پیروزی اولیه اپل در دعوای افشای اسرار تجاری؛ دادگاه دسترسی زودهنگام به اسناد استخدامی OpenAI را مجاز دانست

یک قاضی فدرال آمریکا در پرونده شکایت اپل علیه OpenAI بر سر اسرار تجاری، حکمی صادر کرده که نخستین پیروزی حقوقی اپل در مراحل مقدماتی این پرونده محسوب می‌شود. بر اساس این حکم، سازنده آیفون می‌تواند زودتر از موعد معمول به مجموعه گسترده‌ای از اسناد استخدامی، پیام‌های خصوصی و شهادت کارکنان دسترسی پیدا کند. این تصمیم در حالی صادر شده که دو شرکت، که پیش‌تر شریک تجاری یکدیگر بودند، اکنون بر سر اتهام سرقت اطلاعات محرمانه مربوط به سخت‌افزار در برابر یکدیگر قرار گرفته‌اند.

ادوارد داویلا، قاضی دادگاه منطقه‌ای فدرال آمریکا در سن‌خوزه کالیفرنیا، روز سه‌شنبه درباره درخواست اپل برای تسریع روند ارائه مدارک و اطلاعات پرونده حکمی صادر کرد که بخشی از خواسته‌های هر دو طرف را تأمین می‌کند. او با بیشتر درخواست‌های اپل موافقت کرد، اما برخی از درخواست‌های گسترده‌تر این شرکت را بیش از حد فراگیر دانست و رد کرد. این تصمیم زمینه را برای جلسه رسیدگی روز چهارشنبه به درخواست صدور دستور موقت فراهم می‌کند؛ جلسه‌ای که در آن مشخص خواهد شد آیا OpenAI باید فوراً استفاده از هرگونه اطلاعات محرمانه‌ای را که ادعا می‌شود از اپل به دست آورده، متوقف کند یا خیر.

اپل این شکایت را در ماه ژوئیه در دادگاه منطقه شمالی کالیفرنیا ثبت کرد. این شرکت OpenAI را متهم کرده که با برنامه‌ریزی سازمان‌یافته، تلاش داشته اطلاعات اختصاصی اپل را در جریان مصاحبه‌های شغلی از کارکنان این شرکت به دست آورد. به ادعای اپل، برخی کارکنان سابق نیز که همچنان به‌صورت غیرمجاز به سامانه‌های داخلی دسترسی داشتند، در انتقال این اطلاعات نقش داشته‌اند. اپل در این پرونده از OpenAI، شرکت تابعه سخت‌افزاری آن به نام io Products و دو کارمند سابق خود شکایت کرده است: چانگ لیو، مهندس پیشین آیفون، و تانگ یو تان، معاون سابق طراحی محصول اپل.

بر اساس دستور قاضی، OpenAI موظف است اسنادی را که پیش‌تر جمع‌آوری کرده، ظرف پنج روز ارائه دهد و برای تحویل سایر مدارک مرتبط با درخواست اپل نیز ۱۴ روز دیگر فرصت خواهد داشت. این اسناد به مصاحبه‌های شغلی با کارکنان سابق اپل مربوط می‌شوند که برای استخدام در بخش‌های سخت‌افزار مصرفی و رباتیک OpenAI درخواست داده بودند. این فعالیت‌های استخدامی درست پیش از زمان عرضه احتمالی نخستین دستگاه سخت‌افزاری OpenAI انجام شده‌اند؛ محصولی که هنوز عرضه آن در حد گمانه‌زنی است.

دسته‌بندی مدارکی که دادگاه خواستار ارائه آن‌ها شده، دقیق و احتمالاً حاوی اطلاعات مهمی است. این مدارک شامل چک‌لیست‌های مصاحبه، راهنماها، دستورالعمل‌ها و متن‌های ازپیش‌آماده‌ای است که مصاحبه‌کنندگان برای ارزیابی داوطلبان از آن‌ها استفاده کرده‌اند. همچنین ارائه مستندات فنی، از جمله مطالب مربوط به جلسات بررسی عمیق فنی موسوم به «Technical Deep Dive»، الزامی شده است؛ مستنداتی که محتوای گفت‌وگوهای انجام‌شده در مصاحبه‌ها را خلاصه یا ثبت کرده‌اند. هرگونه مدرکی که نشان دهد در این گفت‌وگوها به فناوری‌ها یا قطعات اپل اشاره شده نیز مشمول این دستور است.

اپل در اسناد ارائه‌شده به دادگاه مدعی شده که مدیران OpenAI از داوطلبان استخدام خواسته بودند نمونه‌های اولیه محصولات و سایر «آثار و مستندات طراحی» را با خود به جلسات مصاحبه بیاورند تا آن‌ها را نمایش دهند و درباره‌شان توضیح دهند. به اعتقاد اپل، این شیوه بخشی از تلاشی عمدی برای استخراج دانش اختصاصی این شرکت بوده است؛ تلاشی که هم‌زمان با گسترش برنامه‌های OpenAI برای ورود به بازار سخت‌افزارهای مصرفی انجام شده است.

قاضی داویلا علاوه بر اسناد استخدامی، به اپل اجازه داده به گفت‌وگوهای خصوصی انجام‌شده در پیام‌رسان LINE میان چانگ لیو و آلیسا پنگ، یکی دیگر از کارکنان سابق اپل که اکنون در OpenAI مشغول به کار است، دسترسی پیدا کند. این مجوز پیام‌های ردوبدل‌شده از اول ژانویه ۲۰۲۶ به بعد را در بر می‌گیرد. قاضی همچنین با اخذ شهادت رسمی از لیو، پنگ و تان و نیز نمایندگان شرکتی OpenAI و io Products موافقت کرده است. هر سه فرد یادشده سابقه کار در اپل را دارند و تان پیش‌تر هدایت توسعه محصولات مهمی از جمله آیفون، اپل واچ و ایرپادز را بر عهده داشته است.

اپل در درخواست خود برای تسریع روند ارائه مدارک، خواستار دسترسی فوری به مستندات تحقیق‌وتوسعه OpenAI در چند حوزه فنی نیز شده بود؛ از جمله پرداخت نهایی سطوح فلزی، مدیریت انرژی و عملکرد باتری در سخت‌افزارهای مصرفی. بااین‌حال، داویلا این بخش از درخواست را رد کرد و حکم داد بررسی و ارائه این مدارک باید طبق برنامه عادی تبادل اسناد و اطلاعات پرونده انجام شود، نه در چارچوب روند تسریع‌شده. او چند درخواست گسترده دیگر را نیز نپذیرفت؛ از جمله دسترسی به تمام تحقیقات سخت‌افزاری OpenAI و اطلاعات مربوط به دستاوردها و فعالیت‌های کارکنان سابق اپل از زمان پیوستن به این شرکت هوش مصنوعی.

البته رد این درخواست‌ها لزوماً به معنای بسته شدن قطعی راه دسترسی اپل به مدارک موردنظر نیست. قاضی اعلام کرده که اپل می‌تواند دامنه درخواست‌های خود را محدودتر کند و بار دیگر آن‌ها را ارائه دهد. این موضوع به‌ویژه درباره دسته‌ای از اطلاعات اهمیت دارد که اپل آن را «اطلاعات منشأگرفته از اپل» نامیده است. داویلا تعریف فعلی این دسته را «مبهم و فاقد حدود مشخص» دانسته است. اپل پنج روز فرصت دارد با طرف‌های متهم مشورت کند و در صورت تمایل به پیگیری مجدد این مدارک، تعریف دقیق‌تری از آن‌ها ارائه دهد.

OpenAI با درخواست اپل برای تسریع روند ارائه مدارک مخالفت کرده بود. این شرکت استدلال می‌کرد که خواسته‌های اپل بیش از حد گسترده و غیرضروری هستند، به‌ویژه آنکه روند عادی تبادل مدارک و اطلاعات پرونده به‌زودی آغاز می‌شود. OpenAI همچنین در درخواستی جداگانه خواستار رد کامل شکایت شده است؛ درخواستی که انتظار می‌رود داویلا در جلسه روز چهارشنبه آن را نیز بررسی کند.

OpenAI در درخواست رد شکایت استدلال کرده که اپل نتوانسته هیچ راز تجاری مشخصی را شناسایی کند که واقعاً به‌طور غیرقانونی تصاحب شده باشد. از دیدگاه OpenAI، اپل تلاش دارد مجموعه‌ای گسترده از اطلاعات مربوط به توسعه سخت‌افزار را در قالب اطلاعات اختصاصی و محرمانه معرفی کند. این شرکت همچنین روایت اپل از ماجرا را به‌شدت رد کرده و معتقد است پرونده حاضر، بیش از آنکه نشانه تخلف OpenAI باشد، ضعف‌های رویه‌های امنیتی و مدیریت منابع انسانی خود اپل را آشکار می‌کند.

یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف، دسترسی چانگ لیو به سامانه‌های اپل پس از ترک این شرکت است. OpenAI مدعی شده که اپل کارکنان خود را به استفاده از حساب‌های شخصی iCloud برای انجام امور کاری تشویق می‌کرده و یک خطا در سامانه احراز هویت باعث شده دسترسی لیو به فایل‌های شرکت پس از خروج او همچنان برقرار بماند. OpenAI در ماه اوت پیام‌های خصوصی‌ای را در وب‌سایت خود منتشر کرد که نشان می‌داد کارکنان اپل حتی پس از جدایی لیو همچنان با او تماس می‌گرفتند و از او می‌خواستند فایل‌هایی را پیدا کند یا به پرسش‌های فنی مربوط به پروژه‌های قبلی پاسخ دهد.

اپل موضوع حساب‌های iCloud را «کاملاً بی‌ارتباط» با اتهام‌های اصلی خود دانسته است. ادعای محوری این شرکت آن است که لیو بعدها از یک آسیب‌پذیری در سامانه احراز هویت سوءاستفاده کرده، به سامانه‌های ذخیره‌سازی شبکه اپل دست یافته و فایل‌های محرمانه را دانلود کرده است. طبق متن شکایت، لیو هنگام ترک اپل یک لپ‌تاپ متعلق به شرکت را نزد خود نگه داشته بود و نقصی در سامانه به او امکان می‌داد همچنان اسناد داخلی را مطالعه کند. اپل مدعی است لیو پس از پیوستن به OpenAI در ماه ژانویه، طی چند هفته «مخفیانه به ده‌ها فایل محرمانه سخت‌افزاری اپل دسترسی پیدا کرده و آن‌ها را دانلود کرده است».

اهمیت این پرونده فراتر از اتهام‌های مشخص مطرح‌شده در آن است. اپل می‌گوید بیش از ۴۰۰ نفر از کارکنان سابقش اکنون در OpenAI مشغول به کار هستند. این شرکت در اسناد دادگاهی خود مدعی شده که کسب‌وکار نوپای سخت‌افزاری OpenAI «بر سست‌ترین پایه‌ها بنا شده» و بنیان اصلی آن «با اسرار تجاری‌ای که به‌طور غیرقانونی تصاحب شده‌اند، از درون فرسوده شده است». در مقابل، OpenAI تأکید کرده که «نه به اسرار تجاری اپل نیاز دارد و نه خواهان آن‌هاست». این شرکت شکایت اپل را تلاشی برای محدود کردن جابه‌جایی کارکنان میان شرکت‌ها و معرفی مصاحبه‌های شغلی معمول به‌عنوان سرقت می‌داند.

این نبرد حقوقی نشان‌دهنده تیرگی چشمگیر روابط دو شرکتی است که تنها دو سال پیش همکاری آن‌ها با استقبال فراوان روبه‌رو شده بود. اپل و OpenAI در سال ۲۰۲۴ از همکاری برای ادغام ChatGPT در آیفون خبر دادند؛ توافقی که بسیاری آن را به سود هر دو طرف می‌دانستند. انتظار می‌رفت این همکاری بخشی از محدودیت‌های سیری را جبران کند و در مقابل، امکان دسترسی OpenAI به اکوسیستم عظیم دستگاه‌های اپل را فراهم آورد. سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، در کنفرانس جهانی توسعه‌دهندگان اپل حضور داشت و کریگ فدریگی، مدیر ارشد نرم‌افزار اپل، نیز علناً از OpenAI به‌عنوان «پیشگام و رهبر بازار» هوش مصنوعی تمجید کرده بود.

اما این همکاری از آن زمان به‌تدریج تضعیف شده است. OpenAI به‌طور گسترده به جذب نیرو از میان کارکنان اپل روی آورده و حتی جانی آیو، طراح نامدار و باسابقه اپل، را برای مشارکت در پروژه سخت‌افزاری جدید خود همراه کرده است. طبق گزارش‌ها، این شرکت در حال توسعه دستگاهی است که به‌جای اپلیکیشن‌های سنتی، بر عامل‌های هوش مصنوعی متکی خواهد بود؛ ایده‌ای که در صورت تحقق، مستقیماً با منطق بنیادین عملکرد آیفون رقابت می‌کند. گزارش‌هایی که اوایل سال جاری منتشر شدند نیز حاکی از نارضایتی OpenAI از شرایط مالی همکاری با اپل بودند و حتی از بررسی احتمال اقدام حقوقی علیه اپل از سوی این شرکت خبر می‌دادند.

در همین حال، اپل نیز روند توسعه سخت‌افزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی خود را سرعت بخشیده است. این شرکت روی عینک‌های هوشمند، دستگاه‌های پوشیدنی آویز و ایرپادز مجهز به دوربین کار می‌کند. به این ترتیب، دو شرکت اکنون بیش از پیش به سمت حضور در یک عرصه رقابتی مشترک حرکت می‌کنند.

تحلیلگرانی که این پرونده را دنبال می‌کنند معتقدند پیامدهای اختلاف حقوقی اپل و OpenAI ممکن است به فضای دادگاه محدود نماند. پائولو پسکاتوره، تحلیلگر مؤسسه PP Foresight، اشاره کرده که روابط دو شرکت رو به وخامت است و برنامه‌های سخت‌افزاری OpenAI ممکن است صرف‌نظر از اینکه اتهام‌های اپل در نهایت اثبات شوند یا نه، آسیب ببینند. جلسه روز چهارشنبه برای بررسی درخواست صدور دستور موقت، نخستین آزمون مهم ادعاهای اپل در دادگاه خواهد بود و نتیجه آن می‌تواند مسیر این اختلاف را در ماه‌های آینده شکل دهد.