پکن در بحبوحه رقابت با آمریکا به‌دنبال کنترل سخت‌گیرانه‌تر صادرات فناوری‌های هوش مصنوعی است
پکن — چین روز جمعه ۱۶ اکتبر پیشنهاد کرد صادرات ۲۳ فناوری هوش مصنوعی، از جمله فناوری‌های مرتبط با مدل‌ها، عامل‌های هوش مصنوعی و خوشه‌های محاسباتی، تحت کنترل قرار گیرد. این اقدام تازه‌ترین تلاش پکن برای محدود کردن انتقال ابزارهایی است که آن‌ها را برای امنیت ملی و رقابت ژئوپلیتیکی با واشنگتن حیاتی می‌داند.
وزارت بازرگانی چین اعلام کرد که این پیشنهادها استقرار مدل‌های هوش مصنوعی در خارج از کشور را، در صورتی که حاوی فناوری‌های مشمول محدودیت باشند، در بر می‌گیرد؛ اما دسترسی به این مدل‌ها از طریق رابط‌های برنامه‌نویسی کاربردی (API)، وب‌سایت‌ها، اپلیکیشن‌ها و پلتفرم‌های نرم‌افزار به‌عنوان خدمت (SaaS) از این محدودیت‌ها مستثناست.
این تمایز می‌تواند به توسعه‌دهندگان چینی هوش مصنوعی، از جمله دیپ‌سیک و علی‌بابا، اجازه دهد همچنان فعالیت‌های بین‌المللی خود را گسترش دهند؛ در عین حال، نظارت پکن بر انتقال فناوری‌های حساس هوش مصنوعی به خارج از کشور افزایش می‌یابد.
مدل‌های هوش مصنوعی چین از اوایل سال گذشته و پس از ظهور مدل R1 شرکت دیپ‌سیک، به لطف قیمت‌های پایین‌تر و بهبود قابلیت‌ها، در بازارهای خارجی جایگاه بیشتری پیدا کرده‌اند. این روند اهمیت تصمیم پکن درباره میزان سخت‌گیری در حفاظت از این بخش را افزایش داده است.
رویترز در ماه ژوئیه گزارش داد که مقام‌های چینی با شرکت‌های بزرگ فناوری، از جمله علی‌بابا، بایت‌دنس و Z.AI، درباره احتمال محدود کردن دسترسی از خارج از کشور به پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی چین، از جمله مدل‌هایی که هنوز عرضه نشده‌اند، گفت‌وگو کرده بودند.
جلوگیری از تهدید امنیت ملی با هوش مصنوعی
قابلیت‌های مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، مانند مدل مایتوس شرکت آنتروپیک، نشان داده‌اند که این فناوری تا چه اندازه می‌تواند توان حملات سایبری را افزایش دهد. این مسئله نگرانی پکن را برانگیخته و شرکت‌های چینی را به توسعه نسخه‌های بومی چنین فناوری‌هایی ترغیب کرده است.
محدودیت‌های صادراتی واشنگتن که دسترسی چین به تراشه‌های پیشرفته آمریکایی موردنیاز برای آموزش مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را محدود می‌کند، تاکنون به شرکت‌های آمریکایی آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی کمک کرده است تا جایگاه پیشتاز خود را حفظ کنند؛ هرچند رقبای چینی در حال یافتن راه‌هایی برای کاهش این فاصله هستند.
با وجود تلاش هر دو کشور برای پیشتازی در حوزه هوش مصنوعی، برخی همکاری‌های دوجانبه نیز با هدف مقابله با خطرات وجودی ناشی از این فناوری در جریان است. دو قدرت توافق کرده‌اند که تصمیم‌گیری درباره استفاده از سلاح‌های هسته‌ای همچنان تحت کنترل انسان‌ها باقی بماند. آن‌ها همچنین ماه گذشته سازوکاری برای گفت‌وگو و کانالی برای اطلاع‌رسانی درباره حوادث مرتبط با هوش مصنوعی پیشرفته ایجاد کردند.
وزارت بازرگانی چین روز جمعه اعلام کرد که یکی از اهداف این محدودیت‌ها جلوگیری از سوءاستفاده از فناوری‌های هوش مصنوعی است؛ از جمله سامانه‌هایی که قادرند به‌طور مستقل نرم‌افزارهای مخرب تولید و اصلاح کنند و از این طریق زیرساخت‌های حیاتی و امنیت ملی را به خطر بیندازند.
این وزارتخانه اعلام کرد که صادرات بیشتر فناوری‌های هوش مصنوعی همچنان آزاد خواهد بود. همچنین برای صادرات فناوری‌های متن‌باز و فعالیت شرکت‌های چینی در مراکز محاسباتی متعلق به خود در خارج از کشور، روند صدور مجوز ساده‌تر خواهد شد. فناوری‌هایی که پیش‌تر از طریق انتشار کدهای متن‌باز یا مقالات دانشگاهی در دسترس عموم قرار گرفته‌اند، مشمول محدودیت‌های پیشنهادی نخواهند بود.
بازنگری گسترده‌تر
این پیشنهادها بخشی از بازنگری گسترده‌تر چین در فهرست صادرات فناوری این کشور هستند که در مجموع ۴۰ فناوری در حوزه‌های هوش مصنوعی، زیست‌فناوری و انرژی خورشیدی را در بر می‌گیرد.
از دیگر پیشنهادها می‌توان به ممنوعیت انتقال مالکیت حقوق مالکیت فکری مربوط به برخی درمان‌های نوین سلولی و ژنی و فناوری‌های RNA مداخله‌گر کوچک (siRNA) اشاره کرد.
صادرکنندگان موظف‌اند از روز جمعه، برخی انتقال‌های فناوری به خارج از کشور را ثبت کنند. این الزام تا زمان نهایی شدن مقررات و پس از پایان مهلت دریافت نظرات عمومی درباره پیشنهادها در ۱۵ نوامبر اجرا خواهد شد.