نشانه‌های ترک در موج استقراض برای هوش مصنوعی؛ نگرانی‌ها درباره بدهی‌های کورویو، اوراکل و سافت‌بانک افزایش می‌یابد
رونق هوش مصنوعی با تریلیون‌ها دلار پول استقراضی تأمین مالی شده است. اما اکنون تردیدها درباره میزان سهولت دسترسی به منابع مالی بیشتر و اینکه چه مقدار از این بدهی‌ها در نهایت بازپرداخت خواهد شد، رو به افزایش است.
این پرسش‌ها هفته گذشته زمانی به مرکز توجه بازارها آمد که اعتماد سرمایه‌گذاران به کورویو (CoreWeave)، شرکت فعال در حوزه مراکز داده با بدهی‌های سنگین، به‌سرعت کاهش یافت. قیمت اوراق قرضه این شرکت سقوط کرد. کورویو برای اداره ۵۱ مرکز داده، در مجموع ۷۲ میلیارد دلار بدهی و تعهد مالی انباشته کرده است. سرمایه‌گذاران همچنین احتمال ناتوانی این شرکت در ایفای تعهداتش را بیش از ۶۰ درصد برآورد کردند.
اوراق بدهی دیگر غول‌های حوزه هوش مصنوعی، از جمله شرکت اوراکل متعلق به لری الیسون، نیز با موج فروش مواجه شده‌اند؛ هرچند افت قیمت آن‌ها به شدت سقوط اوراق کورویو نبوده است.
هم‌زمان، سرمایه‌گذاران وال‌استریت حاضر شده‌اند برای برخی ابزارهای مالی پیچیده‌ای که بدهی شرکت‌ها را در برابر خطر نکول بیمه می‌کنند، هزینه بیشتری بپردازند. یکی از نمونه‌ها این ابزارها، قراردادهای بیمه نکول بدهی سافت‌بانک، غول فناوری ژاپنی است که برای سرمایه‌گذاری گسترده روی همکاری با اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، وام‌های سنگینی گرفته است.
تحولات اخیر بازار ممکن است به زیان سرمایه‌گذارانی تمام شود که اوراق بدهی فعلی این شرکت‌ها را در اختیار دارند. همچنین ممکن است این شرکت‌ها در استقراض‌های بعدی ناچار شوند بهره بیشتری بپردازند؛ اتفاقی که هزینه پروژه‌های زیرساختی هوش مصنوعی آن‌ها را که همین حالا نیز بسیار گران هستند، افزایش می‌دهد.
پرسش گسترده‌تر این است که آیا شرکت‌هایی مانند کورویو، اوراکل و سافت‌بانک که با مشکلات بدهی روبه‌رو شده‌اند، صرفاً حلقه‌های ضعیف این صنعت هستند یا نشانه‌ای از مشکلات عمیق‌تر در روند توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی به شمار می‌روند.
بر اساس داده‌های بارکلیز، بانک سرمایه‌گذاری، فاصله بازدهی یا صرف اضافی‌ای که سرمایه‌گذاران برای ورود به سرمایه‌گذاری‌های پرریسک در حوزه بدهی هوش مصنوعی مطالبه می‌کنند، طی شش ماه گذشته بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته است.
الکساندرا کولمن، بنیان‌گذار مؤسسه ازراق که ریسک‌های مرتبط با مراکز داده را بررسی می‌کند، گفت: «بازار در همه‌جا در وضعیتی بسیار شکننده قرار دارد.»
ادامه موج استقراض برای این صنعت اهمیت زیادی دارد. در هفته‌های اخیر، اقتصاددانان، بانک‌ها و شرکت‌های سهام خصوصی پیوسته برآوردهای بالاتری از میزان بدهی موردنیاز برای تأمین مالی سامانه‌های هوش مصنوعی ارائه کرده‌اند؛ سامانه‌هایی که حامیانشان معتقدند طی چند سال آینده جهان را اداره خواهند کرد.
تقریباً تمام شرکت‌های بزرگ مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری مشترک، شرکت‌های بیمه و مؤسسات سهام خصوصی در حال خرید بدهی‌های مرتبط با هوش مصنوعی بوده‌اند؛ این در حالی است که شمار زیادی از سرمایه‌گذاران حقیقی نیز پول خود را به شرکت‌های هوش مصنوعی با ارزش‌های به‌سرعت رو به افزایش سرازیر کرده‌اند.
البته همه توسعه‌دهندگان مراکز داده به یک اندازه موجب نگرانی سرمایه‌گذاران در بازار اوراق بدهی نمی‌شوند. شرکت‌های بزرگ موسوم به ابرمقیاس‌گر، مانند متا و آلفابت، با وجود ادامه استقراض‌های سنگین، در معاملات اخیر بدهی خود تنها ناچار شده‌اند نرخ بهره اندکی بالاتر بپردازند. سرمایه‌گذاران برخی از اوراق بدهی موجود این شرکت‌ها را نیز فروخته‌اند، اما افت قیمت آن‌ها در مقایسه با اوراق کورویو محدودتر بوده است.
توصیف مدل کسب‌وکار کورویو آسان نیست. برخی سرمایه‌گذاران و تحلیلگران، ساختار مالی این شرکت را با شرکت وی‌ورک (WeWork)، ارائه‌دهنده فضای اداری که با مشکلات جدی روبه‌رو شد، مقایسه کرده‌اند.
کورویو ابتدا تراشه‌های هوش مصنوعی انویدیا و دیگر تولیدکنندگان را خریداری می‌کند. سپس، مشابه وی‌ورک که فضای داخل ساختمان‌های اداری متعلق به دیگران را اجاره می‌کند، با مالکان مراکز داده قرارداد می‌بندد تا این تأسیسات را برای پردازش‌های هوش مصنوعی، به مدت ۱۵ سال یا بیشتر، در اختیار داشته باشد. کورویو پس از آن، فضا را برای دوره‌های کوتاه‌تری به مشتریانی از جمله متا، مایکروسافت و اوپن‌ای‌آی اجاره می‌دهد.
مشکل اینجاست که کورویو در هر دو سوی این قراردادها مسئول پرداخت هزینه‌هاست: این شرکت باید پیش از حضور هر مستأجری، هزینه آماده‌سازی و راه‌اندازی تأسیسات را بپردازد و در عین حال، برای مدتی طولانی‌تر از دوره احتمالی حضور مشتریان، به اجاره فضا متعهد بماند.
چند سرمایه‌گذار گفته‌اند نگران‌اند که شرکت‌های ابرمقیاس‌گری مانند متا و مایکروسافت در آینده اساساً دیگر نیازی به اجاره فضا از کورویو نداشته باشند. برخی دیگر نیز تردید دارند که مراکز داده این شرکت پس از پایان قراردادهای فعلی همچنان به‌روز و قابل استفاده باشند یا به تأسیساتی قدیمی و حتی منسوخ تبدیل شوند.
لیا دیویس، سخنگوی کورویو، گفت این شرکت با مقایسه مدل کسب‌وکارش با وی‌ورک موافق نیست. او در بیانیه‌ای اظهار کرد: «پیچیدگی ساختار تأمین مالی ما بازتاب‌دهنده انضباط مالی است؛ موضوعی که به آن افتخار می‌کنیم.»
نگرانی دیگر، افزایش شمار پروژه‌های مراکز داده در آمریکا است که به دلیل مشکلات دریافت مجوز به تأخیر می‌افتند یا در برخی موارد به‌طور کامل متوقف می‌شوند.
اوراکل در چندین پروژه خود با کندی پیشرفت مواجه شده است. این شرکت در سال ۲۰۲۵ به‌راحتی توانست ۳۸ میلیارد دلار از گروهی از بانک‌ها وام بگیرد تا با کمک توسعه‌دهندگان پروژه، دو مرکز داده احداث کند؛ یکی در تگزاس و دیگری در زمینی کشاورزی به مساحت حدود ۸۰۹ هکتار در پورت واشینگتن ایالت ویسکانسین.
اوراکل قصد داشت وام مربوط به تأسیسات تگزاس را با استفاده از سود حاصل از مجموعه دوم، موسوم به پروژه لایت‌هاوس (Project Lighthouse)، بازپرداخت کند. این شرکت انتظار داشت مجموعه دوم تا سال ۲۰۲۸ به بهره‌برداری برسد.
اما از آن زمان، پروژه لایت‌هاوس با موانع محلی روبه‌رو شده است. از جمله، نهادهای نظارتی برق ایالت روند تأیید ساخت شبکه برق موردنیاز برای فعالیت مرکز داده را به تعویق انداخته‌اند.
شرکت آتریو (Aterio)، پژوهشگر حوزه مراکز داده، اعلام کرده است که احتمال آغاز به کار چهار مرکز داده پروژه لایت‌هاوس پیش از سال ۲۰۲۹ کمتر به نظر می‌رسد.
این تاریخ تنها یک سال پیش از سررسید بدهی اوراکل است. به گفته دو معامله‌گر، بخشی از این بدهی با قیمتی در حدود ۹۰ سنت به ازای هر دلار یا کمتر معامله شده است؛ افتی قابل توجه برای وامی که مدت زیادی از اعطای آن نگذشته است.
سخنگوی اوراکل از اظهارنظر درباره این موضوع خودداری کرد.
اوراکل در پروژه مرکز داده‌ای دیگر در نیومکزیکو نیز با مشکلات مشابه دریافت مجوز مواجه است. شرکت سرمایه‌گذاری بلو اول (Blue Owl)، توسعه‌دهنده این پروژه، ساخت تأسیسات را آغاز کرده، اما اوراکل برای دریافت مجوزهای ایالتی لازم جهت تأمین برق کافی با دشواری روبه‌رو است.
به گفته دو فرد آگاه از معاملات، بخشی از بدهی ۱۸ میلیارد دلاری مرتبط با این پروژه اخیراً با تخفیف چشمگیر، در حدود ۸۰ سنت به ازای هر دلار، فروخته شده است.
سافت‌بانک برای انجام یکی از بزرگ‌ترین سرمایه‌گذاری‌ها در اوپن‌ای‌آی از نظر ارزش دلاری، به‌شدت وام گرفته است. این شرکت خوشه‌ای ژاپنی به رهبری ماسایوشی سون، نخستین چک ۵۰۰ میلیون دلاری خود را در سال ۲۰۲۴ به این شرکت اختصاص داد و یک سال بعد، ۳۰ میلیارد دلار دیگر سرمایه‌گذاری کرد.
سون برای تأمین این منابع، بخش عمده سهام سافت‌بانک در انویدیا و تی‌موبایل را فروخت و در برابر سهم خود در شرکت طراحی تراشه آرم هولدینگز (Arm Holdings) نیز وام گرفت.
سون در سال ۲۰۲۶ بار دیگر سرمایه‌گذاری کرد. سافت‌بانک در اول اکتبر، سرمایه‌گذاری ۳۰ میلیارد دلاری دیگری را در اوپن‌ای‌آی تکمیل کرد. این شرکت پیش از آن، در اواخر سپتامبر، رکورد ۱۱ میلیارد دلار بدهی جذب کرده بود؛ آن هم با نرخ‌های بهره نزدیک به ۱۰ درصد.
الکس کلاول، مدیرعامل صندوق‌های ویژن سافت‌بانک، در پاسخ به پرسش‌ها درباره افزایش بدهی این شرکت گفت نسبت بدهی به دارایی‌های گروه سافت‌بانک تغییری نکرده است.
کلاول در مصاحبه‌ای گفت: «ارزش دارایی‌هایی که در اختیار داشته‌ایم به‌طور چشمگیری افزایش یافته است.»
هزینه بیمه در برابر زیان ناشی از نکول بدهی سافت‌بانک به‌شدت بالا رفته است. اکنون بیمه کردن یک میلیون دلار از بدهی این شرکت بیش از ۴۰ هزار دلار هزینه دارد؛ در حالی که این رقم در ابتدای سال ۲۰۲۶ کمتر از ۲۷ هزار دلار بود.
برخی سرمایه‌گذاران در این مشکلات جنبه مثبتی نیز می‌بینند. جان لوید، رئیس جهانی بخش سرمایه‌گذاری چندبخشی و اعتبار شرکتی در شرکت مدیریت دارایی جانوس هندرسون، گفت کند شدن روند تأمین مالی پروژه‌ها «ارزش پروژه‌های موجود و زیرساخت‌های فعلی هوش مصنوعی را حتی بیشتر می‌کند.»
نیویورک تایمز