چت‌جی‌پی‌تی، کلود و گروک: رد گفت‌وگوهای شما به ردیاب‌های تبلیغاتی می‌رسد
بر اساس پژوهشی که محققان مادرید درباره ۹ دستیار هوش مصنوعی انجام داده‌اند، چت‌جی‌پی‌تی، کلود، جمینای، گروک و پرپلکسیتی اطلاعاتی مانند لینک و عنوان گفت‌وگو و گاهی حتی متن کامل پرسش‌های کاربران را در اختیار ردیاب‌های متعلق به گوگل، متا یا تیک‌تاک قرار می‌دهند. رد کردن کوکی‌ها فقط تا حدی از این انتقال داده جلوگیری می‌کند. اینکه هر سرویس چه اطلاعاتی را به اشتراک می‌گذارد و چگونه می‌توان لینک‌های مشترک، کوکی‌ها و شناسه تبلیغاتی اندروید را پاک کرد، از جمله موضوعات این بررسی است.
گفت‌وگو با یک دستیار هوش مصنوعی ممکن است شبیه مکالمه‌ای خصوصی به نظر برسد، اما در بیشتر سرویس‌ها، شرکت‌های ثالث دست‌کم به بخشی از اطلاعات دسترسی پیدا می‌کنند. پژوهشگران مؤسسه شبکه‌های IMDEA در مادرید، عملکرد ۹ دستیار هوش مصنوعی را در مرورگر و ۸ مورد از آن‌ها را در قالب برنامه‌های اندرویدی بررسی کردند. این مجموعه شامل چت‌جی‌پی‌تی، کلود، جمینای، گروک و پرپلکسیتی بود.
همه سرویس‌ها با دست‌کم یک شرکت تبلیغاتی یا تحلیل داده ارتباط برقرار کردند و محققان در مجموع ۴۴ شرکت دریافت‌کننده اطلاعات را شناسایی کردند. از میان ۹ نسخه تحت وب، ۶ مورد و از میان ۸ برنامه، ۳ مورد بخش‌هایی از گفت‌وگوها را نیز ارسال کردند؛ از جمله لینک مکالمه، عنوان آن یا حتی متنی که کاربر نوشته بود. آزمایش‌ها در ماه مه ۲۰۲۶ در اسپانیا انجام شد. مقاله پژوهشی به همایش Privacy Enhancing Technologies Symposium پذیرفته شده و قرار است در ژوئیه ۲۰۲۷ منتشر شود.
چه اطلاعاتی به ردیاب‌ها می‌رسد؟
لینک گفت‌وگو رایج‌ترین نوع اطلاعات افشاشده بود و در پنج نسخه تحت وب، از جمله چت‌جی‌پی‌تی، کلود و گروک، به بیرون ارسال می‌شد. این موضوع ممکن است در نگاه اول بی‌اهمیت به نظر برسد، اما همیشه چنین نیست. بسته به نوع سرویس، هر کسی که لینک را در اختیار داشته باشد می‌تواند کل گفت‌وگو را مشاهده کند.
گروک، جمینای و Le Chat، دستیار هوش مصنوعی شرکت میسترال، عنوان گفت‌وگوها را نیز ارسال می‌کردند. این عنوان‌ها را هوش مصنوعی بر اساس نخستین پرسش کاربر می‌سازد. گروک از این هم فراتر رفت: در صفحه‌های اشتراک‌گذاری‌شده، این سرویس علاوه بر لینک و عنوان، تصویری از صفحه و آخرین پرسش کاربر را برای گوگل، متا و تیک‌تاک ارسال می‌کرد. برنامه اندرویدی پرپلکسیتی نیز متن واردشده توسط کاربران را به سرویس آزمایشی Wingify می‌فرستاد.
حتی عنوان یک گفت‌وگو می‌تواند اطلاعات زیادی را فاش کند. برای مثال، اگر درباره حقوق خود و وامی متناسب با درآمدتان سؤال کنید، عنوان مکالمه ممکن است دقیقاً به همین موضوع اشاره کند. طبق یافته‌های پژوهش، این داده‌ها معمولاً همراه با شناسه‌هایی مرتبط با حساب کاربری، مانند نشانی ایمیل هش‌شده، منتقل می‌شدند. چنین شناسه‌هایی امکان می‌دهند فعالیت یک کاربر در چند سرویس مختلف به یکدیگر مرتبط شود.
آنیکت گیریش، عضو گروه پژوهشی مؤسسه IMDEA، گفت: «بیشتر کاربران هیچ راهی برای فهمیدن اینکه چنین اتفاقی در حال رخ دادن است ندارند؛ در رابط کاربری هم هیچ نشانه قابل‌مشاهده‌ای وجود ندارد که آن‌ها را از این موضوع آگاه کند.»
پژوهشگران تأکید می‌کنند که مدرکی در اختیار ندارند که نشان دهد شرکت‌های دریافت‌کننده واقعاً محتوای گفت‌وگوها را خوانده‌اند. با این حال، آزمایشی که در آن لینک‌های آزمایشی مشخصی در گفت‌وگوها قرار داده شد، نشان می‌دهد این لینک‌ها تا چه اندازه ممکن است دست‌به‌دست شوند. در مورد گروک، این لینک‌ها ۷۰ بار از رایانه‌هایی در ۱۴ کشور باز شدند و برخی از این بازدیدها چند روز پس از ارسال لینک صورت گرفت. در مقابل، کلود، کوپایلت، دیپ‌سیک و Le Chat هر کدام لینک‌های آزمایشی را فقط یک بار و بلافاصله پس از ارسال دریافت کردند.
در ماه ژوئیه، نمایان شدن گفت‌وگوهای کلود در نتایج جست‌وجوی گوگل نشان داد که مکالمه‌های به‌اشتراک‌گذاشته‌شده لزوماً خصوصی باقی نمی‌مانند.
رد کردن کوکی‌ها مؤثر است، اما کافی نیست
رد کردن کوکی‌ها نخستین اقدام برای کاهش ردیابی است و واقعاً هم تأثیر دارد. در این پژوهش، حدود سه‌چهارم شناسه‌ها تنها پس از کلیک روی گزینه «پذیرش همه» در اختیار شرکت‌های ثالث قرار گرفتند. برای مثال، در کلود، رد کردن کوکی‌ها مانع فعال شدن پیکسل متا و انتقال اطلاعات از طریق سرورهای خود شرکت آنتروپیک به حدود ۱۱ سرویس دیگر شد.
مسدودکننده تبلیغات در مرورگر نمی‌تواند جلوی چنین انتقالی را بگیرد، زیرا داده‌ها مستقیماً از رایانه کاربر عبور نمی‌کنند. با این حال، رد کردن کوکی‌ها مشکل را به‌طور کامل حل نمی‌کند. حتی پس از انتخاب گزینه «رد کردن»، ۸۰٫۸ درصد ردیاب‌ها همچنان فعال ماندند و چهار مورد از ۹ سرویس رایگان به جمع‌آوری داده ادامه دادند. شش سرویس از این ۹ مورد نیز همچنان با گوگل ادز ارتباط برقرار می‌کردند.
استفاده از طرح پولی هم تأثیر چندانی بر خود ردیاب‌ها ندارد؛ هرچند پژوهشگران دریافتند که قوی‌ترین تنظیمات حریم خصوصی در طرح‌های پولی ارائه می‌شود، نه در نسخه‌های رایگانی که بیشتر کاربران از آن‌ها استفاده می‌کنند.
در گوشی‌های همراه، شناسه تبلیغاتی نیز اهمیت پیدا می‌کند. پرپلکسیتی، گروک و مایکروسافت کوپایلت این شناسه را برای شرکت‌های ثالث ارسال می‌کردند. شبکه‌های تبلیغاتی از این شناسه برای مرتبط کردن فعالیت کاربر در برنامه‌های مختلف استفاده می‌کنند.
در اندروید ۱۲ و نسخه‌های جدیدتر، می‌توان این شناسه را از مسیر تنظیمات، حریم خصوصی، تبلیغات و سپس گزینه «حذف شناسه تبلیغاتی» پاک کرد. پس از آن، برنامه‌ها به‌جای شناسه قبلی، تنها رشته‌ای از صفرها را دریافت می‌کنند.
در این پژوهش، دیپ‌سیک و متا AI محتوای گفت‌وگوها را با ردیاب‌های خارجی به اشتراک نگذاشتند. با این حال، دیپ‌سیک از سرویس‌های اثرانگشت‌گیری دیجیتال چینی استفاده می‌کند. متا AI نیز شناسه اندروید را به سرورهای خود شرکت متا ارسال می‌کند.
لینک گفت‌وگوهای به‌اشتراک‌گذاشته‌شده را پاک کنید
حذف گفت‌وگوهای به‌اشتراک‌گذاشته‌شده یکی از مؤثرترین اقداماتی است که کاربران می‌توانند انجام دهند؛ زیرا در تمام سرویس‌های بزرگ، هر کسی که لینک را داشته باشد می‌تواند محتوای گفت‌وگو را بخواند.
در چت‌جی‌پی‌تی، همه لینک‌های اشتراک‌گذاری‌شده در مسیر تنظیمات، کنترل‌های داده و لینک‌های اشتراک‌گذاری‌شده فهرست شده‌اند و می‌توان یک لینک یا همه آن‌ها را حذف کرد. در کلود، این لینک‌ها در بخش «گفت‌وگوهای اشتراک‌گذاری‌شده» در قسمت تنظیمات و حریم خصوصی قرار دارند. همچنین می‌توان از منوی اشتراک‌گذاری هر گفت‌وگو، وضعیت آن را دوباره به خصوصی تغییر داد.
گوگل لینک‌های اشتراک‌گذاری‌شده جمینای را در نشانی gemini.google.com/sharing فهرست می‌کند. لینک‌های گروک نیز در نشانی grok.com/share-links قابل دسترسی هستند. پژوهشگران برای پرپلکسیتی توصیه می‌کنند که کاربران در تنظیمات اشتراک‌گذاری، رشته‌های گفت‌وگو را روی حالت خصوصی قرار دهند.
با این حال، حذف لینک فقط جلوی بازدیدهای بعدی را می‌گیرد. نسخه‌ها یا تصاویر صفحه‌ای که دیگران پیش‌تر ذخیره کرده‌اند، همچنان باقی می‌مانند.
تاکنون این پژوهش تغییر چندانی در عملکرد ارائه‌دهندگان سرویس‌ها ایجاد نکرده است. پژوهشگران یافته‌های خود را در ماه آوریل برای نهادهای حفاظت از داده اتحادیه اروپا فرستادند و نهاد حفاظت از داده اسپانیا، AEPD، در ماه ژوئن این موضوع را در هیئت حفاظت از داده‌های اروپا مطرح کرد.
گروه پژوهشی با استناد به مقررات عمومی حفاظت از داده‌های اتحادیه اروپا (GDPR)، دو مشکل را مطرح می‌کند. نخست اینکه سیاست‌های حریم خصوصی به شرکای تبلیغاتی اشاره می‌کنند، اما به‌روشنی نمی‌گویند که داده‌های مربوط به گفت‌وگوها نیز به اشتراک گذاشته می‌شوند. دوم اینکه پژوهشگران مبنای قانونی مشخصی برای این نوع انتقال داده پیدا نکرده‌اند.
به گفته نویسندگان پژوهش، هیچ‌یک از ارائه‌دهندگان سرویس‌ها پاسخ رسمی نداده‌اند. پرپلکسیتی در ماه آوریل پیکسل متا را حذف کرد؛ اقدامی که احتمالاً با یک دعوای حقوقی گروهی در ایالات متحده ارتباط داشت. اوپن‌ای‌آی نیز از اواسط ماه اوت در سیاست حریم خصوصی خود به ردیاب‌های شرکت‌های ثالث اشاره کرده است. با این حال، گروک در ماه سپتامبر همچنان لینک‌هایی را در اختیار دیگران قرار می‌داد که دسترسی عمومی به آن‌ها امکان‌پذیر بود.
اگر درباره موضوعات حساسی مانند سلامت یا مسائل مالی از هوش مصنوعی سؤال می‌کنید، امکان انصراف از استفاده از گفت‌وگوها برای آموزش هوش مصنوعی در سرویس‌های بزرگ تنها بخشی از مسئله است. اینکه خود گفت‌وگوها در نهایت به کجا می‌رسند نیز به همان اندازه اهمیت دارد؛ به‌ویژه اکنون که اوپن‌ای‌آی در حال آوردن تبلیغات به چت‌جی‌پی‌تی است.
اشتفن زان، ۱۹ اکتبر ۲۰۲۶ (به‌روزرسانی: ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶)