از دستگاه شنود تا سرقت اسناد محرمانه؛ اوپن‌ای‌آی درگیر دو پرونده جاسوسی
ابتدا یک دستگاه شنود در اتاق جلسات مدیران ارشد و سپس کارمند سابقی که گفته می‌شود بیش از ۱۰۰ فایل محرمانه را با خود به اپل برده است؛ اوپن‌ای‌آی با چالشی جدی در حفاظت از اسرار تجاری خود روبه‌رو شده است. تنها در فاصله چند روز، دو پرونده با اتهام جاسوسی در ارتباط با سازنده چت‌جی‌پی‌تی مطرح شده است. در پرونده نخست، پلیس فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) یکی از مهندسان اوپن‌ای‌آی را به اتهام پنهان کردن دستگاه ضبط صدا در اتاق جلسات تیم مدیریتی بازداشت کرده است. در پرونده دوم، اوپن‌ای‌آی مدعی است یکی از کارکنان سابقش اسنادی مربوط به محصولی معرفی‌نشده را از شرکت خارج کرده و اطلاعات آن را در جلسه‌ای به مدیران اپل ارائه داده است. در هر دو پرونده، اصل بر بی‌گناهی متهمان تا زمان اثبات جرم است.
پرونده اول: دستگاه شنود پنهان‌شده پشت تلویزیون
جمعه گذشته، اف‌بی‌آی عبدالرحمن الفوزان، شهروند ۳۵ ساله عربستان سعودی را بازداشت کرد. او از ژوئیه ۲۰۲۵ به‌عنوان مهندس در تیم محصولات اوپن‌ای‌آی فعالیت داشت و پیش از آن حدود پنج سال در شرکت متا کار کرده بود. به گزارش دادستانی فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا، الفوزان اواخر سپتامبر یک دستگاه ضبط صدای مخفی را به درگاه USB پشت تلویزیون اتاق جلسات مدیران ارشد اوپن‌ای‌آی در سان‌فرانسیسکو متصل کرده و برای استتار آن از دستمال توالت استفاده کرده بود. به گفته اف‌بی‌آی، در این اتاق موضوعات بسیار محرمانه‌ای از جمله تحقیقات، برنامه‌های توسعه محصولات و روابط شرکت با دولت‌ها و شرکای تجاری بررسی می‌شود.
جزئیات مطرح‌شده در اتهامات، تصویری روشن‌تر از اقدامات ادعایی او ارائه می‌دهد:
- آماده‌سازی: گفته می‌شود الفوزان با استفاده از یکی از ابزارهای داخلی شرکت، اطلاعات مربوط به اتاق‌های جلسات، تقویم‌ها و محل برگزاری نشست‌های مدیران ارشد را جست‌وجو کرده بود.
- کمک گرفتن از چت‌بات: او ظاهراً با استفاده از حساب کاربری یک چت‌بات که به نام همسرش ثبت شده بود، پرسیده بود چگونه می‌توان دستگاهی برای ضبط مداوم صدا ساخت، آن را مخفی کرد، از طریق وای‌فای از راه دور به صداها گوش داد و کارت حافظه دستگاه را رمزگذاری کرد.
- دوربین‌های نظارتی: تصاویر دوربین‌های مداربسته ظاهراً نشان می‌دهند که او در چند روز مختلف در نزدیکی اتاق جلساتی حضور داشته که اجازه ورود به آن را نداشته است.
- دستگاه دوم: کارکنان امنیتی در کیفی که الفوزان بعداً در اتاق دیگری جا گذاشته بود، دومین دستگاه ضبط صدا را پیدا کردند که مشابه دستگاه نخست بود.
دستگاه شنود تنها دو روز پس از نصب ادعایی آن، در جریان یکی از بازرسی‌های امنیتی معمول کشف شد. اوپن‌ای‌آی اعلام کرده است که برای بررسی این دستگاه از مدل‌های هوش مصنوعی خود نیز استفاده کرده است. به گفته این شرکت، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد الفوزان به وزن‌های مدل‌های هوش مصنوعی، کد منبع یا داده‌های مشتریان دسترسی پیدا کرده است. دادستان‌ها تاکنون انگیزه‌ای برای اقدام او اعلام نکرده‌اند و مدعی نشده‌اند که وی به نمایندگی از یک دولت یا شرکت رقیب فعالیت می‌کرده است. در صورت اثبات اتهام، او ممکن است به حداکثر پنج سال زندان محکوم شود. کش پاتل، مدیر اف‌بی‌آی، حفاظت از «فناوری ابرهوش مصنوعی» را یکی از مهم‌ترین اولویت‌های ضدجاسوسی این نهاد توصیف کرده است.
پرونده دوم: انتقال بیش از ۱۰۰ فایل به اپل
پرونده دوم بخشی از اختلاف حقوقی میان اوپن‌ای‌آی و اپل است. به گزارش رویترز، اوپن‌ای‌آی در اسناد جدیدی که به دادگاه ارائه کرده، یکی از کارکنان سابق خود را که اکنون در اپل مشغول به کار است، متهم کرده که بیش از ۱۰۰ فایل مربوط به محصولی معرفی‌نشده را به یک حساب شخصی ارسال کرده است. گفته می‌شود این کارمند بعدها در جلسه‌ای با مدیران ارشد اپل، اطلاعاتی درباره همان محصول ارائه داده است. در گزارش منتشرشده، نام کارمند و محصول موردنظر که ظاهراً یک دستگاه سخت‌افزاری است، ذکر نشده است. اپل نیز تاکنون درباره این موضوع اظهارنظری نکرده است.
نکته قابل‌توجه این است که در دعوای حقوقی اصلی، اپل خود شاکی پرونده است. این شرکت در ماه ژوئیه از اوپن‌ای‌آی و شرکت سخت‌افزاری آن، io Products، که اوپن‌ای‌آی با همکاری جانی آیو، مدیر سابق طراحی اپل، راه‌اندازی کرده است، به اتهام سرقت اسرار تجاری شکایت کرد. اپل مدعی است اوپن‌ای‌آی به‌صورت هدفمند کارکنان سابق این شرکت را استخدام کرده تا به اطلاعات محرمانه مربوط به طراحی محصولات، فرایندهای تولید و زنجیره تأمین دست پیدا کند. دو نفر از چهره‌های اصلی این پرونده، تانگ تان، مدیر بخش سخت‌افزار اوپن‌ای‌آی و معاون سابق اپل، و چانگ لیو، مهندسی هستند که ادعا می‌شود فایل‌های محرمانه‌ای را دانلود کرده است. همچنین اوپن‌ای‌آی متهم شده که از متقاضیان استخدام خواسته نمونه‌های اولیه محصولات و اسناد طراحی را با خود به جلسات مصاحبه شغلی بیاورند.
اوپن‌ای‌آی این اتهامات را رد می‌کند. به گفته این شرکت، اپل صرفاً می‌خواهد مانع پیوستن کارکنانش به شرکت‌های رقیب شود و مصاحبه‌های استخدامی معمول را به‌عنوان سرقت اسرار تجاری جلوه می‌دهد. اوپن‌ای‌آی استدلال می‌کند که اپل حتی یک مورد مشخص از اسرار تجاری به‌سرقت‌رفته را شناسایی نکرده و به همین دلیل از دادگاه خواسته است شکایت را رد کند. روز سه‌شنبه، ادوارد داویلا، قاضی دادگاه فدرال در سن‌خوزه، به اوپن‌ای‌آی دستور داد اسناد مربوط به مصاحبه‌های استخدامی با کارکنان سابق اپل را هرچه سریع‌تر ارائه کند. این قاضی امروز نیز درخواست اپل برای صدور دستور موقت قضایی و درخواست اوپن‌ای‌آی برای رد دعوی را بررسی می‌کند.
نخستین دستگاه سخت‌افزاری اوپن‌ای‌آی در معرض خطر
در پس این اختلاف حقوقی، بازاری چندمیلیارددلاری قرار دارد. اوپن‌ای‌آی در حال توسعه محصولات سخت‌افزاری اختصاصی خود است؛ محصولاتی که به گفته سم آلتمن، دسته جدیدی از دستگاه‌ها را فراتر از گوشی‌های هوشمند شکل خواهند داد. بر اساس گزارش بلومبرگ، نخستین محصول این شرکت یک بلندگوی هوشمند به شکل دونات خواهد بود که قیمتی بیش از ۳۰۰ دلار دارد. ورود به این حوزه، اوپن‌ای‌آی را به رقیب مستقیم اپل تبدیل می‌کند؛ آن هم در شرایطی که دو شرکت همچنان شریک تجاری یکدیگر هستند و چت‌جی‌پی‌تی از دو سال پیش در نرم‌افزارهای اپل ادغام شده است. بااین‌حال، اوپن‌ای‌آی در ماه مه نیز به دلیل آنکه فرایند ادغام چت‌جی‌پی‌تی با محصولات اپل مطابق انتظار پیش نمی‌رفت، در حال بررسی اقدام حقوقی علیه اپل بود.
جاسوسی و افشای اطلاعات؛ مشکلی فراتر از یک شرکت در صنعت هوش مصنوعی
اوایل اکتبر، اوپن‌ای‌آی همکاری خود را با سه نفر از اعضای تیم ایمنی شرکت که گفته می‌شد اطلاعات محرمانه‌ای را افشا کرده‌اند، قطع کرد؛ موضوعی که ترندینگ تاپیکس گزارش داده بود. البته ظن جاسوسی در صنعت هوش مصنوعی پدیده تازه‌ای نیست. در سال ۲۰۲۴، یکی از مهندسان سابق گوگل در آمریکا به سرقت اسرار تجاری مربوط به تراشه‌های هوش مصنوعی برای شرکت‌های چینی متهم شد. همچنین در سال ۲۰۲۵، شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک از یکی از کارکنان سابق خود شکایت کرد؛ فردی که ادعا می‌شد پیش از پیوستن به اوپن‌ای‌آی، اسناد محرمانه‌ای را با خود برده بود. هرچه ارزش این فناوری‌ها بیشتر می‌شود، رقابت برای جذب نیروهای متخصص و دستیابی به اسرار شرکت‌ها نیز شدت می‌گیرد.