نویسندگان و نهادهای صنعت نشر از منشور جهانی استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی مولد رونمایی کردند
نویسنده: اندرو ریچارد آلبانیزه، سردبیر | ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
آنا گنلی، مدیرعامل انجمن نویسندگان بریتانیا، در بیانیه‌ای اعلام کرد: «در شرایطی که دولت‌ها هنوز هیچ سیاست مؤثری در این زمینه تدوین نکرده‌اند، ما گرد هم آمده‌ایم تا مشخص کنیم خدمات هوش مصنوعی مولد چگونه باید قانون‌گذاری و مدیریت شوند تا از پدیدآورندگان آثار انسانی حمایت و حقوق آن‌ها حفظ شود.»
در بحبوحه افزایش هشدارها درباره تهدیدهای بنیادین فناوری هوش مصنوعیِ بدون نظارت و مقررات، انجمن نویسندگان بریتانیا (SoA) این هفته اعلام کرد که با همکاری سازمان‌های بین‌المللی نویسندگان و نهادهای فعال در صنایع خلاق، از یک منشور جهانی برای «استفاده مسئولانه و اخلاقی» از خدمات هوش مصنوعی مولد حمایت می‌کند.
این انجمن در بیانیه‌ای اعلام کرد که تاکنون نویسندگانی از جمله سر کازوئو ایشی‌گورو، تریسی شوالیه و کستر بروین از این منشور حمایت کرده‌اند. هدف این سند، تعیین اصولی برای به‌کارگیری خدمات هوش مصنوعی مولد به شیوه‌ای است که به حفاظت و حمایت از پدیدآورندگان آثار انسانی کمک کند.
این منشور بر پایه ۱۰ اصل بنیادین یونسکو برای هوش مصنوعی مسئولانه تدوین شده و همچنین بر تعهد به رعایت چارچوب CLEAR برای حفاظت از معیشت پدیدآورندگان آثار تأکید دارد.
یکی از مفاد اصلی منشور از نویسندگان و فعالان صنعت نشر، از جمله کارگزاران ادبی، ناشران و نهادهای برگزارکننده جوایز، می‌خواهد متعهد شوند که هوش مصنوعی مولد را صرفاً به شیوه‌ای «شفاف، مسئولانه و اخلاقی» به کار بگیرند؛ به‌گونه‌ای که میان مزایای این فناوری و پیامدهای احتمالی آن برای انسان‌ها و محیط‌زیست تعادل برقرار شود.
آنا گنلی، مدیرعامل و رئیس انجمن نویسندگان بریتانیا، در بیانیه‌ای گفت: «در خلأ سیاست‌گذاری مؤثر از سوی دولت‌ها، ما گرد هم آمده‌ایم تا مشخص کنیم خدمات هوش مصنوعی مولد چگونه باید اداره و نظارت شوند تا از پدیدآورندگان آثار انسانی محافظت و حمایت شود.»
او افزود: «سال‌هاست علیه اقدامات غیرقانونی غول‌های فناوری مبارزه می‌کنیم؛ شرکت‌هایی که توجه چندانی به حقوق مؤلف نشان نداده‌اند. همچنین برای مقابله با خطرات هوش مصنوعی مولدِ بدون نظارت و افزایش آگاهی درباره مخاطرات ذاتی این فناوری تلاش کرده‌ایم؛ فناوری‌ای که نه‌تنها خلاقیت انسانی، بلکه جامعه را در سطحی گسترده‌تر نیز تهدید می‌کند.»
ونسا فاکس اولافلین، رئیس هیئت نویسندگان انجمن نویسندگان بریتانیا که با نام ادبی سم بلیک نیز شناخته می‌شود و از نویسندگان پرفروش است، تأکید کرد که «اکنون زمان آن فرا رسیده است» که فعالان این صنعت در زمینه تدوین مقررات هوش مصنوعی پیش‌قدم شوند.
او گفت: «تمام ناشرانی را که با آن‌ها همکاری می‌کنم تشویق خواهم کرد این منشور را امضا کنند و از همه سازمان‌های فعال در این صنعت نیز می‌خواهم با پیوستن به آن، حمایت خود را از خلاقیت انسانی نشان دهند. اکنون بیش از هر زمان دیگری ضروری است که متحد و در کنار یکدیگر بایستیم.»
«اکنون زمان اقدام است»
در شرایطی که دولت‌های سراسر جهان همچنان «تعهدی به تنظیم مقررات و نظارت بر هوش مصنوعی نشان نمی‌دهند»، این منشور به‌طور مشخص از امضاکنندگان می‌خواهد به اصول زیر پایبند باشند:
- ترویج استفاده مسئولانه و اخلاقی از خدمات هوش مصنوعی مولد: ایجاد تعادل میان مزایای فناورانه هوش مصنوعی و پیامدهای زیست‌محیطی، اجتماعی، اقتصادی، دموکراتیک و اخلاقی آن برای انسان‌ها و کره زمین.
- پایبندی به توصیه‌های روزآمد و بهترین شیوه‌های پذیرفته‌شده در زمینه اخلاق و حکمرانی هوش مصنوعی: رعایت ۱۰ اصل بنیادین یونسکو برای هوش مصنوعی مسئولانه و همچنین چارچوب CLEAR که در گزارش «دنیای قشنگ نو» تشریح شده و برای استفاده در این منشور متناسب‌سازی شده است.
- اطمینان از به‌کارگیری هوش مصنوعی در مسیر اهداف مثبت: استفاده از این فناوری برای گسترش دسترسی، فراگیری و فرصت‌ها و افزایش امکان دیده‌شدن و کشف آثار؛ به‌گونه‌ای که پدیدآورندگان بیشتری از پیشینه‌های گوناگون بتوانند به مخاطبان گسترده‌تری دست یابند و آثار خلاقانه نیز برای همگان دسترس‌پذیرتر شوند.
- فعالیت آگاهانه با درنظرگرفتن پیامدها: توجه به تأثیر هوش مصنوعی بر مشاغل، معیشت انسان‌ها و محیط‌زیست و سرمایه‌گذاری برای ارتقای مهارت‌های افراد تا آن‌ها نیز بتوانند از مزایای این فناوری بهره‌مند شوند.
امضاکنندگان منشور همچنین متعهد می‌شوند نیروی کار خود را «آموزش دهند و توانمند سازند» تا کارکنان «درک بهتری» از شیوه‌های استفاده مسئولانه، ایمن و پایدار از هوش مصنوعی پیدا کنند. آن‌ها باید «کاربردهای احتمالی هوش مصنوعی مولد را بررسی و ارزیابی خطرات مربوط به آن‌ها را انجام دهند»؛ ارزیابی‌هایی که حقوق مالکیت فکری، حفاظت از داده‌ها، تأثیر این فناوری بر پدیدآورندگان آثار و همچنین سیاست‌های مربوط به «تنوع و پایداری» را در بر می‌گیرد.
از دیگر تعهدات این منشور، «تدوین و به‌روزرسانی» سیاستی با عنوان «کاربردهای مجاز و افشای اطلاعات درباره هوش مصنوعی اخلاق‌مدار» و در دسترس قرار دادن گسترده آن است. امضاکنندگان همچنین باید برای استقرار «نظام‌های مبتنی بر رضایت» تلاش کنند که کسب اجازه از صاحبان حقوق آثار را الزامی می‌سازد. افزون بر این، هرگاه «محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی بخش قابل‌توجهی» از یک اثر منتشرشده را تشکیل دهد، باید استفاده از این فناوری به‌صورت شفاف اعلام شود.
کازوئو ایشی‌گورو، نویسنده سرشناس، در بیانیه‌ای گفت: «برای ما که در صنایع خلاق فعالیت می‌کنیم، وجود چنین منشوری بسیار حیاتی است؛ منشوری که بتواند راهنمای ما باشد، به فعالیت‌هایمان نظم ببخشد و الهام‌بخشمان شود. ما به مجموعه‌ای از اصول بنیادین نیاز داریم که بتوانیم درباره آن‌ها بحث کنیم و پیوسته مورد بازنگری قرارشان دهیم؛ اصولی که حول آن‌ها متحد شویم، از کاری که انجام می‌دهیم دفاع کنیم و در این روزهای سرنوشت‌سازِ تحول، صدای خود را به گوش دیگران برسانیم.»
تریسی شوالیه، نویسنده، این منشور را «گامی در مسیر درست به‌سوی شفافیت» توصیف کرد که باعث می‌شود «همه ما درباره شیوه استفاده از این ابزار نو و پرزرق‌وبرق با دقت بیشتری فکر کنیم».
کستر بروین، نویسنده دیگر حامی این طرح، نیز با او هم‌نظر بود. او گفت: «این منشور بین‌المللی نقطه عطف مهمی است؛ نه‌فقط در مبارزه برای دستیابی نویسندگان و دیگر پدیدآورندگان آثار خلاقانه به دستمزد عادلانه و منصفانه، بلکه در ارائه مجموعه‌ای کاربردی از اصول که می‌تواند نوآوری، شفافیت و استفاده منصفانه را به واقعیت تبدیل کند.»
بروین افزود: «تنها از راه همکاری و اقدام بین‌المللی است که می‌توانیم هم استفاده مسئولانه از هوش مصنوعی را نهادینه کنیم و هم شرکت‌های فعال در این حوزه را تحت فشار قرار دهیم تا مسئولیت اقدامات خود را بپذیرند.»
انجمن نویسندگان بریتانیا برای تدوین این منشور با چند سازمان همکاری کرده است: ائتلاف حقوق پدیدآورندگان (CRA) در بریتانیا، انجمن نویسندگان آمریکا، انجمن نویسندگان استرالیا، اتحادیه نویسندگان کانادا و انجمن نویسندگان نیوزیلند.
متن این منشور را می‌توان از طریق این لینک مشاهده و امضا کرد.