شرکت رواندایی با کمک هوش مصنوعی، رعایت الزامات مالیاتی را برای کسب‌وکارهای کوچک آفریقا آسان‌تر می‌کند
کیگالی، رواندا — هم‌زمان با تلاش دولت‌های آفریقایی برای گسترش پایه‌های مالیاتی و بهبود وصول درآمدهای مالیاتی، یک شرکت رواندایی فعال در مشاوره مالی به هوش مصنوعی روی آورده است تا به کسب‌وکارهای کوچک و متوسط کمک کند از پیچیدگی روزافزون نظام‌های مالیاتی سردرآورند. وینستون مْواله این گزارش را تهیه کرده است.
ماتیو روئییره‌کا، مدیرعامل شرکت RG Partners، می‌گوید هوش مصنوعی می‌تواند شکاف اطلاعاتی میان سازمان‌های مالیاتی و کسب‌وکارهایی را کاهش دهد که توانایی استخدام حسابدار تمام‌وقت یا مشاور حرفه‌ای مالیاتی را ندارند.
روئییره‌کا در حاشیه یازدهمین کنگره سالانه شبکه پژوهش مالیاتی آفریقا (ATRN) که اخیراً در کیگالی برگزار شد، گفت تغییرات قوانین مالیاتی، از جمله الزامات مربوط به مالیات بر ارزش افزوده (VAT) و مالیات بر درآمد شرکت‌ها، رعایت مقررات را برای کسب‌وکارهای سراسر این قاره دشوارتر کرده است.
او گفت: «حتی برای ما که مشاور مالیاتی هستیم، ممکن است چند روز طول بکشد تا بتوانیم به یک سازمان مشاوره بدهیم.»
به گفته او، فناوری‌های پیشرفته می‌توانند این زمان را به میزان چشمگیری کاهش دهند و در عین حال، دسترسی عموم مؤدیان به اطلاعات و خدمات مالیاتی را آسان‌تر کنند.
معرفی Sora Tax AI
شرکت RG Partners که در رواندا مستقر است، در زمینه حسابرسی، امور مالیاتی و مشاوره مالی فعالیت می‌کند و به سازمان‌های شرق آفریقا خدمات می‌دهد. این شرکت راهکار هوش مصنوعی‌ای به نام Sora Tax AI توسعه داده است.
به گفته روئییره‌کا، این پلتفرم در ابتدا بر پایه پایگاه داده‌ای از قوانین مالیاتی ساخته شد، اما در ادامه اطلاعات منتشرشده در منابع رسمی، دستورالعمل‌های اداری و سایر راهنماهای مقرراتی نیز به آن افزوده شد.
این سامانه به‌گونه‌ای طراحی شده است که اطلاعات مالیاتی جدید را دریافت کند و تقریباً بلافاصله در اختیار کاربران قرار دهد.
او گفت: «اگر قانونی از سوی منابع رسمی منتشر شود، دستیار مالیاتی می‌تواند آن را دریافت کند و ظرف ۱۵ ثانیه به همه کاربران مشاوره بدهد.»
روئییره‌کا افزود که این پلتفرم قادر است مالیات را محاسبه کند و در برنامه‌ریزی مالیاتی سازمان‌ها نیز به آن‌ها کمک کند. این شرکت قصد دارد امکان ارسال خودکار اظهارنامه‌های مالیاتی را نیز فراهم کند؛ البته این قابلیت منوط به رضایت مؤدیان خواهد بود.
او گفت این فناوری به‌ویژه می‌تواند برای بنگاه‌های خرد، کوچک و متوسط سودمند باشد؛ چراکه بسیاری از آن‌ها منابع مالی لازم برای بهره‌گیری مستمر از خدمات مشاوران حرفه‌ای مالیاتی را ندارند.
مدیریت خطرات هوش مصنوعی و حفاظت از داده‌ها
روئییره‌کا با وجود استقبال از هوش مصنوعی، خطرات استفاده از سامانه‌های عمومی هوش مصنوعی برای ارائه مشاوره‌های مالی و مالیاتی را نیز به رسمیت می‌شناسد.
او هشدار داد که اطلاعات نادرست تولیدشده به‌وسیله هوش مصنوعی، پدیده‌ای که معمولاً از آن با عنوان «توهم هوش مصنوعی» یاد می‌شود، ممکن است مؤدیان را به تصمیم‌های مالی پرهزینه سوق دهد.
او گفت: «از آنجا که موضوع درباره پول است، احتمال دارد این مسئله باعث شود تصمیم مالی اشتباهی بگیرید.» وی بر اهمیت وجود مقررات برای کنترل این خطرات تأکید کرد.
به گفته روئییره‌کا، RG Partners مجوزهای مرتبط با حفاظت از داده‌ها را در رواندا دریافت کرده و پلتفرم خود را به‌طور منظم در معرض بررسی متخصصان مالیاتی قرار می‌دهد.
او افزود کارشناسان امور مالیاتی و سایر متخصصان حقوقی نیز پایگاه داده زیربنایی سامانه را ارزیابی می‌کنند تا احتمال بروز خطا و سوگیری به حداقل برسد.
آسان‌تر کردن رعایت مقررات مالیاتی برای کسب‌وکارهای کوچک
شرکت RG Partners، سامانه Sora Tax AI را نخستین دستیار رعایت مقررات مالیاتی مبتنی بر هوش مصنوعی در رواندا معرفی می‌کند. این سامانه به زبان‌های کینیارواندا، انگلیسی و فرانسوی در دسترس است.
روئییره‌کا معتقد است چنین ابزارهایی می‌توانند شیوه مدیریت تعهدات مالیاتی کسب‌وکارهای آفریقایی را متحول کنند؛ از شناسایی مالیات‌های قابل اعمال و مشوق‌های مالیاتی گرفته تا آماده‌سازی اظهارنامه‌ها.
او گفت در نهایت، یک کسب‌وکار باید بتواند اطلاعات فروش و هزینه‌های خود را وارد سامانه کند، سوابق مالیاتی‌اش را بررسی کند و اظهارنامه را ظرف چند دقیقه تکمیل و ارسال کند؛ به‌جای آنکه چندین روز را صرف عبور از فرایندهای اداری کند.
با این حال، او ابراز نگرانی کرد که به نظر می‌رسد برخی نظام‌های مالیاتی از جریمه‌ها و بهره‌هایی که به دلیل دشواری درک تعهدات مالیاتی بر کسب‌وکارها تحمیل می‌شوند، منتفع می‌شوند.
او گفت: «در شرایط ما، جریمه‌های مالیاتی را هزینه درک نکردن نظام مالیاتی می‌دانیم.»
به اعتقاد او، ارتقای آموزش مالیاتی مؤدیان و فراهم کردن دسترسی به فناوری مقرون‌به‌صرفه می‌تواند به کسب‌وکارها کمک کند داوطلبانه به مقررات پایبند باشند و هم‌زمان، تلاش دولت‌ها برای افزایش درآمدهای داخلی را تقویت کند.
از نظر روئییره‌کا، هدف نهایی این است که دسترسی به خدمات پیشرفته مشاوره مالیاتی دیگر منحصر به شرکت‌های بزرگ نباشد.
او گفت: «در عصر حاضر، هر نوع سازمان کوچکی باید به فناوری پیشرفته دسترسی داشته باشد.»
این گفت‌وگو در جریان یازدهمین کنگره سالانه شبکه پژوهش مالیاتی آفریقا (ATRN) انجام شد که مجمع ادارات مالیاتی آفریقا (ATAF) از ۲۲ تا ۲۴ سپتامبر ۲۰۲۶ در کیگالی برگزار کرد. موضوع اصلی این کنگره «مسائل معاصر مالیات‌ستانی در آفریقا» بود.
شرکت‌کنندگان در این نشست، چالش‌های نوظهور حوزه مالیات، از جمله هوش مصنوعی، خودکارسازی و آینده مدیریت امور مالیاتی در سراسر قاره آفریقا را بررسی کردند.