آیا هوش مصنوعی به سراغ پول شما آمده است یا کل نظام پولی را دگرگون خواهد کرد؟

نگرانی‌هایی وجود دارد که هوش مصنوعی با استفاده از یادگیری ماشین و ربات‌های خودمختار، مشاغل و منابع درآمد مردم را از بین ببرد و جایگزین نیروی کار انسانی شود.

اما آیا هوش مصنوعی ممکن است به سراغ پول شما هم بیاید، یا حتی کل نظام پولی را دگرگون کند؟

موج ساخت مراکز داده هوش مصنوعی همین حالا هزینه‌کرد سرمایه‌ای در بخش‌های فناوری، تجهیزات، املاک و زیرساخت را افزایش داده است.

مدل‌های یادگیری ماشین مبتنی بر هوش مصنوعی در حال ایجاد تغییراتی گسترده در دنیای پول، از جمله بانکداری، بیمه و بازارهای مالی هستند.

داک تریس، بنیان‌گذار شرکت مشاوره‌ای Treece Strategy Group در ایالت کنتیکت، گفت: «می‌توانم از نزدیک به شما بگویم که هوش مصنوعی همه‌جا در صنعت مالی حضور دارد و گروه‌های مختلف تازه شروع کرده‌اند به بررسی سطحی کاربردهای بالقوه آن.»

تریس که سال‌ها در صنعت مالی فعالیت کرده است، می‌گوید بانک‌ها و شرکت‌های بیمه هم‌اکنون از هوش مصنوعی برای ارائه خدمات به مشتریان و تطبیق مشتریان بالقوه و فعلی با محصولات و خدمات خود استفاده می‌کنند.

به گفته او، ورود هوش مصنوعی به دنیای پول با سرعت بیشتری ادامه خواهد یافت.

تریس در این ارزیابی تنها نیست.

نبوژا ساویچیچ، از بنیان‌گذاران شرکت Plainly Flows در لندن که به شرکت‌های مالی در زمینه تدوین راهبردهای هوش مصنوعی مشاوره می‌دهد، گفت: «هوش مصنوعی همین حالا در حال خودکارسازی فرایندها، افزایش سرعت و بهبود خدمات و تصمیم‌گیری‌ها در بخش مالی است.»

هوش مصنوعی انجام معاملات مالی، تهیه گزارش‌های انطباق با مقررات و تحلیل‌های پیش‌بینی‌کننده را سریع‌تر می‌کند.

ساویچیچ افزود: «بااین‌حال، خطراتی نیز وجود خواهد داشت.»

او هشدار داد که تشخیص کلاهبرداری با هویت مصنوعی مبتنی بر هوش مصنوعی دشوار خواهد بود. در این نوع کلاهبرداری، اطلاعات واقعی، مانند شماره‌های سرقت‌شده تأمین اجتماعی، با هویت‌ها و شخصیت‌های ساختگی ترکیب می‌شوند. به گفته او، «تشخیص تصاویر و ویدئوهای جعلی از نمونه‌های واقعی نیز دشوار خواهد بود.»

«تغییراتی بسیار بزرگ‌تر»

تغییرات بزرگ‌تری نیز در راه است؛ تغییراتی که هوش مصنوعی در شکل‌گیری آن‌ها نقش خواهد داشت.

ساویچیچ افزود: «وقتی مردم شروع کنند تصمیم‌گیری‌های مالی و انجام تراکنش‌ها را به عامل‌های هوش مصنوعی بسپارند، تغییرات بسیار بزرگ‌تری رخ خواهد داد. در آن صورت، پرسش‌هایی درباره مسئولیت حقوقی و حمایت از مصرف‌کنندگان مطرح می‌شود.»

اتکای بخش مالی به هوش مصنوعی هم‌اکنون در وال‌استریت و شرکت‌های سهام خصوصی رو به افزایش است. این روند به بانک‌ها نیز گسترش یافته و در حوزه‌هایی مانند رعایت مقررات و همچنین میان سرمایه‌گذاران خرد کاربرد پیدا کرده است.

شان-مارک ملو، بنیان‌گذار و مدیرعامل شرکت deepidv، وابسته به Deep Identity Inc. در تورنتو که بر پیشگیری از کلاهبرداری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی تمرکز دارد، گفت: «پول در حال برنامه‌پذیر شدن است و هوش مصنوعی به عاملی تبدیل می‌شود که آن را برنامه‌ریزی می‌کند.»

ملو افزود: «بزرگ‌ترین تحول، چت‌بات‌های بانک‌ها نیستند؛ بلکه عامل‌های هوش مصنوعی هستند که خودشان پول را جابه‌جا می‌کنند. یک عامل برای شما سفر رزرو می‌کند، به تأمین‌کنندگان پول می‌پردازد یا ترکیب دارایی‌های حساب شما را متعادل می‌کند. هیچ‌کس هم روی گزینه تأیید کلیک نمی‌کند. این وضعیت هم‌زمان شیوه ارزیابی ریسک اعتباری، پرداخت‌ها و رعایت مقررات را تغییر می‌دهد.»

اما این تحولات چگونه ممکن است به بیراهه بروند؟

شولومی بیر، از بنیان‌گذاران و مدیرعامل شرکت بین‌المللی ImpersonAlly که در زمینه محافظت در برابر کلاهبرداری‌های مبتنی بر هوش مصنوعی فعالیت می‌کند، گفت: «بزرگ‌ترین تغییری که اکنون شاهد آن هستیم، در حوزه کلاهبرداری است. هوش مصنوعی اجرای حملات فیشینگ را بسیار ارزان‌تر و ظریف‌تر کرده است. ایمیل‌ها، وب‌سایت‌ها و آگهی‌های جعلی بانکی اکنون اغلب چنان دقیق از نمونه‌های واقعی تقلید می‌کنند که تشخیص آن‌ها بسیار دشوار است.»

بیر نگران است که کلاهبرداران با کمک هوش مصنوعی پول مشتریان را به سرقت ببرند و چرخه اعتماد در نظام مالی را تضعیف کنند.

او گفت: «نقطه کور، تمام اتفاقاتی است که پیش از ورود مشتری به حساب کاربری‌اش رخ می‌دهد؛ از آگهی‌های جعلی و وب‌سایت‌های شبیه‌سازی‌شده گرفته تا کانال‌های پشتیبانی‌ای که خود را به‌جای منابع معتبر جا می‌زنند. وقتی ابزارهای داخلی یک ناهنجاری رفتاری را شناسایی کنند، اغلب کار از کار گذشته و اطلاعات یا حساب مشتری به خطر افتاده است.»

بااین‌حال، بانک‌ها و دیگر مؤسسات مالی چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای برای موج پیش‌روی هوش مصنوعی می‌بینند.

راسل تویلیگیر، رئیس بخش پژوهش و توسعه هوش مصنوعی در شرکت BlogBuster که در زمینه هوش مصنوعی و بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (SEO) فعالیت می‌کند، گفت: «هوش مصنوعی نه‌فقط در دنیای مالی، بلکه در همه‌جا با سرعتی باورنکردنی در حال رشد است. خودکارسازی فرایندها می‌تواند صرفه‌جویی مالی بسیار زیادی به همراه داشته باشد و بانک‌ها نیز اساساً با پول سروکار دارند.»

درحالی‌که کارکنان نگران آینده شغلی خود هستند و ساکنان مناطق مختلف درباره پیامدهای زیست‌محیطی و اجتماعی مراکز داده مورد استفاده برای اجرای مدل‌های یادگیری ماشین ابراز نگرانی می‌کنند، بسیاری از کسب‌وکارها به حوزه هوش مصنوعی وارد شده‌اند؛ حوزه‌ای که وعده افزایش بهره‌وری، نوآوری و کاهش هزینه‌ها را می‌دهد.

مت روف، مدیرعامل و از بنیان‌گذاران Photoroom، پلتفرم ویرایش عکس مبتنی بر هوش مصنوعی در پاریس که به مشتریان حوزه تجارت الکترونیک خدمات می‌دهد، گفت بسیاری از شرکت‌ها مدت‌هاست از مرحله بررسی یا آزمایش مدل‌های هوش مصنوعی عبور کرده‌اند.

روف گفت: «کسب‌وکارهایی که سریع‌تر حرکت می‌کنند، دیگر صرفاً مشغول آزمایش نیستند؛ آن‌ها ابزارهایی ساخته‌اند که کارکنانشان هر روز به آن‌ها وابسته‌اند.»

خطر تعطیلی و از کار افتادن سامانه‌ها

اما در کنار مزایای بزرگ، خطرات جدی نیز وجود دارد.

این خطرات تنها به گسترش کلاهبرداری محدود نمی‌شوند؛ بازیگران مخرب یا مدل‌های هوش مصنوعی خارج از کنترل نیز ممکن است باج‌خواهی کنند یا سامانه‌های بانکی و مالی را از کار بیندازند.

تویلیگیر گفت: «هوش مصنوعی قطعاً می‌تواند سامانه‌های بانکی و مالی را از کار بیندازد. پرسش این نیست که آیا هوش مصنوعی می‌تواند نظام بانکی را متوقف کند؛ پرسش این است که آیا تدابیر حفاظتی مناسبی وجود دارد تا مانع از آن شود که هوش مصنوعی یک بانک را از کار بیندازد.»

روف نگران است که شرکت‌ها از عرضه‌کنندگان هوش مصنوعی خدماتی متفاوت از آنچه انتظار دارند دریافت کنند و انسان‌ها مسئولیت‌پذیری و تدابیر حفاظتی را به ماشین‌ها واگذار کنند.

او گفت: «خطری که من زیر نظر می‌گیرم، آرام‌تر و نامحسوس‌تر از چیزی است که مردم انتظار دارند. مسئله لزوماً یک شکست فاجعه‌بار نیست؛ ممکن است گروهی از کارکنان به این دلیل که سامانه بارها درست عمل کرده است، بررسی نتایج را متوقف کنند. در نتیجه، نخستین خطای جدی بدون آنکه کسی متوجه شود رخ می‌دهد و هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید از چه زمانی بررسی و نظارت کنار گذاشته شده است.»

برخی از حامیان هوش مصنوعی، از جمله ایلان ماسک، درباره این احتمال صحبت کرده‌اند که یادگیری ماشین و خودکارسازی، اهمیت پول را کاهش دهد و ماهیت کار را دگرگون کند.

آیا ممکن است هوش مصنوعی خارج از کنترل نه‌تنها بر دنیای پول مسلط شود، بلکه تلاش کند وابستگی انسان‌ها به ارز را به‌کلی از بین ببرد؟

از گوگل جمینای، پلتفرم هوش مصنوعی شرکت آلفابت، پرسیدیم که آیا ممکن است هوش مصنوعی برای محافظت از انسان‌ها در برابر طمع خودشان تصمیم بگیرد پول را کنار بگذارد.

این مدل هوش مصنوعی در پاسخ گفت: «پاسخ کوتاه، خیر است.» جمینای در ادامه توضیح داد که مدل‌های هوش مصنوعی از اخلاق مستقل یا آگاهی برخوردار نیستند.

جمینای افزود: «بااین‌حال، اگر مسیر تحول فناوری و اقتصاد را در نظر بگیریم، هوش مصنوعی می‌تواند معنای پول، شیوه توزیع منابع و حتی اهمیت انباشت ثروت به شکل سنتی را به‌شدت تغییر دهد.»

این سامانه توضیح داد که پول در اصل ابزاری برای سهمیه‌بندی و تخصیص منابع جهان در برابر نیازهای انسان است و خطر واقعی آن است که از هوش مصنوعی برای انباشتن ثروت استفاده شود.

جمینای گفت: «خطر فوری این است که طمع انسان‌ها از هوش مصنوعی برای متمرکز کردن ثروت با سرعتی بیشتر استفاده کند. اگر شمار اندکی از شرکت‌ها یا افراد مالک پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی و نیروهای کار خودکارشده باشند، شکاف میان ثروتمندان فوق‌العاده و بقیه جامعه ممکن است به‌شدت افزایش یابد.»

تریس نیز با این ارزیابی موافق است.

او گفت: «باید انگیزه‌های افرادی را در نظر داشته باشید که ابزارهای هوش مصنوعی را می‌سازند و از آن‌ها استفاده می‌کنند. همه آن‌ها به دنبال پول هستند، نه بی‌ارزش شدن پول.»