تغییر الگوی جست‌وجو با هوش مصنوعی؛ گذار از سئو به بهینه‌سازی برای موتورهای مولد
با تغییر بازار جست‌وجو در پی گسترش هوش مصنوعی، راهبردهای مدیریت و بهینه‌سازی وب‌سایت‌ها نیز در حال تحول است. در کنار بهینه‌سازی برای موتورهای جست‌وجو (SEO)، بهینه‌سازی برای موتورهای مولد (GEO) اهمیت بیشتری پیدا کرده است؛ زیرا شرکت‌ها می‌خواهند محتوایشان در پاسخ‌هایی که هوش مصنوعی تولید می‌کند، به‌عنوان منبع مورد استناد قرار گیرد.
رسانه ژاپنی ITmedia در ۱۹ اکتبر به وقت محلی گزارش داد که با گسترش خدمات هوش مصنوعی مولد مانند ChatGPT، Gemini و Google AI Overview، شیوه جست‌وجوی اطلاعات از سوی کاربران در حال تغییر است.
بر اساس نظرسنجی آزمایشگاه GEO شرکت CyberAgent که در ماه اوت از ۹۲۷۸ نوجوان و بزرگسال ۱۵ تا ۶۹ ساله انجام شد، ۵۲٫۳ درصد پاسخ‌دهندگان اعلام کردند برای جست‌وجو از هوش مصنوعی مولد استفاده می‌کنند. این رقم برای نخستین بار از مرز ۵۰ درصد عبور کرده و در مقایسه با نرخ ۲۱٫۳ درصدی ماه مه سال گذشته، طی یک سال و سه ماه ۳۱ واحد درصد افزایش یافته است.
در مقابل، استفاده از موتورهای جست‌وجوی سنتی در همین بازه زمانی از ۹۱٫۹ درصد به ۸۶٫۹ درصد کاهش یافته است. با وجود آنکه موتورهای جست‌وجو همچنان کاربران زیادی دارند، ارزیابی‌ها حاکی از آن است که هوش مصنوعی به شیوه‌ای تازه برای یافتن اطلاعات تبدیل می‌شود.
جست‌وجوهای بدون کلیک نیز رواج بیشتری یافته‌اند. در این نوع جست‌وجو، هوش مصنوعی اطلاعات وب‌سایت‌ها را مستقیماً خلاصه می‌کند و کاربران می‌توانند بدون مراجعه به صفحه اصلی، پاسخ موردنیاز خود را دریافت کنند.
شرکت تحلیل داده‌های وب Chartbeat اعلام کرده است که ترافیک ورودی از جست‌وجوی گوگل به وب‌سایت‌های خبری و رسانه‌ای تحت پوشش سامانه تحلیلی این شرکت، از ژوئیه ۲۰۲۵ تا ژوئیه ۲۰۲۶ حدود ۴۰ درصد کاهش یافته است. در چنین شرایطی، شرکت‌ها و سازمان‌های خبری دیگر تنها به دیده شدن در رتبه‌های بالای نتایج جست‌وجو توجه نمی‌کنند، بلکه راهبردهایی را نیز دنبال می‌کنند که شانس انتخاب شدن محتوایشان به‌عنوان منبع اطلاعاتی هوش مصنوعی را افزایش دهد.
یکی از روش‌های مهم در این زمینه، انتشار داده‌های اولیه‌ای است که دسترسی به آن‌ها از منابع دیگر دشوار است؛ از جمله نتایج نظرسنجی‌های اختصاصی، یافته‌های آزمایش‌ها، آمار و اطلاعات قیمت‌گذاری. ارائه دیدگاه کارشناسان، مشخص کردن منابع اطلاعاتی و سازمان‌دهی محتوا به شکلی روشن و قابل‌فهم نیز اهمیت دارد.
با این حال، GEO به‌طور کامل جایگزین سئوی سنتی نمی‌شود. گوگل نیز توضیح داده است که اصول متداول بهینه‌سازی برای موتورهای جست‌وجو همچنان در جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی اهمیت دارند.
انتظار می‌رود از این پس، رقابت‌پذیری وب‌سایت‌ها نه‌تنها بر اساس تعداد بازدیدکنندگان، بلکه با توجه به دفعات استناد به محتوای آن‌ها در پاسخ‌های هوش مصنوعی و میزان موفقیتشان در تبدیل این استنادها به ترافیک واقعی نیز ارزیابی شود.