اوپن‌ای‌آی برای آشتی با ریاضی‌دانان خشمگین ۵ میلیون دلار کمک می‌کند
شرکت اوپن‌ای‌آی در تلاش برای کاهش نارضایتی ریاضی‌دانان، که بسیاری از آن‌ها از اطلاعیه‌های اخیر این شرکت به‌شدت ناراحت و خشمگین شده‌اند، ۵ میلیون دلار کمک مالی اختصاص می‌دهد.
این کمک مالی به طرحی تحت مدیریت بنیاد سایمونز، که در حوزه ریاضیات فعالیت می‌کند، اختصاص خواهد یافت. هدف این طرح آن است که به ریاضی‌دانان کمک کند «نتایج تولیدشده به‌وسیله هوش مصنوعی را بررسی کنند، درک بهتری از آن‌ها به دست آورند و پژوهش‌های تازه‌ای بر پایه آن‌ها انجام دهند».
اوپن‌ای‌آی پس از انتشار حجم گسترده‌ای از پژوهش‌های ریاضی که با استفاده از یک مدل آزمایشی و هنوز عرضه‌نشده تولید شده بودند، با انتقادهای شدید ریاضی‌دانان روبه‌رو شده است.
این جنجال ماه گذشته آغاز شد؛ زمانی که اوپن‌ای‌آی پژوهشی درباره معادلات ناویه–استوکس منتشر کرد و آن را دستاوردی «نقطه‌عطف» خواند. این معادلات حرکت سیالات را توصیف می‌کنند و ۹۰ سال است که مسائل مربوط به آن‌ها ریاضی‌دانان را به چالش کشیده است. بااین‌حال، برخی ریاضی‌دانان از این اقدام انتقاد کردند و گفتند ممکن است اوپن‌ای‌آی برای دستیابی به نتایج خود از پژوهش‌هایی استفاده کرده باشد که هنوز منتشر نشده‌اند.
این اختلاف هفته گذشته شدت بیشتری گرفت؛ زمانی که اوپن‌ای‌آی اعلام کرد یک مدل آزمایشی توانسته است بیش از ۳۷۲ نتیجه جدید تولید کند. این شرکت در آن زمان مدعی شد که تمامی این نتایج حاصل پژوهش‌هایی قابل‌توجه درباره برخی از مهم‌ترین مسائل حل‌نشده در ریاضیات و علوم کامپیوتر هستند.
اما این اقدام موجی از اعتراض را در میان ریاضی‌دانان برانگیخت. بسیاری از آن‌ها معتقد بودند انتشار این نتایج و شیوه‌ای که اوپن‌ای‌آی برای ارائه آن‌ها در پیش گرفته، برخی از سازوکارهای اساسی فعالیت در حوزه ریاضیات را تضعیف کرده است. هنری ویلتون، استاد دانشگاه کمبریج، پس از اعلام این خبر گفت: «اگر اوپن‌ای‌آی می‌خواست جامعه ریاضی را نابود کند، این روش بسیار خوبی برای رسیدن به چنین هدفی بود.»
بسیاری از منتقدان معتقد بودند اوپن‌ای‌آی با انتشار یک‌جای تمام نتایج و اختصاص ندادن فرصت کافی به ریاضی‌دانان برای بررسی دقیق آن‌ها، فرایندهایی را تضعیف کرده که امکان ارزیابی و راستی‌آزمایی پژوهش‌ها را در این حوزه فراهم می‌کنند. پروفسور ویلسون همچنین این شیوه انتشار را نوعی «بی‌عدالتی مالی آشکار» توصیف کرد؛ زیرا به گفته او، «مدل‌های بسیار ارزشمند آن‌ها استدلال کردن را از طریق تقلید از همان شیوه‌های استدلالی آموخته‌اند که جامعه ما به‌رایگان در دسترس قرار داده بود».
اوپن‌ای‌آی حتی در اطلاعیه اولیه خود نیز به‌نوعی نشان داده بود که از احتمال جنجال‌برانگیز شدن انتشار این نتایج آگاه است. این شرکت در مطلبی کوتاه و کم‌سروصدا در وبلاگ خود با عنوان «اشتراک‌گذاری پیشرفت‌های هوش مصنوعی در ریاضیات» مدعی شد که «می‌خواهد مستقیماً به دانشمندان قدرت و امکانات بیشتری بدهد» و متعهد شد به متخصصان کمک کند تا پیامدهای یافته‌های این شرکت را بررسی کنند.
بسیاری از ریاضی‌دانان نیز گفتند با توجه به این اطلاعیه و پیشرفت آشکار توانایی هوش مصنوعی در تولید اثبات‌های ریاضی، جامعه علمی باید برای تعیین هنجارها و قواعد تازه در این حوزه به توافق برسد. برای مثال، ایلیا کازاچکوف از دانشگاه سرزمین باسک گفت «ابعاد» این خبر «نشان می‌دهد تغییراتی که در حرفه ما رخ خواهد داد، احتمالاً بسیار عمیق خواهد بود».
اکنون، پس از این موج شدید اعتراض‌ها، بنیاد سایمونز اعلام کرده است که از اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک کمک مالی دریافت کرده تا از فعالیت‌هایی با هدف «کمک به جامعه ریاضی برای مواجهه با گسترش سریع هوش مصنوعی در این حوزه» حمایت کند. هزینه کل این طرح ۱۵ میلیون دلار خواهد بود.
اوپن‌ای‌آی در پیامی در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «ما می‌خواهیم از جامعه ریاضی حمایت کنیم تا پیشرفت‌های هوش مصنوعی را به درک عمیق‌تر انسان و کشفیات تازه تبدیل کند. برای تحقق این هدف، ۵ میلیون دلار به طرح جدید بنیاد سایمونز کمک می‌کنیم تا ریاضی‌دانان بتوانند نتایج تولیدشده با هوش مصنوعی، از جمله نتایجی را که اخیراً منتشر کرده‌ایم، بررسی کنند، آن‌ها را بهتر بفهمند و پژوهش‌های بیشتری بر پایه آن‌ها انجام دهند.»
اوپن‌ای‌آی اعلام کرد این بودجه صرف برگزاری «کارگاه‌ها، کنفرانس‌ها و برنامه‌های ویژه» خواهد شد. این شرکت افزود: «همچنین دسترسی به مدل‌ها و منابع پردازشی خود را برای پژوهشگرانی که تحت حمایت بنیاد سایمونز هستند، فراهم خواهیم کرد.»
بنیاد سایمونز نیز اعلام کرد که «مدیریت و تخصیص این بودجه را بر عهده خواهد داشت و از جمله از طریق فراخوان عمومی دریافت پیشنهادهای پژوهشی، از کارگاه‌ها و طرح‌هایی حمایت خواهد کرد که به پژوهشگران کمک می‌کنند نتایج اخیر به‌دست‌آمده با کمک هوش مصنوعی را ارزیابی کنند، ابزارهای جدید را بیاموزند و به کار بگیرند، دیدگاه‌های خود را با یکدیگر در میان بگذارند و در تدوین استانداردهای مشترک برای استفاده از هوش مصنوعی نقش داشته باشند».
دیوید اسپرگل، رئیس بنیاد سایمونز، گفت: «در شرایطی که هوش مصنوعی با سرعت زیادی در حال دگرگون کردن فضای پژوهش است، می‌خواهیم به جامعه ریاضی کمک کنیم تا با همکاری یکدیگر، بهترین مسیر پیش رو را پیدا کند.»
او افزود: «اکنون زمان آن رسیده است که به ریاضیات به‌عنوان یک کل نگاه کنیم؛ نه صرفاً مجموعه‌ای از اثبات‌ها و قضیه‌ها، بلکه به‌عنوان دانشی مشترک که کنجکاوی انسان نیروی محرک آن است.»