط این افراد مشاهده کرده‌اید، می‌توانید آن را مطرح کنید.

❌ سم آلتمن

سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، در نشست ۲۹ سپتامبر کاخ سفید شرکت نکرد؛ نشستی که در آن چندین مدیر حوزه فناوری سندی را امضا کردند که ترامپ بعدها اعلام کرد به معنای پذیرفتن استفاده از اصطلاح «Super Intelligence» توسط شرکت‌کنندگان بوده است.

بر اساس بررسی انجام‌شده، آلتمن تاکنون به‌صورت عمومی از این عبارت استفاده نکرده و حتی در ۶ اکتبر نیز در شبکه اجتماعی X از اصطلاح «AI» استفاده کرده است. نکته قابل توجه این است که پذیرش کامل این اصطلاح مستلزم تغییر نام شرکت او نیز خواهد بود.

❓ داریو آمودی

داریو آمودی، مدیرعامل Anthropic، از زمان مصاحبه‌ای که کمی پیش از رویداد ۲۹ سپتامبر کاخ سفید منتشر شد، سکوت کرده است. با این حال، او در این نشست حضور داشت و سندی را امضا کرد که به نظر می‌رسد باعث شد برخی مدیران هوش مصنوعی شروع به استفاده از این اصطلاح کنند. همچنین گزارش شده است که آمودی اندکی پیش از نشست کاخ سفید، در یک دیدار خصوصی با رئیس‌جمهوری ترامپ شام خورده است.

✅ جف بزوس

بزوس مدیرعامل شرکت هوش مصنوعی Project Prometheus است، اما دیگر مدیرعامل آمازون نیست و در نشست ۲۹ سپتامبر کاخ سفید نیز حضور نداشت. با این حال، او این اصطلاح را پذیرفته و در مصاحبه‌ای با فاکس‌نیوز گفت: «من SI را دوست دارم، چون «مصنوعی» واژه چندان جذابی نیست. هیچ‌کس شیرین‌کننده مصنوعی یا طعم‌دهنده مصنوعی نمی‌خواهد.»

✅ مارک بنیوف

مارک بنیوف، مدیرعامل Salesforce، در نشست ۲۹ سپتامبر حضور نداشت، اما به‌طور کامل از این اصطلاح استقبال کرده است. او در شبکه X نوشت: «دوران ابرهوش فرا رسیده است. AIForce رسماً SIForce است.» منظور او از «SIForce» نیروی ابرهوش ترامپ (SIF) نیست، بلکه محصولی از Salesforce با نامی تقریباً مشابه است.

✅ جنسن هوانگ

جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، در مصاحبه‌ای مشترک با ایلان ماسک که اندکی پس از نشست ۲۹ سپتامبر کاخ سفید انجام شد، از اصطلاح «Super Intelligence» استفاده کرد. او بعدتر نیز در پستی طولانی در X چندین بار این عبارت را به کار برد.

❌ اندی جسی

گاهی فراموش می‌شود که اندی جسی مدیرعامل آمازون است. او که در نشست کاخ سفید حضور نداشت، روز بعد در X از عبارت «AI» استفاده کرد و نوشت: «وقتی افراد عامل‌های هوش مصنوعی را وارد برنامه‌های خود می‌کنند، داده‌هایی که عامل به آن نیاز دارد به وظیفه‌ای بستگی خواهد داشت که پیش روی آن قرار دارد.»

✅ ایلان ماسک

ماسک، پس از خود ترامپ، پرشورترین حامی این اصطلاح بوده است. او گفته است نام بخش هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس را از SpaceXAI به SpaceXSI تغییر خواهد داد و حساب X این بخش را نیز عملاً با نام جدید تغییر داده است. او همچنین دست‌کم یک پیام از سوی طرفداری را که از تغییر نام به SI استقبال کرده بود، بازنشر کرده است.

✅ ساتیا نادلا

به نظر می‌رسد ساتیا نادلا، مدیرعامل مایکروسافت، در نشست ۲۹ سپتامبر کاخ سفید حضور داشته، اما سند حاصل از این نشست را امضا نکرده است. با این حال، او این اصطلاح را پذیرفته و پستی طولانی در X با عنوان «مدل‌ها به‌عنوان خطرات داخلی در عصر ابرهوش» منتشر کرده است. این پست به فناوری‌های ایمنی اشاره می‌کند که «در سامانه‌های ابرهوش امروزی از دسترس ما خارج مانده‌اند»، در حالی که مدل‌های پیشرفته این سامانه‌ها اکنون از نرم‌افزارهای سنتی توانمندتر هستند؛ موضوعی که نشان می‌دهد منظور او ابرهوش فرضی آینده نیست، بلکه به‌طور کلی هوش مصنوعی است.

❓ ساندار پیچای

مدیرعامل آلفابت و گوگل، سند کاخ سفید را امضا کرد. او همچنین این اصطلاح را در X منتشر کرد، اما این استفاده بیشتر حالتی رسمی و کلی داشت و شامل جمله‌ای بود با این مضمون: «گفت‌وگویی مهم داشتیم و امروز توافق کاخ سفید درباره ابرهوش را امضا کردیم.» او بعدتر ویدیویی در X منتشر کرد که در آن یکی از کارکنان از واژه «AI» استفاده می‌کند.

❓ مارک زاکربرگ

سخنگوی متا اندکی پس از نشست کاخ سفید اشاره کرد که مارک زاکربرگ، مدیرعامل این شرکت، مدت‌هاست به مفهوم ابرهوش علاقه دارد. با این حال، او در گذشته بیشتر از این واژه در معنایی آرمان‌گرایانه استفاده می‌کرد. زاکربرگ اخیراً استفاده از واژه «superintelligence» را افزایش داده است. همچنین گزارش شده که او نقش مهمی در تدوین سند کاخ سفید داشته و آن را امضا کرده است.

با وجود اینکه زاکربرگ هنگام استفاده دیگر مدیران فناوری از عبارت دوکلمه‌ای «Super Intelligence» واکنش مثبتی نشان داده، تاکنون مشخص نشده است که او این عبارت را دقیقاً به شکلی که ترامپ توصیه کرده ــ یعنی به‌عنوان دو واژه جدا و برای اشاره کلی به هوش مصنوعی ــ به کار برده باشد.