مهندس اوپن‌ای‌آی که به نصب دستگاه شنود متهم شده، مشاور نهادهای دولتی عربستان بوده است
مهندس شرکت اوپن‌ای‌آی که این هفته به اتهام نصب مخفیانه دستگاه ضبط صدا در این شرکت فعال در حوزه هوش مصنوعی تحت پیگرد قرار گرفت، به‌تازگی گفته بود که در ارائه مشاوره فناوری به نهادهای دولتی عربستان سعودی نقش داشته است. نام او همچنین در کنار یکی از اعضای خاندان سلطنتی عربستان، به‌عنوان شریک یک شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر ثبت شده است.
عبدالرحمن الفوزان، شهروند ۳۵ ساله عربستان سعودی، ماه گذشته در یک مصاحبه پادکستی به زبان عربی گفت که او و شماری دیگر از متخصصان فناوری سعودی ساکن سیلیکون‌ولی، گروهی تشکیل داده‌اند که به سازمان‌های عربستان، از جمله سازمان بیمه‌های اجتماعی این کشور، مشاوره می‌دهد. از سوی دیگر، شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر «رائد ونچرز» (RAED Ventures)، مستقر در ریاض، پایتخت عربستان، در وب‌سایت خود نام الفوزان را در کنار شاهزاده خالد بن بدر آل سعود، به‌عنوان یکی از شرکای سرمایه‌گذاری ثبت کرده است.
الفوزان سابقه‌ای طولانی در سیلیکون‌ولی دارد. او پیش از پیوستن به یک استارتاپ که دوره شتاب‌دهنده «وای کامبینیتور» در سیلیکون‌ولی را گذرانده بود، در شرکت متا به‌عنوان مهندس فعالیت می‌کرد. بر اساس اسناد دادگاه، او در سال ۲۰۲۰ اقامت دائم ایالات متحده را دریافت کرد و در ژوئیه ۲۰۲۵ به استخدام اوپن‌ای‌آی درآمد.
جزئیات بیشتری از سوابق الفوزان پس از آن آشکار شده است که اوپن‌ای‌آی روز سه‌شنبه اعلام کرد یک دستگاه ضبط صدای مخفی را در اتاق کنفرانس یکی از ساختمان‌های خود در سان‌فرانسیسکو کشف کرده است. این شرکت اعلام کرد که بررسی‌هایش نشان داده دستگاه به الفوزان مرتبط بوده است. او سپس به دست مأموران اداره تحقیقات فدرال آمریکا (اف‌بی‌آی) بازداشت شد و به تلاش برای ضبط مخفیانه گفت‌وگوها با استفاده از یک دستگاه الکترونیکی متهم شد.
این اتفاق نگرانی‌ها درباره امنیت آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی، از جمله اوپن‌ای‌آی، را افزایش داده است؛ شرکت‌هایی که مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی تولید می‌کنند و فناوری‌هایشان از محرمانه‌ترین اسرار صنعت فناوری آمریکا به شمار می‌رود. جی کلیتون، مدیر اطلاعات ملی آمریکا، گفت آنچه در اوپن‌ای‌آی رخ داده، نشان می‌دهد که پیروزی در رقابت هوش مصنوعی «یک ضرورت امنیت ملی» است.
اوپن‌ای‌آی اعلام کرد که ظاهراً الفوزان به‌صورت غیرمجاز به اطلاعات حساس مربوط به فناوری‌های این شرکت یا مشتریان آن دسترسی پیدا نکرده و چنین اطلاعاتی را نیز از شرکت خارج نکرده است. بااین‌حال، جزئیات این پرونده که حال‌وهوای عملیات جاسوسی مخفیانه را دارد، توجه زیادی را در سیلیکون‌ولی و همچنین در محافل انتظامی و امنیت ملی به خود جلب کرده است.
ایمی زگارت، استاد دانشگاه استنفورد و متخصص حوزه امنیت ملی و اطلاعات، گفت: «سیلیکون‌ولی کانون اصلی فعالیت‌های جاسوسی کشورهای مختلف جهان است.» او افزود که اتفاق رخ‌داده در اوپن‌ای‌آی او را «نگران» کرده است و انتظار دارد پرونده‌های مشابه بیشتری آشکار شود، «زیرا این شرکت‌ها تا این اندازه اهمیت دارند».
سخنگوی اوپن‌ای‌آی گفت این شرکت برای حفاظت از کارکنان، مالکیت فکری و داده‌های مشتریان خود، «برنامه‌ای سخت‌گیرانه برای مدیریت خطرات ناشی از افراد داخل سازمان» دارد. او بااین‌حال از ارائه جزئیات درباره شیوه‌های نظارتی شرکت خودداری کرد.
الفوزان به درخواست اظهارنظر پاسخ نداد. وکیل او، ویلیام پرنیک، گفت موکلش به سرقت اسرار تجاری یا فعالیت به‌عنوان مأمور یک کشور خارجی متهم نشده است. بااین‌حال، او نیز به درخواست اظهارنظر درباره ارتباطات موکلش با عربستان سعودی پاسخ نداد.
شرکت رائد ونچرز و سفارت عربستان سعودی در واشنگتن نیز به درخواست‌های اظهارنظر پاسخ ندادند.
(روزنامه نیویورک تایمز در سال ۲۰۲۳ با طرح شکایتی علیه اوپن‌ای‌آی و مایکروسافت، این دو شرکت را به نقض حقوق نشر محتوای خبری در ارتباط با سامانه‌های هوش مصنوعی متهم کرد. هر دو شرکت این اتهامات را رد کرده‌اند.)
دادستان‌ها در پرونده‌ای که به دادگاه فدرال ناحیه شمالی کالیفرنیا ارائه شده و روز سه‌شنبه از حالت محرمانه خارج شده است، جزئیات کشف دستگاه ضبط صدا را شرح داده‌اند. بر اساس این اسناد، تیم امنیتی اوپن‌ای‌آی روز ۳۰ سپتامبر دستگاهی به اندازه یک انگشت شست را پیدا کرد که در دستمال توالت پیچیده شده و به پشت یک تلویزیون در اتاق کنفرانس مدیران ارشد متصل بود. طبق متن شکایت، تنها مدیران ارشد و دستیاران آنان اجازه رزرو این اتاق را داشتند؛ اتاقی که برای نشست‌های مدیران و جلسات توجیهی با مقام‌های دولتی استفاده می‌شد.
به گفته دادستان‌ها، کارکنان اوپن‌ای‌آی پس از این کشف، دوربینی در اتاق کنفرانس نصب کردند. این دوربین روز ۵ اکتبر تصاویری از الفوزان ضبط کرد که در حال بررسی پشت تلویزیون بود. بر اساس متن شکایت، کارکنان امنیتی همان روز دستگاه دومی را نیز در کیفی پیدا کردند که الفوزان در اتاق چاپگرها جا گذاشته بود.
طبق متن شکایت، ماه گذشته از یک حساب کاربری چت‌بات هوش مصنوعی که به همسر الفوزان مرتبط بود، پرسش‌هایی درباره نحوه ساخت دستگاه ضبط صدای مداوم، افزودن قابلیت اتصال به وای‌فای، رمزگذاری کارت حافظه آن و پنهان کردن فعالیت دستگاه مطرح شده بود. دادستان‌ها همچنین اعلام کردند که الفوزان از یک ابزار هوش مصنوعی خواسته بود فهرست اتاق‌های جلسات دفاتر اوپن‌ای‌آی را تهیه کند و درباره محل اتاق‌های مربوط به «مدیریت و مدیران ارشد» پرس‌وجو کرده بود.
دادستان‌ها در یکی دیگر از اسناد ارائه‌شده به دادگاه اعلام کردند که الفوزان، همسرش و یکی دیگر از بستگان او برای دوشنبه گذشته بلیت یک‌طرفه سفر به عربستان سعودی رزرو کرده بودند.
الفوزان در منطقه قصیم در مرکز عربستان سعودی به دنیا آمد و در شهر دمام بزرگ شد. او در مصاحبه با پادکست عربی «آیدنتیتی کپیتال» (Identity Capital)، که به زندگی حرفه‌ای و مسیر شغلی افراد می‌پردازد، گفت در برنامه ملی شناسایی و پرورش دانش‌آموزان بااستعداد عربستان، موسوم به «موهبه»، پذیرفته شده بود. او بعدها از طریق برنامه حمایت از دانش‌آموزان مستعد دانشگاه علم و فناوری ملک عبدالله بورسیه تحصیلی دریافت کرد و در مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) به تحصیل در رشته علوم کامپیوتر و مهندسی پرداخت.
الفوزان در این پادکست همچنین از دیدار خود با محمد بن سلمان، ولیعهد کنونی عربستان سعودی، در جریان سفر سال ۲۰۱۶ او به سیلیکون‌ولی سخن گفت؛ زمانی که بن سلمان هنوز جانشین ولیعهد بود. به گفته الفوزان، بن سلمان در آن دیدار به جوانان سعودی فعال در سیلیکون‌ولی توصیه کرده بود که با کار در شرکت‌های پیشرو جهان مهارت‌های خود را توسعه دهند و سپس دانش و تجربه به‌دست‌آمده را به کشورشان بازگردانند.