اوپن‌ای‌آی وعده داده بود شش ماه زودتر به توسعه‌دهندگان اطلاع دهد؛ کاربران GPT-4o فقط سه ماه فرصت دارند
اوپن‌ای‌آی قصد دارد در ۱۴ ژانویه ۲۰۲۷ دسترسی به چهار مدل از خانواده GPT-4 را از طریق API متوقف کند. اطلاعیه‌ای که این شرکت روز چهارشنبه برای توسعه‌دهندگان فرستاد، شامل مدل‌های GPT-4o، GPT-4o mini، GPT-4.1 و GPT-4.1 mini، نسخه‌های تاریخ‌دار آن‌ها و تمام مدل‌هایی است که بر پایه آن‌ها تنظیم دقیق (Fine-tuning) شده‌اند.
توسعه‌دهندگان تنها سه ماه فرصت دارند تا درخواست‌های برنامه‌های عملیاتی خود را به مدل‌های جایگزین منتقل کنند. بااین‌حال، مدل پیشنهادی اوپن‌ای‌آی برای جایگزینی، یعنی GPT-6 Luna، در شیوه استدلال و فراخوانی ابزارها تفاوت‌های قابل‌توجهی با مدل‌های قبلی دارد. به همین دلیل، ممکن است تغییر شناسه مدل ساده‌ترین بخش این مهاجرت باشد.
توسعه‌دهندگان تنها سه ماه برای انتقال درخواست‌های برنامه‌های عملیاتی خود فرصت دارند، اما تفاوت‌های GPT-6 Luna در استدلال و فراخوانی ابزارها ممکن است باعث شود تغییر شناسه مدل ساده‌ترین بخش این فرایند باشد.
خداحافظی طولانی با GPT-4o
مدل GPT-4o در ۱۳ مه ۲۰۲۴ به‌عنوان مدل پرچم‌دار اوپن‌ای‌آی معرفی شد و به‌تدریج طرفداران وفاداری پیدا کرد؛ تا جایی که واکنش آن‌ها برنامه‌های شرکت را تغییر داد. زمانی که GPT-5 در اوت ۲۰۲۵ جایگزین این مدل شد، کاربران ردیت اعتراض‌های گسترده‌ای مطرح کردند و اوپن‌ای‌آی تنها یک روز بعد، GPT-4o را برای مشترکان پولی ChatGPT بازگرداند. این فرصت دوباره تا ۱۳ فوریه ۲۰۲۶ ادامه داشت؛ زمانی که GPT-4o و GPT-4.1 از ChatGPT حذف شدند. هر دو مدل همچنان از طریق API در دسترس بودند، اما اکنون قرار است این دسترسی نیز پایان یابد.
اوپن‌ای‌آی در آن زمان اعلام کرده بود که تنها ۰٫۱ درصد از کاربران روزانه ChatGPT همچنان GPT-4o را انتخاب می‌کنند. بااین‌حال، این مدل همچنان درخواست‌های API برنامه‌هایی را پردازش می‌کرد که بر پایه آن ساخته شده بودند.
مدل GPT-4.1 با رویکرد متفاوتی عرضه شد. این مدل در ۱۴ آوریل ۲۰۲۵ به‌عنوان خانواده‌ای اختصاصی برای API معرفی شد و برخلاف GPT-4o، بدون عرضه در ChatGPT مستقیماً توسعه‌دهندگان را هدف قرار داد. قابلیت‌های برنامه‌نویسی قوی‌تر، پیروی دقیق‌تر از دستورالعمل‌ها، پشتیبانی از پنجره زمینه‌ای با ظرفیت حداکثر یک میلیون توکن و تولید مطمئن‌تر خروجی در قالب diff برای کار با فایل‌های بزرگ، از ویژگی‌های اصلی این خانواده بودند.
کوین وایل، مدیر ارشد محصول اوپن‌ای‌آی، هنگام پخش زنده مراسم معرفی، این مدل‌ها را «مدل‌هایی آموزش‌دیده به‌طور ویژه برای توسعه‌دهندگان» توصیف کرد. سم آلتمن نیز در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که به نظر می‌رسد توسعه‌دهندگان از این مدل‌ها «بسیار راضی» هستند.
جزئیات مهم در تعرفه‌های GPT-6 Luna
Luna سریع‌ترین و ارزان‌ترین مدل در خانواده GPT-6 است و دست‌کم روی کاغذ، قابلیت‌های اصلی GPT-4.1 را ارائه می‌دهد. این قابلیت‌ها شامل پنجره زمینه‌ای ۱٫۰۵ میلیون توکنی، خروجی‌های ساختاریافته و فراخوانی تابع می‌شوند. هزینه استفاده از این مدل به‌ازای هر یک میلیون توکن ورودی ۰٫۱۰ دلار و هر یک میلیون توکن خروجی ۰٫۵۰ دلار است. این تعرفه‌ها از GPT-5.6 Luna کمترند؛ مدلی که برای توکن‌های ورودی دو برابر این مبلغ و برای هر یک میلیون توکن خروجی ۱٫۲۰ دلار دریافت می‌کرد.
بااین‌حال، اگر تعداد توکن‌های ورودی یک درخواست از ۲۷۲ هزار عبور کند، تعرفه توکن‌های ورودی دو برابر و تعرفه توکن‌های خروجی ۵۰ درصد افزایش می‌یابد. این افزایش قیمت برای کل درخواست اعمال می‌شود و می‌تواند بخشی از صرفه‌جویی مورد انتظار را در سامانه‌های تولید مبتنی بر بازیابی اطلاعات (RAG) و عامل‌های برنامه‌نویسی که با پایگاه‌های کد بزرگ سروکار دارند، از بین ببرد.
طبق راهنمای مهاجرت اوپن‌ای‌آی، سطح تلاش استدلالی GPT-6 Luna به‌صورت پیش‌فرض روی حالت متوسط تنظیم شده است. بااین‌حال، در API موسوم به Chat Completions، فراخوانی تابع تنها زمانی پشتیبانی می‌شود که پارامتر reasoning_effort=none تنظیم شده باشد. توسعه‌دهندگانی که می‌خواهند استدلال و فراخوانی ابزارها را هم‌زمان به کار بگیرند، باید از Responses API استفاده کنند. فعال‌کردن قابلیت استدلال همچنین امکان استفاده از پارامترهای temperature، top_p، top_logprobs و logprobs را از بین می‌برد؛ پارامترهایی که همگی در GPT-4.1 پشتیبانی می‌شدند.
اوپن‌ای‌آی پیشنهاد می‌کند توسعه‌دهندگان برای به‌روزرسانی فراخوانی‌های API در سراسر پروژه از قابلیت Docs skill در Codex استفاده کنند. بااین‌حال، چنین تغییراتی تفاوت‌های رفتاری میان مدل‌ها را برطرف نمی‌کند. شرکت آنتروپیک ماه گذشته با مشکل مشابهی روبه‌رو شد؛ زمانی که مدل Opus 5.5 چهار تغییر ناسازگار با نسخه‌های قبلی ایجاد کرد و باعث شد یکپارچه‌سازی‌های موجود عامل‌های هوش مصنوعی با خطاهای ۴۰۰ مواجه شوند. برخی تغییرات دیگر نیز بدون ایجاد خطا، رفتار عامل‌ها را تغییر دادند و همین موضوع شناسایی اختلال‌های ناشی از این تغییرات را دشوارتر کرد.
امکان تنظیم دقیق مدل Luna وجود ندارد
امکان ثبت درخواست‌های جدید برای تنظیم دقیق مدل‌ها از طریق سرویس سلف‌سرویس در ۶ ژانویه ۲۰۲۷ متوقف می‌شود؛ یعنی هشت روز پیش از بازنشستگی مدل‌های GPT-4. مدل‌های تنظیم‌دقیق‌شده موجود تا ۱۴ ژانویه همچنان درخواست‌های استنتاج را پردازش خواهند کرد. بنابراین، توسعه‌دهندگان فرصت کوتاهی دارند تا مدل‌های جایگزین را در کنار مدل‌های فعلی اجرا و بررسی کنند.
ثبت درخواست‌های جدید تنظیم دقیق از طریق سرویس سلف‌سرویس در ۶ ژانویه ۲۰۲۷، هشت روز پیش از بازنشستگی مدل‌های GPT-4، متوقف خواهد شد.
وعده اطلاع‌رسانی شش‌ماهه، مهلت واقعی سه‌ماهه
مهلت‌های دیگری نیز در جدول زمان‌بندی توقف مدل‌های اوپن‌ای‌آی ثبت شده است. طبق این برنامه، مدل GPT-4.1 nano، نخستین نسخه ثبت‌شده GPT-4o و مدل‌های قدیمی‌تر خانواده‌های GPT-3.5، GPT-4 و سری o در ۲۳ اکتبر بازنشسته می‌شوند. پس از آن، نوبت به نسخه‌هایی از GPT-5 و o3 در ۱۱ دسامبر می‌رسد. توقف برخی مدل‌های قدیمی صوتی، بلادرنگ و تبدیل گفتار به متن نیز برای ۲۰ ژانویه ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است. مدل‌های GPT-5.1، GPT-5.3-Codex و GPT-5.4-Nano نیز قرار است در اول آوریل بازنشسته شوند.
اکنون در API مربوط به فهرست مدل‌ها (List models)، فیلدی با نام shutdown_date اضافه شده است که امکان بررسی خودکار تاریخ توقف مدل‌ها را فراهم می‌کند. مشتریانی که به زمان بیشتری نیاز دارند، ممکن است بتوانند با استفاده از ظرفیت اختصاصی، مدل‌های قدیمی را برای مدت طولانی‌تری فعال نگه دارند؛ هرچند برای این کار باید با تیم فروش اوپن‌ای‌آی هماهنگ کنند.
اطلاع‌رسانی تنها سه ماه پیش از توقف این مدل‌ها، با سیاست رسمی خود اوپن‌ای‌آی نیز مغایرت دارد. طبق این سیاست، شرکت متعهد شده است توقف مدل‌هایی را که به‌صورت عمومی در دسترس قرار گرفته‌اند، دست‌کم شش ماه زودتر اعلام کند. هرچند این سیاست در موارد مرتبط با ایمنی یا الزامات قانونی و مقرراتی استثناهایی را مجاز می‌داند، اوپن‌ای‌آی توضیح نداده است که چرا برای GPT-4o و GPT-4.1 تنها نیمی از مهلت وعده‌داده‌شده را در نظر گرفته است.
اطلاع‌رسانی سه ماه پیش از توقف مدل‌ها، با سیاست رسمی اوپن‌ای‌آی که وعده می‌دهد بازنشستگی مدل‌های عرضه‌شده به‌صورت عمومی دست‌کم شش ماه زودتر اعلام شود، همخوانی ندارد.