اف‌بی‌آی مهندس OpenAI را به اتهام کار گذاشتن ابزار شنود در اتاق کنفرانس بازداشت کرد
یادداشت: اشلی بلنجر
OpenAI پس از گذشت دو روز متوجه شد که یک دستگاه ضبط صدا در اتاق کنفرانس محدود و ویژه مدیران این شرکت پنهان شده بود؛ اتاقی که در آن درباره اطلاعات بسیار محرمانه، از جمله پیشرفت‌های فنی، تعاملات دولتی و همکاری‌های تجاری، گفت‌وگو می‌شد.
تنها افرادی که مجوز ویژه دارند اجازه ورود به این اتاق را دارند. با این حال، اف‌بی‌آی معتقد است این دستگاه توسط عبد الرحمن الفوزان، مهندس ۳۵ ساله اهل عربستان سعودی که از سال ۲۰۲۰ دارای اقامت دائم قانونی آمریکا است، نصب شده است.
اف‌بی‌آی در بیانیه‌ای که روز سه‌شنبه هنگام اعلام بازداشت او منتشر کرد، مدعی شد سوابق گفت‌وگوهای او با چت‌بات‌ها و تصاویر دوربین‌های مداربسته نشان می‌دهد الفوزان که بیش از یک سال به‌عنوان مهندس OpenAI کار کرده بود، قصد داشته از این دستگاه برای جاسوسی از OpenAI استفاده کند و خطر افشای اسرار تجاری به شکلی که تهدیدی برای امنیت ملی محسوب می‌شود وجود داشته است.
طبق گفته اف‌بی‌آی، الفوزان برای پنهان کردن دستگاه USB آن را داخل دستمال توالت پیچیده و سپس آن را به پشت تلویزیون اتاق کنفرانس متصل کرده بود. این دستگاه احتمالا در ۲۸ سپتامبر نصب شده بود و OpenAI در ۳۰ سپتامبر آن را پیدا کرد و به‌سرعت متوجه شد محتوای آن رمزگذاری شده است. چند روز بعد، در ۵ اکتبر، OpenAI یک دوربین در آن اتاق نصب کرد و تصاویر دوربین مداربسته ظاهرا نشان داد که الفوزان همان روز تلاش کرده دستگاه ضبط را بازپس بگیرد.
اف‌بی‌آی اعلام کرد اگر الفوزان به دلیل نقض قوانین مربوط به ضبط غیرقانونی مکالمات مجرم شناخته شود، ممکن است با حداکثر پنج سال زندان و ۲۵۰ هزار دلار جریمه روبه‌رو شود.
OpenAI بلافاصله او را به‌عنوان فردی مظنون به جاسوسی اخراج نکرد. این شرکت به‌تدریج دسترسی او به سامانه‌ها را محدود کرد و هم‌زمان با اف‌بی‌آی برای بررسی محتوای دستگاه ضبط همکاری کرد. پس از جمع‌آوری شواهد کافی، OpenAI زمان اخراج الفوزان را با بازداشت او توسط اف‌بی‌آی در روز جمعه هماهنگ کرد.
اف‌بی‌آی با اشاره به یادداشت ترامپ که خواستار تلاش‌های هماهنگ برای حفظ برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی شده است، بازداشت الفوزان را اقدامی برای مقابله با جاسوسی از آزمایشگاه‌های پیشرفته هوش مصنوعی مانند OpenAI دانست.
کش پاتل، مدیر اف‌بی‌آی، گفت: «این اقدام برای حفظ قدرت اقتصادی و امنیت ملی کشورمان ضروری است و اف‌بی‌آی این مأموریت را یکی از بالاترین اولویت‌های ضدجاسوسی خود می‌داند.»
دستگیری یک مظنون به جاسوسی هوش مصنوعی
OpenAI در ژوئیه ۲۰۲۵ الفوزان را استخدام کرد، اما اسناد موجود نشان می‌دهد که رفتارهای مشکوک او در ماه‌های اخیر آغاز شده بود.
بر اساس اظهارنامه‌ای که اخیرا از حالت محرمانه خارج شده و توسط لیدیا لیانگ، مأمور ویژه اف‌بی‌آی، ارائه شده است، الفوزان در ماه اوت ظاهرا از یک دستیار بهره‌وری OpenAI استفاده کرده تا زمان و مکان برگزاری جلسات حساس را پیدا کند.
لیانگ که یک تحلیلگر داده است و پس از فعالیت در چند شرکت فناوری به اف‌بی‌آی پیوسته، دستگاه ضبط کشف‌شده توسط OpenAI را بررسی کرد. او گفت این دستگاه یک Seeed XIAO ESP32-S3 Sense ساخت چین بوده است.
به گفته لیانگ، این دستگاه «برای پنهان‌سازی هر چیزی که روی آن ذخیره شده، از جمله ارتباطات صوتی احتمالی رهگیری‌شده، سفارشی‌سازی شده بود». او افزود کارت microSD دستگاه نیز «چیدمانی سازگار با یک سامانه فایل احتمالا رمزگذاری‌شده» داشته است.
اف‌بی‌آی علاوه بر بررسی پرس‌وجوهای الفوزان در دستیار بهره‌وری OpenAI، حساب یک چت‌بات هوش مصنوعی مرتبط با همسر او را نیز بررسی کرد. به گفته این نهاد، سوابق این حساب شامل درخواست‌هایی درباره نشانی MAC منحصربه‌فرد دستگاه Seeed بود و نشان می‌داد کاربر درباره ضبط مداوم صدا، فعال‌سازی ضبط با فرمان صوتی و رمزگذاری کارت SD تحقیق کرده است.
لیانگ گفت: «این درخواست‌های متنی منتسب به الفوزان و/یا همسرش نشان می‌دهد که الفوزان دستگاه ضبط شماره یک را داخل تلویزیون اتاق کنفرانس یک قرار داده و به ساخت، سفارشی‌سازی، نصب، ضبط صدا، آزمایش، پنهان‌سازی و دسترسی از راه دور به یک دستگاه شنود و ضبط صوتی مخفی علاقه‌مند بوده است.»
کشف دومین دستگاه ضبط
لیانگ اعلام کرد تصاویر دوربین مداربسته ظاهرا نشان می‌دهد الفوزان تنها در ماه سپتامبر، در ۱۰ روز مختلف، در نزدیکی اتاق کنفرانس مدیران رفت‌وآمد داشته است.
برای اف‌بی‌آی و OpenAI نگران‌کننده‌تر این بود که به نظر می‌رسید الفوزان یا تصور کرده طرحش موفق بوده و قصد نصب دستگاه دیگری را داشته، یا متوجه شده دوربین از کار افتاده و تلاش کرده آن را تعویض کند.
در روزی که او هنگام بررسی پشت تلویزیون اتاق کنفرانس دیده شد، الفوزان همچنین به OpenAI گزارش داد که کیف خود را در بخش اشیای گمشده شرکت جا گذاشته است. اف‌بی‌آی گفت این کیف بدون مراقبت در اتاق چاپگر رها شده بود و نیروهای امنیتی پس از پیدا کردن آن، یک دستگاه Seeed دیگر را داخل کیف کشف کردند.
به نظر می‌رسد الفوزان متوجه نشده بود که شناسایی شده است، زیرا روز بعد به بخش اشیای گمشده بازگشت و درباره اقلام مفقودشده کیفش اعتراض کرد. با این حال، هنگام فهرست کردن وسایل از دست‌رفته، به دستگاه ضبط دوم اشاره‌ای نکرد.
هنوز مشخص نیست این ضبط‌های مخفی قرار بود در اختیار چه کسی قرار بگیرند، اما ممکن است این اطلاعات به‌زودی مشخص شود؛ زیرا مقام‌ها در شرایطی که حفظ برتری هوش مصنوعی آمریکا از اولویت‌های دولت ترامپ به شمار می‌رود، ظاهرا قصد دارند از پرونده الفوزان به‌عنوان نمونه‌ای بازدارنده استفاده کنند.
کریگ میساکیان، دادستان آمریکا در ناحیه شمالی کالیفرنیا، گفت دفتر او تهدیدهای نوظهور در سیلیکون‌ولی را زیر نظر خواهد داشت.
میساکیان گفت: «منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو و سیلیکون‌ولی در توسعه فناوری‌های آینده جهان پیشتاز هستند و دفتر ما همچنان در خط مقدم حفاظت از این نوآوری آمریکایی خواهد بود. برای ما، این مسئله‌ای مربوط به امنیت ملی است. این بازداشت تلاش‌های بی‌وقفه ما با همکاری اف‌بی‌آی برای شناسایی و پیگرد کسانی را نشان می‌دهد که طبق ادعای مطرح‌شده در شکایت، به دنبال سرقت فناوری ما هستند.»