سرطان پستان: هوش مصنوعی می‌تواند تشخیص را تا شش سال زودتر امکان‌پذیر کند
این واقعیتی شناخته‌شده است که در سرطان، تشخیص زودهنگام نقش مهمی در بهبود پیش‌آگهی بیماری دارد. این موضوع درباره سرطان پستان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ تا جایی که غربالگری به یکی از راهبردهای اصلی سلامت عمومی برای حفظ سلامت زنان تبدیل شده است. به بیان ساده، ماموگرافی یک ابزار ضروری است. اکنون شاید به لطف هوش مصنوعی، این روش بتواند نقش تعیین‌کننده‌تری نیز پیدا کند و ضایعات سرطانی را پیش از آنکه چشم یک رادیولوژیست متخصص قادر به شناسایی آن‌ها باشد، تشخیص دهد.
بر اساس پژوهشی از سوئد که در مجله Radiology منتشر شده است، سه سامانه متفاوت هوش مصنوعی که به‌طور اختصاصی برای این نوع بررسی طراحی شده‌اند، قادرند نشانه‌های سرطان را تا شش سال پیش از زمان تشخیص آن شناسایی کنند. این سه سامانه تشخیص رایانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-CAD) با استفاده از داده‌های ماموگرافی یک جمعیت بزرگ تحت غربالگری، به‌طور میانگین امتیازهای بالاتری برای پیش‌بینی وجود تومور در افرادی ثبت کردند که بعدها به سرطان پستان مبتلا شدند؛ در حالی که در افرادی که به این بیماری مبتلا نشدند، امتیازهای پایین‌تری داشتند.
تشخیص تا چه اندازه می‌تواند زودتر انجام شود
این مطالعه ۸۸ هزار و ۹۶۳ تصویر ماموگرافی انجام‌شده برای ۳۱ هزار و ۳۹۴ بیمار را طی یک دوره ۱۰ ساله بررسی کرد. داده‌ها از پایگاه VAI-B (اعتبارسنجی هوش مصنوعی برای تصویربرداری پستان) استخراج شده بود؛ پایگاهی که اطلاعات مربوط به آزمایش‌های انجام‌شده در چهار منطقه سوئد را جمع‌آوری می‌کند.
برنامه ملی غربالگری ماموگرافی سوئد، زنان ۴۰ تا ۷۴ ساله را دعوت می‌کند تا هر دو سال یک‌بار این آزمایش را انجام دهند. هر تصویر ماموگرافی نیز به‌طور سنتی توسط دو رادیولوژیست تفسیر می‌شود.
این پژوهش که با هماهنگی فردریک استراند از بیمارستان دانشگاهی کارولینسکا در استکهلم انجام شد، سه سامانه تجاری موجود تشخیص رایانه‌ای مبتنی بر هوش مصنوعی (AI-CAD) را روی ماموگرافی‌های گرفته‌شده بین ژانویه ۲۰۰۸ تا آوریل ۲۰۱۹ به کار گرفت. در این دوره، ۱۲ هزار و ۷۲ نفر از شرکت‌کنندگان، معادل ۳۸.۵ درصد، توسط رادیولوژیست‌ها مبتلا به سرطان تشخیص داده شدند.
سامانه‌های AI-CAD توانستند بسیاری از این سرطان‌ها را در مراحل اولیه غربالگری شناسایی کنند و با ویژگی ۹۰ درصدی ــ یعنی توانایی تشخیص درست میان نتیجه مثبت واقعی و منفی واقعی ــ در بخشی از زنان، نشانه‌های مرتبط با سرطان را تا شش سال پیش از تشخیص ثبت‌شده شناسایی کردند. این میزان در ۱۹.۷ درصد از زنان تا شش سال پیش از تشخیص، در ۲۵.۲ درصد تا چهار سال پیش از تشخیص و در ۳۹.۳ درصد تا دو سال پیش از تشخیص گزارش شد.
در آینده، امتیازهای به‌دست‌آمده از سامانه‌های AI-CAD می‌توانند به رادیولوژیست‌ها کمک کنند تا نشانه‌های ماموگرافی مرتبط با احتمال ایجاد تومور در آینده را در مراحل اولیه شناسایی کنند. همچنین، تفسیر شخصی‌سازی‌شده این امتیازها می‌تواند به شناسایی بیمارانی کمک کند که ممکن است از پایش دقیق‌تر بهره‌مند شوند.
استراند در بیانیه‌ای گفت: «حدود ۲۰ درصد از موارد سرطان پستان، نشانه‌های ماموگرافی دارند که هوش مصنوعی می‌تواند حدود شش سال پیش از تشخیص آن‌ها را مشاهده کند. مطالعه ما ظرفیت هوش مصنوعی را برای شناسایی نشانه‌های سرطان در ماموگرافی، در برخی موارد مدت‌ها پیش از آنکه رادیولوژیست‌ها قادر به تشخیص آن باشند، تأیید می‌کند.»
با این حال، کارشناسان معتقدند هوش مصنوعی ظرفیت فوق‌العاده‌ای در تشخیص بیماری‌های پستان دارد. ماسیمو کالابرسه، مدیر واحد انکولوژی و رادیولوژی پستان در مؤسسه تحقیقات و درمان علمی IRCCS Azienda Ospedaliera Metropolitana (AOM) ــ پلی‌کلینیکو سن مارتینو در جنوا ــ تأکید می‌کند: «البته باید یک نکته را روشن کرد: شناسایی گذشته‌نگرِ نشانه‌های ماموگرافی مرتبط با ایجاد احتمالی سرطان در آینده با استفاده از هوش مصنوعی، الزاماً به این معنا نیست که می‌توان همان تومور را شش سال زودتر تشخیص داد.»
او افزود: «این مطالعه قطعاً جالب است و چشم‌اندازهای مهمی را پیش روی ما قرار می‌دهد، اما نتایج آن باید با احتیاط تفسیر شود؛ به‌ویژه با توجه به ماهیت گذشته‌نگر پژوهش. مهم‌تر از همه، باید نشان داده شود که این توانایی پیش‌بینی می‌تواند به یک منفعت واقعی بالینی برای زنان تبدیل شود.»