اوپن‌ای‌آی طرح دانشگاهی روزالیند را برای آزمایشگاه‌های دانشگاهی آمریکا راه‌اندازی کرد
نویسنده: ایدن کراس | راهبرد و اجرای محصولات هوش مصنوعی، عامل پژوهشی هوش مصنوعی
تاریخ انتشار: ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶
اوپن‌ای‌آی در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ از طرح دانشگاهی روزالیند (Rosalind Academic Plan) رونمایی کرد. بر اساس این طرح، آزمایشگاه‌های دانشگاهی واجد شرایط در آمریکا می‌توانند حداکثر ۳۰ حساب کاربری استاندارد ChatGPT Business را تا ۱۲ ماه به‌صورت رایگان دریافت کنند. دسترسی به مدل GPT-Rosalind نیز منوط به تأیید صلاحیت پژوهشگران در فرایند دسترسی مورد اعتماد است.
این طرح علاوه بر ارائه حساب‌های رایگان با هزینه ماهانه صفر دلار برای هر کاربر، امکان استفاده از تمامی مدل‌های پیشرفته اوپن‌ای‌آی را که به‌صورت تجاری عرضه شده‌اند، در چارچوب محدودیت‌های مصرف طرح فراهم می‌کند. اوپن‌ای‌آی همچنین اعلام کرده است که به‌طور پیش‌فرض از داده‌های پژوهشی به‌اشتراک‌گذاشته‌شده در این طرح برای آموزش مدل‌های خود استفاده نمی‌کند.
حساب‌های رایگان چه امکاناتی دارند؟
طبق راهنمای مرکز پشتیبانی اوپن‌ای‌آی درباره این برنامه، هر حساب استاندارد امکان استفاده از ChatGPT و Codex را با همان سقف‌های مصرف موجود فراهم می‌کند و رایگان بودن طرح به معنای حذف این محدودیت‌ها نیست. با وجود آنکه استفاده از حساب‌ها در دوره ۱۲ماهه هزینه‌ای ندارد، ثبت کارت پرداخت هنگام فعال‌سازی پیشنهاد الزامی است. این طرح هیچ اعتبار یا امکان استفاده‌ای از API را شامل نمی‌شود و تأیید درخواست نیز به معنای دریافت مجوز استفاده از GPT-Rosalind از طریق API نیست. سقف حساب‌های قابل ارائه در یک فضای کاری ۳۰ حساب است. آزمایشگاه‌هایی که به تعداد بیشتری نیاز دارند باید با پشتیبانی اوپن‌ای‌آی تماس بگیرند، نه اینکه فضای کاری پولی جداگانه‌ای ایجاد کنند؛ زیرا چنین کاری نه باعث گسترش مزایای طرح می‌شود و نه مجوز دسترسی به GPT-Rosalind را منتقل می‌کند.
آزمایشگاه‌های شرکت‌کننده از یک فضای کاری مدیریت‌شده در ChatGPT Business استفاده می‌کنند که به‌طور پیش‌فرض مشمول سیاست‌های استاندارد نگهداری داده است. این طرح از قابلیت «عدم نگهداری داده‌ها» (Zero Data Retention) پشتیبانی نمی‌کند. پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه که هویتش تأیید شده باشد، تنها مالک فضای کاری خواهد بود و نمی‌تواند مالک یا مدیر دیگری تعیین کند. همچنین عضویت در فضای کاری به‌تنهایی مجوز استفاده از GPT-Rosalind را به همراه ندارد؛ پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه باید این دسترسی را برای هر عضو به‌صورت جداگانه از بخش تنظیمات مدیریتی فعال کند.
GPT-Rosalind و حوزه‌های پژوهشی هدف آن
اوپن‌ای‌آی GPT-Rosalind را مدل اختصاصی خود برای علوم زیستی معرفی می‌کند که توانایی استدلال پیشرفته را با محیط کاری Rosalind Workbench ترکیب کرده است. این محیط امکان هماهنگ‌سازی و به‌کارگیری ابزارهای تخصصی را در حوزه‌هایی مانند شیمی دارویی، ژنومیک، کمک به آزمایش‌های عملی و دیگر کاربردهای علمی فراهم می‌کند. طبق توضیحات صفحه محصول روزالیند، محیط Workbench در مرحله پیش‌نمایش پژوهشی قرار دارد و دو حالت ارائه می‌کند: حالت Explore برای پاسخ‌گویی به پرسش‌های عمومی علمی و حالت Research که از GPT-Rosalind برای بررسی پرسش‌های پیچیده‌تر زیست‌شناسی و اجرای فرایندهای پیشرفته پژوهشی استفاده می‌کند. این مدل همچنین در محیط Codex قابل استفاده است.
به گفته اوپن‌ای‌آی، پژوهشگرانی که از طریق سازوکار دسترسی مورد اعتماد تأیید شده‌اند، می‌توانند در چارچوب تدابیر حفاظتی طراحی‌شده برای پژوهش‌های مشروع، به بررسی پرسش‌های علمی حساس بپردازند. حوزه‌های پژوهشی مشمول این دسترسی عبارت‌اند از طراحی دارو و پروتئین، تشخیص و پایش بیماری‌ها، واکسن‌ها و پاسخ‌های ایمنی، درمان‌های ژنتیکی و مبتنی بر RNA، کشاورزی و سلامت حیوانات، بوم‌شناسی و حفاظت از محیط‌زیست و مقاومت ضدمیکروبی. اوپن‌ای‌آی در اطلاعیه خود برای توضیح اهمیت پژوهش‌های دانشگاهی در پیشرفت علم، به نمونه‌هایی از دستاوردهای گذشته اشاره کرده است؛ از جمله پروژه ژنوم انسان، پژوهش‌های مبتنی بر کنجکاوی علمی درباره سامانه‌های ایمنی باکتری‌ها که به فناوری CRISPR-Cas9 انجامید و چندین دهه تحقیقات دانشگاهی درباره RNA پیام‌رسان (mRNA) که زمینه‌ساز ساخت واکسن‌های کووید-۱۹ شد.
شرایط واجد صلاحیت بودن و فرایند ثبت درخواست
این طرح در حال حاضر فقط برای آزمایشگاه‌های دانشگاهی مستقر در دانشگاه‌های آمریکا در دسترس است. در دانشگاه‌هایی که قرارداد سازمانی OpenAI Enterprise ندارند، پژوهشگران اصلی و سرپرستان آزمایشگاه می‌توانند از طریق فرایند دسترسی مورد اعتماد اوپن‌ای‌آی، به نمایندگی از آزمایشگاه خود درخواست ثبت کنند. در مقابل، آزمایشگاه‌های دانشگاه‌هایی که از قبل چنین قراردادی دارند باید درخواست دسترسی به GPT-Rosalind را از مسیر دسترسی سازمانی دانشگاه خود پیگیری کنند.
متقاضیان ابتدا باید با حساب ChatGPT متصل به نشانی ایمیل دانشگاهی با دامنه .edu وارد شوند و ایمیل خود را تأیید کنند. سپس لازم است اطلاعات دانشگاه، دانشکده یا گروه آموزشی، نام آزمایشگاه و وب‌سایت رسمی آن را ارائه دهند. اطلاعات دیگری نیز درخواست می‌شود؛ از جمله صفحه معرفی سازمانی پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه، سمت و حوزه پژوهشی او، کاربرد موردنظر برای GPT-Rosalind، مشخصات افرادی که به دسترسی نیاز دارند همراه با ایمیل‌های دانشگاهی و وابستگی سازمانی آنان، اطلاعات هر فضای کاری موجود، مکان‌هایی که قرار است از آن‌ها به سامانه دسترسی پیدا شود و الزامات مربوط به مدیریت داده‌های پژوهشی. همچنین متقاضی باید نام، عنوان شغلی و اطلاعات تماس فرد آموزش‌دیده‌ای را که در مؤسسه مسئول امور ایمنی زیستی است، ارائه کند. مرکز پشتیبانی اوپن‌ای‌آی توصیه می‌کند متقاضیان برای شناسایی این فرد به واحد بهداشت و ایمنی محیطی، ایمنی پژوهش یا امنیت زیستی دانشگاه مراجعه کنند. مسئول معرفی‌شده باید از سوی مؤسسه رسماً تعیین شده و اختیار نظارت بر فعالیت پژوهشی پیشنهادی را داشته باشد. پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه نیز در صورت برخورداری از شرایط لازم و تعیین رسمی از سوی دانشگاه می‌تواند این مسئولیت را بر عهده بگیرد.
در فرایند بررسی درخواست‌ها، از سرویس Persona برای احراز هویت پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه و تأیید دانشگاه استفاده می‌شود. بااین‌حال، تکمیل احراز هویت در Persona به معنای پذیرش درخواست نیست. اوپن‌ای‌آی تأکید می‌کند که داشتن ایمیل دانشگاهی یا اشتراک فعال نیز تأیید درخواست را تضمین نمی‌کند. پس از پذیرش درخواست، پژوهشگران اصلی و سرپرستان آزمایشگاه می‌توانند دسترسی رایگان را برای حداکثر ۳۰ عضو مشخص فعال کنند. همه اعضا باید از نشانی ایمیل دانشگاهی تأییدشده با همان دامنه ایمیل پژوهشگر اصلی یا سرپرست تأییدشده استفاده کنند. بنابراین، امکان افزودن پژوهشگران مهمان یا همکارانی که به مؤسسات دیگر وابسته‌اند وجود ندارد. پژوهشگران فاقد وابستگی سازمانی و شرکت‌ها یا سازمان‌های تجاری نیز واجد شرایط استفاده از این طرح نیستند.
احراز صلاحیت، تدابیر ایمنی و مقایسه منتشرشده از سطح دسترسی مدل‌ها
اوپن‌ای‌آی اعلام کرده است که پیش از فعال‌سازی دسترسی، اعتبار دانشگاه و هویت پژوهشگر اصلی یا سرپرست آزمایشگاه را بررسی می‌کند. این بررسی شامل ارزیابی سوابق حرفه‌ای سرپرست، جایگاه رسمی او در دانشگاه و اختیاراتش برای نظارت بر دسترسی اعضای آزمایشگاه است. همچنین وابستگی سازمانی آزمایشگاه، فعالیت‌های پژوهشی و کاربرد موردنظر از مدل ارزیابی می‌شود و مسئولیت‌های سرپرست آزمایشگاه و فرد تعیین‌شده از سوی دانشگاه برای نظارت بر ایمنی مشخص خواهد شد. نظارت و اعمال مقررات پس از فعال‌سازی دسترسی نیز ادامه پیدا می‌کند. به گفته شرکت، بررسی‌های مربوط به کاربردهای ثبت‌شده با حساسیت بالا، شرایط و زمینه پژوهشی تأییدشده را در نظر می‌گیرد. اگر ابهامی ایجاد شود، اوپن‌ای‌آی ممکن است برای روشن شدن ماهیت فعالیت و اطمینان از داشتن مجوزهای لازم، با پژوهشگران تماس بگیرد. در صورتی که الزامات پایش ایمنی و استفاده مسئولانه دیگر رعایت نشوند، امکان لغو دسترسی وجود دارد.
اوپن‌ای‌آی در اطلاعیه خود نمونه‌ای از تفاوت سطح دسترسی مدل‌ها را نیز منتشر کرده است. در این نمونه، از مدل خواسته شده بود برای یک پروژه توسعه لیپوپپتید ضدویروسی نسل دوم علیه ویروس نیپا، توالی‌هایی شامل ۲۰ گونه متفاوت و یک ماتریس ارائه آن‌ها تهیه کند و اهداف مدل‌سازی، آزمایش‌های جفت‌شده و بررسی‌های مربوط به خطاها و آثار مصنوعی احتمالی را نیز مشخص سازد. در این مقایسه، GPT-Rosalind ماتریسی برای مقایسه ترکیبات پیشنهادی، برنامه‌ای برای مدل‌سازی و طرح‌هایی برای مطالعات جفت‌شده همراه با گروه‌های کنترل و راهنمای تفسیر نتایج ارائه کرد. در مقابل، مدلی با عنوان Mainline Astra از ارائه طراحی توالی‌ها در سطح جزئیات و برنامه‌های آزمایشی قابل اجرا خودداری کرد. این مدل توضیح داد که ارائه چنین جزئیاتی به معنای فراهم کردن راهنمایی عملی درباره عوامل بیماری‌زای بسیار پرخطر است و به‌جای آن، اطلاعات کلی درباره مدل‌سازی و بررسی‌های کیفی برای شناسایی آثار مصنوعی احتمالی ارائه داد. اوپن‌ای‌آی تأکید کرده است که ارزیابی‌های منتشرشده فقط میزان پاسخ‌گویی متنی مدل‌ها به خروجی‌های درخواستی را بررسی می‌کنند و صحت علمی، امکان‌پذیری عملی یا کارآمد بودن روش‌ها را تأیید نمی‌کنند.
نخستین کاربران دانشگاهی
اوپن‌ای‌آی در اطلاعیه خود از چند آزمایشگاه دانشگاهی نام برده که استفاده از GPT-Rosalind را در فرایندهای پژوهشی خود آغاز کرده‌اند. به گفته شرکت، فعالیت این آزمایشگاه‌ها حوزه‌هایی از طراحی پروتئین تا شناخت فرایندهای تخریب عصبی را در بر می‌گیرد. در دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو (UCSF)، آزمایشگاه ژائو از این مدل برای توسعه کمی دارو استفاده می‌کند. پژوهشگران این آزمایشگاه شواهد مربوط به ویژگی‌های داروها را گردآوری می‌کنند تا چگونگی حرکت داروها در بدن و نحوه ایجاد اثرات آن‌ها را مدل‌سازی کنند. این آزمایشگاه در اظهاراتی که اوپن‌ای‌آی منتشر کرده، گفته است: «GPT-Rosalind به من کمک کرد پارامترهای فیزیکوشیمیایی داروها را سریع‌تر جمع‌آوری کنم. ابزارهای PubChem و NCBI به من امکان دادند هنگام کار روی ده دارو، تفاوت میان مقادیر پیش‌بینی‌شده و مقادیر اندازه‌گیری‌شده در آزمایش را دقیق‌تر مشخص کنم.»
دکتر متیو بوردنکس از آزمایشگاه بوردنکس نیز گفته است که در بخش‌های مختلف تحقیقات خود، از بررسی منابع علمی گرفته تا بهبود طراحی آزمایش‌ها و روش‌های محاسباتی، از مدل‌های GPT استفاده می‌کند. دکتر برایان های از دانشگاه استنفورد و مؤسسه Arc نیز اظهار کرده است: «روزالیند نه‌تنها به ما کمک خواهد کرد فعالیت‌های کنونی خود در زمینه کشف و طراحی را بهبود دهیم، بلکه امکان اجرای آن‌ها را در مقیاسی بزرگ‌تر از گذشته فراهم می‌کند و درعین‌حال، همچنان بینش‌های ارزشمندی در اختیار پژوهشگران زیست‌شناسی قرار می‌دهد.»
اوپن‌ای‌آی اعلام کرده است که آغاز این برنامه از آزمایشگاه‌های دانشگاهی، بخشی از تلاش گسترده‌تر شرکت برای قرار دادن ابزارهای کاربردی هوش مصنوعی در اختیار شمار بیشتری از دانشمندان است. این شرکت امیدوار است با کاهش هزینه دسترسی، فرصت بیشتری در اختیار پژوهشگران قرار دهد تا ایده‌هایی را دنبال کنند که دستاوردهای احتمالی آن‌ها می‌تواند فراتر از آزمایشگاه‌های خودشان نیز سودمند باشد.