آنتروپیک با جذب نیروهای Opaque گام تازه‌ای در حوزه هوش مصنوعی محرمانه برداشت
آنتروپیک بار دیگر دست به جذب نیروهای یک شرکت فناوری زده است. شرکت Opaque Systems روز سه‌شنبه از توافق تازه‌ای با آنتروپیک خبر داد؛ توافقی که به گفته این شرکت، زمینه ادامه فعالیت‌ها و دستاوردهای Opaque را فراهم می‌کند.
با وجود توضیحات مبهمی که درباره این توافق منتشر شده، آنچه رخ داده نمونه دیگری از جذب نیروهای یک شرکت به‌جای خرید کامل آن (Acquihire) توسط آنتروپیک است. بر اساس گزارش نشریه The Information، این غول هوش مصنوعی مجوز استفاده از فناوری شرکت Opaque را دریافت می‌کند و تعدادی از کارکنان آن، نه همه آن‌ها، به آنتروپیک می‌پیوندند. آرون فولکرسون، مدیرعامل Opaque، و ریشاب پودار، مدیر ارشد فناوری این شرکت، از جمله افرادی هستند که به آنتروپیک ملحق می‌شوند.
این توافق امکان بهره‌گیری آنتروپیک از تخصص Opaque در حوزه هوش مصنوعی محرمانه را فراهم می‌کند؛ حوزه‌ای که Opaque مدعی است در شکل‌گیری و تعریف آن نقش داشته است. این شرکت می‌گوید فعالیتش حدود ۱۰ سال پیش در قالب پروژه‌ای پژوهشی در آزمایشگاه RISELab دانشگاه کالیفرنیا در برکلی آغاز شد. هدف این پروژه توسعه فناوری‌هایی کاربردی بود که به سازمان‌ها اجازه دهند از حساس‌ترین داده‌های خود استفاده کنند، بی‌آنکه محرمانگی آن‌ها به خطر بیفتد؛ حتی زمانی که داده‌ها در حال پردازش هستند.
در حال حاضر، آنتروپیک و Opaque جزئیات چندانی از توافق خود منتشر نکرده‌اند. همین سکوت پرسشی مهم را مطرح کرده است:
چه سرنوشتی در انتظار اکوسیستم متن‌باز Opaque خواهد بود و این تغییر چه معنایی برای توسعه‌دهندگانی دارد که به ابزارهای آن وابسته‌اند؟
هوش مصنوعی محرمانه چیست و Opaque چه قابلیت‌هایی در اختیار دارد؟
فولکرسون هنگام اعلام خبر این توافق در لینکدین، به نقش Opaque در شکل‌گیری مفهوم هوش مصنوعی محرمانه اشاره کرد؛ مفهومی که او آن را «قابلیت راستی‌آزمایی در تمام لایه‌های پشته فناوری هوش مصنوعی» توصیف می‌کند.
آرجون جاگی، معاون مدیر نوآوری تحقیق و توسعه در شرکت Cognizant، در توضیح این مفهوم به نشریه The New Stack می‌گوید رایانش محرمانه در هوش مصنوعی به معنای «اجرای پردازش‌ها روی داده‌های حساس به شکلی است که خود سخت‌افزار از داده‌ها محافظت کند؛ حتی زمانی که داده‌ها در حال استفاده هستند».
صرف‌نظر از اینکه Opaque واقعاً بنیان‌گذار این حوزه بوده است یا نه، این استارتاپ توانسته جایگاه قابل‌توجهی در آن پیدا کند. این شرکت اوایل سال جاری میلادی موفق شد در دور دوم تأمین مالی خود، موسوم به سری B، مبلغ ۲۴ میلیون دلار جذب کند؛ آن هم با ارزش‌گذاری ۳۰۰ میلیون دلاری. Opaque همچنین پیشگام مجموعه‌ای از ابتکارهای صنعتی در این حوزه بوده است.
یکی از این ابتکارها راه‌اندازی اجلاس رایانش محرمانه (Confidential Computing Summit) است. فولکرسون می‌گوید مسئولیت برگزاری این رویداد اکنون به بنیاد لینوکس واگذار شده است؛ بنیادی که پیش‌تر نیز در ماه ژوئن امسال، اجلاس را به‌صورت مشترک با Opaque برگزار کرده بود. این شرکت همچنین با همکاری مؤسسه نوآوری فناوری امارات متحده عربی، استانداردی باز برای حکمرانی قابل راستی‌آزمایی هوش مصنوعی تدوین کرده است. در ژوئن امسال نیز AgenTrust، جامعه‌ای متن‌باز برای حکمرانی قابل راستی‌آزمایی عامل‌های هوش مصنوعی، و Confidential MCP را معرفی کرد. Opaque محصول دوم را نخستین پیاده‌سازی امن پروتکل MCP می‌داند که سازوکارهای حکمرانی آن قابلیت راستی‌آزمایی دارند.
اکنون که Opaque با یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های حوزه هوش مصنوعی به توافق رسیده، پرسش اصلی این است که فناوری‌ها و جامعه توسعه‌دهندگانی که در شکل‌گیری آن‌ها نقش داشته، چه آینده‌ای خواهند داشت. واکنش‌ها به این اتفاق تاکنون یکدست نبوده است.
علاقه آنتروپیک به هوش مصنوعی محرمانه از مدت‌ها پیش آشکار بوده است
در سال ۲۰۲۴، جیسون کلینتون، مدیر ارشد امنیت اطلاعات آنتروپیک، در پادکست AI Confidential متعلق به Opaque حضور یافت و درباره اهمیت رایانش محرمانه برای آینده هوش مصنوعی صحبت کرد. فولکرسون پس از این گفت‌وگو، در مطلبی به مرور نکات مطرح‌شده پرداخت. عنوان آن مطلب به‌روشنی از علاقه جدی آنتروپیک به این فناوری حکایت داشت: «استدلال ریاضی برای هوش مصنوعی قابل اعتماد؛ چرا آنتروپیک تمام‌قد از رایانش محرمانه حمایت می‌کند».
سپس در سال ۲۰۲۵، آنتروپیک با همکاری Pattern Labs پژوهشی درباره «استنتاج محرمانه» منتشر کرد؛ رویکردی که هدف آن محافظت از داده‌های حساس و وزن‌های مدل‌های هوش مصنوعی است. این پژوهش با عنوان «استنتاج محرمانه با استفاده از ماشین‌های مجازی مورد اعتماد» منتشر شد. آنتروپیک در همان زمان تأکید کرد که کار هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و آنچه ارائه شده، صرفاً طرحی اولیه از پژوهش این شرکت است.
تا اوایل سال ۲۰۲۶ نیز نام آنتروپیک در فهرست مشتریان و شرکای Opaque قرار گرفته بود.
«وقتی یکی از آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی مانند آنتروپیک، ابزاری امیدوارکننده در حوزه رایانش محرمانه را در اختیار می‌گیرد و منابع واقعی برای توسعه آن اختصاص می‌دهد، اغلب همین اتفاق است که یک پروژه پژوهشی را به فناوری بالغ و مقاومی تبدیل می‌کند که بتوان در محیط‌های عملیاتی از آن استفاده کرد؛ مرحله‌ای که شاید یک استارتاپ با منابع مالی محدود هرگز به‌تنهایی به آن نرسد.»
مرور این اظهارات و فعالیت‌های علنی نشان می‌دهد آنتروپیک مدت‌ها پیش از توافق با Opaque به موضوع هوش مصنوعی محرمانه توجه داشته است. بااین‌حال، هنوز روشن نیست که توافق جدید در نهایت به سود کل صنعت خواهد بود یا نه.
آرجون جاگی دست‌کم دیدگاه خوش‌بینانه‌ای دارد. او در گفت‌وگو با The New Stack می‌گوید منابع آنتروپیک می‌تواند نیروی لازم برای رشد و بلوغ این فناوری را فراهم کند:
«من برخلاف بسیاری از افراد، ترجیح می‌دهم این اتفاق را از زاویه مثبت‌تری ببینم. وقتی یکی از آزمایشگاه‌های پیشرو هوش مصنوعی مانند آنتروپیک، ابزاری امیدوارکننده در حوزه رایانش محرمانه را در اختیار می‌گیرد و منابع واقعی برای توسعه آن اختصاص می‌دهد، اغلب همین اتفاق است که یک پروژه پژوهشی را به فناوری بالغ و مقاومی تبدیل می‌کند که بتوان در محیط‌های عملیاتی از آن استفاده کرد؛ مرحله‌ای که شاید یک استارتاپ با منابع مالی محدود هرگز به‌تنهایی به آن نرسد.»
بااین‌حال، برخی دیگر نگاه تردیدآمیزتری دارند.
مایکل هاینریش، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل 0G Labs، در پاسخ به پرسش The New Stack می‌گوید این توافق را تصمیمی مناسب برای آنتروپیک می‌داند؛ زیرا این شرکت می‌تواند از حاصل یک دهه پژوهش Opaque در زمینه رایانش محرمانه بهره ببرد. بااین‌حال، او درباره احتمال بروز تضاد منافع هشدار می‌دهد:
«اساس رایانش محرمانه بر این است که دیگر نیازی به اعتماد کردن به گرداننده سامانه نداشته باشید. وقتی ابزارهایی که قرار است شواهد لازم برای اثبات این موضوع را فراهم کنند، در اختیار یک عرضه‌کننده مدل هوش مصنوعی قرار می‌گیرند، همان طرفی که باید عملکردش بررسی شود، مالک بخشی از ابزارهای این بررسی نیز می‌شود.»
جزئیات توافق همچنان در هاله‌ای از ابهام است
فولکرسون در پست لینکدین خود، پیوستن به آنتروپیک را تصمیمی طبیعی و سازگار با مسیر حرفه‌ای‌اش توصیف کرده و نوشته است: «فرهنگ سازمانی، مأموریت و ارزش‌های آن‌ها، هم در سطح شخصی و هم در سطح حرفه‌ای، با ارزش‌های من همسو است.»
خود Opaque نیز در اطلاعیه رسمی‌اش توضیح روشنی درباره توافق ارائه نکرده و صرفاً از آن به‌عنوان «فصل تازه‌ای» یاد کرده است که فعالیت‌های این شرکت را به جلو می‌برد.
آنتروپیک نیز به The Information اعلام کرده که مجوز استفاده از فناوری Opaque را دریافت می‌کند و تعدادی از مهندسان این شرکت را به استخدام درمی‌آورد؛ اما جز این موارد، اطلاعات بیشتری منتشر نکرده است.
«اساس رایانش محرمانه بر این است که دیگر نیازی به اعتماد کردن به گرداننده سامانه نداشته باشید. وقتی ابزارهایی که قرار است شواهد لازم برای اثبات این موضوع را فراهم کنند، در اختیار یک عرضه‌کننده مدل هوش مصنوعی قرار می‌گیرند، همان طرفی که باید عملکردش بررسی شود، مالک بخشی از ابزارهای این بررسی نیز می‌شود.»
بنابراین، پرسش مهمی که همچنان بی‌پاسخ مانده این است که چه اتفاقی برای ابتکارهای فعلی Opaque خواهد افتاد؟ چارچوب حکمرانی این شرکت چه سرنوشتی پیدا می‌کند؟ آینده AgenTrust و Confidential MCP چه خواهد شد؟
می‌دانیم که Opaque مسئولیت برگزاری اجلاس خود را به بنیاد لینوکس واگذار کرده است. بااین‌حال، درباره پروژه‌های متن‌باز این استارتاپ همچنان ابهام وجود دارد؛ زیرا نه Opaque و نه آنتروپیک هیچ تعهد مشخصی درباره نگهداری و پشتیبانی از این پروژه‌ها اعلام نکرده‌اند.
هاینریش فعلاً چندان نگران به نظر نمی‌رسد. او به The New Stack می‌گوید Confidential MCP تحت مجوز MIT منتشر شده است؛ بنابراین هر کسی می‌تواند به استفاده از آن ادامه دهد. او همچنین می‌افزاید: «آنتروپیک در این زمینه سابقه مثبتی از خود به جا گذاشته است. این شرکت پروتکل MCP را به بنیاد هوش مصنوعی عامل‌محور (Agentic AI Foundation)، زیرمجموعه بنیاد لینوکس، واگذار کرد تا کنترل این پروتکل در انحصار هیچ شرکتی نباشد.»
با وجود این، هم هاینریش و هم جاگی به توسعه‌دهندگان توصیه می‌کنند از همین حالا اقدامات احتیاطی لازم را انجام دهند؛ از جمله نسخه ابزارهایی را که به آن‌ها وابسته‌اند ثابت نگه دارند و نسخه‌های پشتیبان یا آینه‌ای از مخازن کد تهیه کنند تا دسترسی به کدها در آینده حفظ شود.
در شرایط فعلی، به نظر می‌رسد آنتروپیک قطعاً از تخصص و تجربه Opaque بهره‌مند خواهد شد؛ اما اینکه سایر فعالان صنعت نیز از این توافق سود خواهند برد یا نه، موضوعی است که پاسخ آن هنوز روشن نیست.