مظنون به نصب دستگاه شنود در اوپن‌ای‌آی پیش از بازداشت، برای سفر یک‌طرفه خانوادگی به عربستان بلیت خریده بود
عبدالرحمن الفوزان، تبعه عربستان سعودی که به نصب مخفیانه دستگاه ضبط صدا در اتاق کنفرانس مدیران شرکت اوپن‌ای‌آی متهم شده است، پیش از بازداشت خود برای سفری یک‌طرفه از سان‌فرانسیسکو به عربستان سعودی، همراه با همسرش و یکی دیگر از اعضای خانواده، بلیت رزرو کرده بود. دادستان‌های فدرال آمریکا این موضوع را در سند قضایی تازه منتشرشده‌ای به اطلاع قاضی رسانده‌اند.
دفتر دادستانی فدرال آمریکا در سان‌فرانسیسکو در سندی به تاریخ ۸ اکتبر اعلام کرده بود: «او امکانات لازم برای فرار از ایالات متحده را دارد و اگر پیش از بازداشت از این پرونده مطلع شود، انگیزه پیدا خواهد کرد که هرچه سریع‌تر از کشور خارج شود.» دادستان‌ها در این سند از قاضی خواسته بودند شکایت کیفری علیه الفوزان و حکم بازداشت او را محرمانه نگه دارد.
بر اساس این سند، بلیت‌ها برای ۱۲ اکتبر و مسیر سان‌فرانسیسکو به عربستان سعودی، با توقف در استانبول، رزرو شده بودند.
قاضی با درخواست محرمانه ماندن اسناد موافقت کرد و به گفته وزارت دادگستری آمریکا، الفوزان روز ۹ اکتبر بازداشت شد.
او از زمان بازداشت تاکنون در بازداشت به سر می‌برد.
الفوزان ۳۵ ساله، شریک سرمایه‌گذاری خطرپذیر در یک شرکت سرمایه‌گذاری سعودی است که یکی از شاهزادگان خاندان سلطنتی حاکم بر عربستان نیز در میان شرکای آن حضور دارد.
شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر رائد ونچرز (Raed Ventures) در وب‌سایت خود الفوزان را که ساکن منطقه سان‌فرانسیسکو است، «متخصصی باتجربه در حوزه فناوری با سابقه‌ای گسترده در استارتاپ‌ها، کارآفرینی و توسعه شرکت‌های فناوری در مقیاس بزرگ» معرفی کرده است.
در صفحه معرفی او در وب‌سایت رائد آمده است: «او در حال حاضر سرپرست تیم مهندسی در اوپن‌ای‌آی است و بر عامل‌های هوش مصنوعی و پلتفرم داده تمرکز دارد.»
رائد که فعالیت اصلی آن سرمایه‌گذاری در خاورمیانه است، روز ۸ فوریه ۲۰۲۵ از پیوستن الفوزان به این شرکت خبر داد. این اعلام دو روز پس از آن صورت گرفت که رائد اعلام کرده بود شاهزاده خالد بن بدر آل سعود نیز به‌عنوان شریک سرمایه‌گذاری خطرپذیر به این مجموعه پیوسته است. این عنوان معمولاً به نقشی مشاوره‌ای یا مبتنی بر پروژه اشاره دارد و با جایگاه شریک سرمایه‌گذار یا مدیری که مسئول جذب سرمایه و هدایت معاملات است، تفاوت دارد.
به گفته وزارت دادگستری آمریکا، الفوزان از ژوئیه ۲۰۲۵ در اوپن‌ای‌آی مشغول به کار بوده است. این شرکت اعلام کرده که در ماه جاری همکاری خود را با او قطع کرده است.
روزنامه فایننشال تایمز گزارش داد که در جریان سفر گروهی از اینفلوئنسرهای حوزه فناوری عربستان به سان‌فرانسیسکو در ماه سپتامبر، این الفوزان بود که از آنان در دفاتر اوپن‌ای‌آی استقبال کرد و بخش‌های مختلف شرکت را به آن‌ها نشان داد.
یکی از مقام‌های سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) که تجربه گسترده‌ای در امور خاورمیانه دارد، در گفت‌وگو با سی‌ان‌بی‌سی، رائد ونچرز را «عملاً بازوی دولتی» حکومت عربستان سعودی توصیف کرد. این مقام به دلیل ماهیت فعالیت‌های پیشین خود خواست نامش فاش نشود. یکی از صندوق‌های سرمایه‌گذاری رائد در دسامبر ۲۰۲۴ از شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر عربستان سعودی سرمایه دریافت کرده بود. این شرکت زیرمجموعه بانک بنگاه‌های کوچک و متوسط عربستان است که خود بخشی از صندوق توسعه ملی این کشور محسوب می‌شود.
شاهزاده خالد بن بدر آل سعود علاوه بر مشارکت در رائد ونچرز، عضو خاندان حاکم آل سعود است. طبق اطلاعات منتشرشده در وب‌سایت رائد، او همچنین مدیرعامل و نایب‌رئیس دفتر خصوصی خانواده خود است.
مقام سابق سیا گفت اگر اقدام ادعایی الفوزان برای شنود در اوپن‌ای‌آی بخشی از یک عملیات جاسوسی با حمایت دولتی باشد، نشان می‌دهد که «در دوران رونق هوش مصنوعی و فناوری، حتی پادشاهی عربستان سعودی نیز به این نتیجه رسیده که منافع جاسوسی اقتصادی علیه یک متحد نزدیک، ارزش پذیرش خطرات آن را دارد».
این مقام سابق اطلاعاتی همچنین گفت که این ماجرا «احتمالاً فقط نوک کوه یخ است».
با این حال، در شکایت کیفری علیه الفوزان ادعا نشده است که شرکت رائد یا سایر شرکای آن از اقدام ادعایی او برای نصب دستگاه ضبط صدا در اوپن‌ای‌آی اطلاع داشته‌اند.
به اعلام وزارت دادگستری آمریکا، رسیدگی قضایی به این پرونده بر عهده بخش امنیت ملی، جرایم سایبری و پیگردهای ویژه دفتر دادستانی فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا قرار دارد.
الفوزان در دادگاه فدرال ناحیه‌ای سان‌فرانسیسکو به یک فقره استفاده یا تلاش برای استفاده از دستگاه الکترونیکی، مکانیکی یا هر وسیله دیگر برای شنود مکالمات شفاهی متهم شده است.
او تا زمان برگزاری جلسه رسیدگی به وضعیت بازداشتش در ۱۹ اکتبر در بازداشت خواهد ماند. در این جلسه، وکیل او می‌تواند درخواست آزادی با قرار وثیقه را مطرح کند. به گفته وزارت دادگستری، در صورت محکومیت، الفوزان ممکن است به حداکثر پنج سال زندان و پرداخت ۲۵۰ هزار دلار جریمه نقدی محکوم شود.
اتهام جاسوسی شرکتی یا سرقت اسرار تجاری علیه الفوزان مطرح نشده است.
اوپن‌ای‌آی اوایل سال جاری میلادی درباره سرمایه‌گذاری احتمالی در این شرکت هوش مصنوعی با صندوق سرمایه‌گذاری عمومی عربستان سعودی، صندوق ثروت ملی این کشور، گفت‌وگو کرده بود.
رائد ونچرز بلافاصله به درخواست‌ها برای اظهارنظر پاسخ نداد. سی‌ان‌بی‌سی همچنین از سفارت عربستان سعودی در واشنگتن درخواست اظهارنظر کرده است.
ویلیام پرنیک، وکیل مدافع الفوزان در پرونده کیفری، در ایمیلی به سی‌ان‌بی‌سی گفت: «در این مرحله، اطلاعاتی که در اختیار ما قرار گرفته بسیار محدود بوده است، زیرا اسناد مربوط به اتهامات تازه دیروز از حالت محرمانه خارج شده‌اند.»
اوپن‌ای‌آی روز چهارشنبه حاضر نشد درباره اینکه آیا از سمت الفوزان در شرکت سعودی اطلاع داشته است یا نه، اظهارنظر کند. این شرکت همچنین اعلام کرد به دلیل ملاحظات امنیت عملیاتی نمی‌تواند جزئیات بیشتری درباره اتاق کنفرانس مورد بحث ارائه دهد.
این شرکت روز سه‌شنبه در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرد: «در حال حاضر هیچ نشانه‌ای در دست نداریم که این فرد به‌صورت غیرمجاز به وزن‌های مدل‌های هوش مصنوعی، کد منبع یا داده‌های مشتریان دسترسی پیدا کرده یا آن‌ها را از شرکت خارج کرده باشد.»
اوپن‌ای‌آی افزود: «ما حفاظت از فناوری، داده‌ها و کارکنان خود را موضوعی جدی و دارای اهمیت ملی می‌دانیم. برنامه امنیتی ما برای مقابله با طیف گسترده‌ای از عوامل تهدید، از خطرات داخلی گرفته تا مجرمان سایبری و دولت‌ها، طراحی شده است. این پرونده نمونه‌ای از آن است که چگونه هوش مصنوعی می‌تواند به مقابله با تهدیدهای امنیتی پیچیده کمک کند.»
الفوزان در مصاحبه‌ای تازه با پادکست آیدنتیتی کپیتال (Identity Capital) درباره مسیر حرفه‌ای خود گفته بود که در ژوئیه ۲۰۱۶، او و شماری دیگر از شهروندان سعودی شاغل در شرکت‌های فناوری سیلیکون‌ولی با محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و حاکم بالفعل کنونی این کشور، دیدار کرده بودند. بن سلمان در آن زمان در چارچوب سفر خود به آمریکا برای معرفی برنامه تنوع‌بخشی اقتصادی «چشم‌انداز ۲۰۳۰» به سیلیکون‌ولی رفته بود.
الفوزان در این مصاحبه که به زبان عربی انجام شده، به دست سی‌ان‌بی‌سی ترجمه شده و روز ۲۴ سپتامبر به‌صورت آنلاین منتشر شده بود، گفت: «یکی از موضوعاتی که درباره آن صحبت کردیم این بود که آیا باید همان موقع به عربستان سعودی برگردیم و با استفاده از مهارت‌های فنی خود به بهبود اقتصاد کمک کنیم، یا بهتر است چند سال دیگر کار کنیم تا تجربه بیشتری به دست آوریم و بعد بازگردیم.»
به گفته الفوزان، بن سلمان در پاسخ گفته بود که «کشور در حال گذراندن دوره‌ای از توسعه گسترده است و نیروی متخصص کافی برای آموزش نسل بعدی که قرار است این برنامه‌های توسعه را ادامه دهد، در اختیار ندارد».
الفوزان افزود که این گروه از نیروهای جوان «به این نتیجه رسیدند که بهتر است پیش از بازگشت به عربستان سعودی و به‌کارگیری دانش خود برای پیشرفت بخش فناوری، به یادگیری ادامه دهند و مهارت‌هایشان را تقویت کنند».
الفوزان در سراسر این پادکست، مسیر زندگی حرفه‌ای خود را با جزئیات شرح می‌دهد؛ از دوران دبیرستان در شهر دمام عربستان سعودی که برنامه‌نویسی می‌کرد تا فعالیت حرفه‌ای در آمریکا. او در بخشی از مصاحبه خود را فردی «درون‌گرا» توصیف می‌کند که با وجود این ویژگی، تلاش می‌کند به دیگر متخصصان جوان برای موفقیت در سیلیکون‌ولی کمک کند.
چند روز پس از انتشار این پادکست، در ۳۰ سپتامبر، کارکنان اوپن‌ای‌آی به گفته شکایت کیفری فدرال، «یک دستگاه مخفی ضبط صدا را کشف کردند که به درگاه USB پشت تلویزیون یکی از اتاق‌های کنفرانس متصل شده بود».
بر اساس شکایت، این دستگاه دارای حسگر دوربین جداشدنی، میکروفون دیجیتال و حافظه microSD بود و با دستمال توالت استتار شده بود.
طبق این سند، الفوزان مجوز ورود به اتاق کنفرانس مورد نظر را نداشت؛ اتاقی که به‌طور مرتب برای «گفت‌وگو درباره اطلاعات فنی، تجاری و راهبردی بسیار محرمانه» استفاده می‌شد.
در شکایت آمده است که این اتاق را «فقط مدیران ارشد و دستیاران اجرایی» می‌توانند رزرو کنند و معمولاً محل برگزاری «جلسات داخلی مدیران، نشست‌های فنی و مرتبط با محصولات و همچنین جلسات توجیهی با مقام‌های دولتی و طرف‌های تجاری خارج از شرکت» است.
طبق شکایت، تصاویر دوربین‌های مداربسته اوپن‌ای‌آی نشان می‌دهد که الفوزان در چند روز مختلف ماه سپتامبر و در ساعت‌های متفاوت، در نزدیکی این اتاق کنفرانس حضور داشته است.
در این سند همچنین آمده است که الفوزان در ماه اوت و بار دیگر در سپتامبر، با استفاده از یک ابزار هوش مصنوعی برای افزایش بهره‌وری، درباره نشانی ساختمان‌های اوپن‌ای‌آی، اتاق‌های جلسات، ظرفیت و تقویم رزرو آن‌ها و همچنین «جلسات با شرکای خارجی» پرس‌وجو کرده بود.
علاوه بر این، بر اساس ادعای مطرح‌شده در شکایت، یک حساب چت‌بات مرتبط با همسر الفوزان که چندین ویژگی شناسایی مشترک با حساب خود او داشته، درخواست‌های مفصلی درباره ساخت، شخصی‌سازی، نصب و دسترسی از راه دور به دستگاه ضبط صدا ثبت کرده بود. همسر الفوزان که هویتش در شکایت اعلام نشده، به هیچ تخلفی متهم نشده است.
طبق شکایت، پس از کشف دستگاه ضبط صدای پنهان‌شده در تلویزیون اتاق کنفرانس، اوپن‌ای‌آی دوربینی در آن اتاق نصب کرد.
در شکایت ادعا شده است که تصاویر این دوربین نشان می‌دهد الفوزان حدود ساعت ۱:۲۰ بعدازظهر روز ۵ اکتبر وارد اتاق کنفرانس شده و «پشت تلویزیونی را که دستگاه ضبط شماره یک در آن نصب شده بود، بررسی کرده است».
طبق همین شکایت، الفوزان در همان روز کیفی را بدون مراقبت در اتاق چاپگرهای اوپن‌ای‌آی رها کرده بود.
در این سند آمده است که نیروهای امنیتی اوپن‌ای‌آی درون کیف، کیف پول، کارت شناسایی و «یک دستگاه ضبط صدای دیگر» پیدا کردند. سازنده دستگاه دوم نیز همان شرکت چینی Seeed بود که دستگاه نصب‌شده در تلویزیون اتاق کنفرانس را تولید کرده بود.
بر اساس شکایت، دستگاه دوم نیز مانند دستگاه اول «دارای یک میکروکنترلر ضبط صدا» بود و «به‌گونه‌ای شخصی‌سازی شده بود که محتوای ذخیره‌شده روی آن، از جمله مکالمات صوتی احتمالی شنودشده، قابل تشخیص نباشد».
طبق این سند، الفوزان به اوپن‌ای‌آی اطلاع داده بود که کیفش را گم کرده است. کیف بدون دستگاه ضبط صدای دوم به او بازگردانده شد. او درباره آن دستگاه پرس‌وجویی نکرد، هرچند درباره برخی وسایل دیگر که به گفته خودش از کیف ناپدید شده بودند، سؤال کرد.
اسکات شلبله، مأمور ویژه مسئول دفتر میدانی اف‌بی‌آی در سان‌فرانسیسکو، روز سه‌شنبه در بیانیه‌ای درباره بازداشت الفوزان گفت: «هرگونه تلاش غیرقانونی برای دستیابی به اطلاعات حفاظت‌شده شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه ابرهوش و فناوری، هم نوآوری آمریکا و هم منافع امنیت ملی را که این پیشرفت‌ها از آن پشتیبانی می‌کنند، تهدید می‌کند.» او در این اظهارات از اصطلاح «ابرهوش» استفاده کرد که دولت ترامپ آن را برای اشاره به هوش مصنوعی ترجیح می‌دهد.
الفوزان پیش از پیوستن به اوپن‌ای‌آی، سابقه طولانی فعالیت حرفه‌ای در منطقه خلیج سان‌فرانسیسکو داشت.
او در صفحه لینکدین خود نوشته است: «سرپرست مهندسی باتجربه با ۱۱ سال سابقه در ساخت سامانه‌های نرم‌افزاری مقیاس‌پذیر و قابل‌اعتماد در حوزه داده و هوش مصنوعی و یادگیری ماشین.»
در ادامه معرفی حرفه‌ای او آمده است: «دارای سابقه موفق در هدایت تیم‌های مهندسی، اجرای پروژه‌های پیچیده و ارائه محصولات سازمانی؛ برخوردار از مهارت‌های قوی مدیریت پروژه و علاقه‌مند به ایجاد فرهنگ همکاری و تعالی مهندسی.»
طبق اطلاعات لینکدین، الفوزان پیش از پیوستن به اوپن‌ای‌آی، از مهندسان بنیان‌گذار شرکت نش (Nash)، فعال در زمینه هوش مصنوعی با تمرکز بر لجستیک، بوده است.
او پیش از فعالیت در نش، از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۲ به‌عنوان مهندس ارشد سیستم‌ها در متا، شرکت مادر فیس‌بوک، کار می‌کرد. بر اساس اطلاعات حرفه‌ای منتشرشده در لینکدین، او پیش از آن نیز دوره‌های کارآموزی مختلفی گذرانده بود که یکی از آن‌ها در سال ۲۰۱۴ در مایکروسافت بود.
بر اساس صفحه لینکدین او، الفوزان در حوزه علوم و مهندسی کامپیوتر در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) و در حوزه علم داده در دانشگاه کالیفرنیا، برکلی تحصیل کرده است. او همچنین نوشته است که در سال ۲۰۱۶ کارآموز پژوهشی دانشگاه علم و فناوری ملک عبدالله در عربستان سعودی بوده است.
طبق این پروفایل، الفوزان در سال ۲۰۲۰ در رقابت هکاتونی «چالش کووید-۱۹ عربستان سعودی» موفق به کسب جایزه دوم به ارزش ۵۰ هزار دلار شد.
خانه الفوزان روی تپه‌ای در شهر میلبری کالیفرنیا قرار دارد و از آنجا می‌توان خلیج سان‌فرانسیسکو و کوه دیابلو را دید. این شهر کوچک در شهرستان سن‌ماتئو، که در میان کارکنان شرکت‌های فناوری محبوب است، حدود ۳۰ دقیقه در جنوب سان‌فرانسیسکو و ۲۵ دقیقه با دانشگاه استنفورد فاصله دارد. روز چهارشنبه، زمانی که خبرنگار سی‌ان‌بی‌سی زنگ خانه را به صدا درآورد، کسی پاسخ نداد.
فایننشال تایمز گزارش داده است که الفوزان «در منطقه مرکزی و به‌شدت محافظه‌کار قصیم به دنیا آمده»، اما «در شهر دمام، واقع در استان شرقی نفت‌خیز عربستان سعودی، بزرگ شده است».
این روزنامه همچنین گزارش داد که در یک مستند تلویزیونی درباره الفوزان که از تلویزیون عربستان پخش شده بود، پدرش گفته بود که او در دوران نوجوانی، زمانی که در یک برنامه دولتی ویژه کودکان بااستعداد برای پرورش مهارت‌های ریاضی، فیزیک و مهندسی شرکت می‌کرد، «دانشنامه‌ها را از ابتدا تا انتها می‌خواند».
ویلیام پرنیک، وکیل الفوزان، گفت: «منتظریم ببینیم دولت چه مدارکی علیه موکل ما در اختیار دارد و مشتاقیم همه دفاعیات مقتضی را در دادگاه ارائه کنیم.»
این وکیل افزود: «آنچه در قالب یک موضع‌گیری می‌توانم بگویم این است که آقای الفوزان نیز مانند شمار بی‌شماری از آمریکایی‌ها، سال‌ها پیش در جوانی و با رؤیایی در سر به این کشور آمد. او سال‌های زیادی را صرف تحصیل، کار و مشارکت در صنعت فناوری آمریکا کرد؛ صنعتی که در جهان پیشتاز است و بخش بزرگی از آن به دست مهاجرانی مانند او ساخته شده است.»
پرنیک ادامه داد: «این اتهامات کاملاً با شخصیت و رفتار شناخته‌شده او ناسازگار به نظر می‌رسند. ما تمام مدارکی را که دولت در این پرونده ارائه کند، با جدیت و بدون وقفه بررسی خواهیم کرد تا روشن شود واقعاً چه اتفاقی افتاده، چه کسی مسئول بوده و چه دلایل احتمالی‌ای پشت این ماجرا وجود داشته است.»
این وکیل تأکید کرد که الفوزان «به نقض یک قانون فدرال مربوط به ضبط مکالمات متهم شده است، نه به سرقت اسرار تجاری یا فعالیت به‌عنوان مأمور یک دولت خارجی».
پرنیک گفت: «در حال حاضر هیچ مدرکی که خلاف این موضوع را نشان دهد، در اختیار ما قرار نگرفته است. محل تولد یک فرد به‌خودی‌خود دلیل اثبات هیچ اتهامی نیست و منشأ ملی افراد در نظام حقوقی ما از ویژگی‌هایی است که تحت حمایت قانون قرار دارد و همواره نیز باید چنین باشد.»
— اشلی کاپوت، لورا کولودنی و ریم نصر در تهیه این گزارش مشارکت داشته‌اند.