چه کسانی از ثروت هوش مصنوعی سهم می‌برند؟ انتروپیک و ایلان ماسک دو پاسخ متفاوت دارند
شرکت انتروپیک اعلام کرده است که ۵ درصد از سهام خود را به صندوقی برای منافع عمومی اختصاص می‌دهد. در مقابل، ایلان ماسک وعده داده است سال آینده به هر کودک در آمریکا یک سهم از شرکت اسپیس‌ایکس بدهد. این دو طرح، دو راه متفاوت برای توزیع بخشی از ثروت حاصل از فناوری را پیشنهاد می‌کنند.
انتروپیک، شرکت سازنده خانواده مدل‌های هوش مصنوعی کلود، روز یکشنبه اعلام کرد که ۵ درصد از سهام خود را به یک صندوق جدید با عنوان «صندوق منافع عمومی» اختصاص خواهد داد. ماسک نیز روز دوشنبه وعده داد سال آینده به هر کودک در آمریکا یک سهم از اسپیس‌ایکس بدهد.
این پیشنهادها در شرایطی مطرح شده‌اند که شرکت‌های هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری‌های کلانی جذب می‌کنند و کسب‌وکار خود را گسترش می‌دهند؛ هم‌زمان، نگرانی‌ها درباره تأثیر این فناوری بر اشتغال، ایمنی و جامعه رو به افزایش است.
تفاوت اصلی این دو طرح در شیوه اجرای آن‌هاست. صندوق انتروپیک می‌تواند منابع مالی لازم برای طرح‌های خیریه را فراهم کند و حتی به گروه‌های مشخصی از مردم پرداخت مستقیم داشته باشد. ماسک در مقابل معتقد است واگذاری مستقیم سهام، راه بهتری برای مشارکت دادن مردم در اقتصاد آینده است.
ارزش صندوق انتروپیک ممکن است به ده‌ها میلیارد دلار برسد
ارزش احتمالی صندوق پیشنهادی انتروپیک، بسته به ارزش‌گذاری این شرکت، می‌تواند به ده‌ها میلیارد دلار برسد.
این شرکت هوش مصنوعی در حال آماده‌سازی برای عرضه اولیه سهام در بازار بورس است؛ رویدادی که ممکن است ارزش آن را به حدود ۲ تریلیون دلار برساند. رویترز هفته گذشته گزارش داد که برخی سرمایه‌گذاران ارزش‌گذاری پایین‌تری در حدود ۱.۵ تریلیون دلار را نیز بررسی می‌کنند.
با این ارزش‌گذاری‌ها، سهم ۵ درصدی انتروپیک ارزشی بین ۷۵ تا ۱۰۰ میلیارد دلار خواهد داشت. این ارقام برآوردهایی بر اساس ارزش‌گذاری احتمالی شرکت هستند و به معنای آن نیستند که انتروپیک تاکنون چنین مبلغی را به‌صورت نقدی برای صندوق تأمین کرده است.
این شرکت اعلام کرده است که صندوق به شکل یک شرکت با مسئولیت محدود و تحت مالکیت کامل انتروپیک تأسیس خواهد شد. این ساختار به صندوق امکان می‌دهد از طرح‌های مختلف در راستای منافع عمومی حمایت کند؛ از جمله کمک‌های مالی کلان به سازمان‌های غیرانتفاعی یا پرداخت مستقیم به گروه‌های مشخصی از مردم.
یکی از حوزه‌های احتمالی فعالیت صندوق، بازار کار خواهد بود. انتروپیک هشدار داده است که هوش مصنوعی می‌تواند ارزش اقتصادی عظیمی ایجاد کند، اما در عین حال مشاغل را دستخوش تغییر کند و برای نیروی کار بی‌ثباتی به همراه داشته باشد.
این شرکت پیش‌تر ۲۰۰ میلیون دلار برای مطالعه پیامدهای هوش مصنوعی بر اشتغال و مقابله با آثار منفی آن اختصاص داده است. انتروپیک می‌گوید صندوق جدید می‌تواند با پیشرفت این فناوری، امکان اقدامات بیشتر را برای شرکت فراهم کند.
انتروپیک همچنین قصد دارد این اختیار را به صندوق بدهد که با رشد شرکت، سهام بیشتری دریافت کند. بر اساس این طرح، هیئت‌مدیره می‌تواند به ازای هر ۵۰ درصد افزایش ارزش شرکت نسبت به یک سطح مبنا که هنوز اعلام نشده است، ۲ درصد دیگر از سهام شرکت را به صندوق اختصاص دهد.
این شرکت اعلام کرده است که صندوق از سهام انتروپیک برای لابی‌گری یا کمک‌های مالی سیاسی در آمریکا یا سایر کشورها استفاده نخواهد کرد.
تعهد جدید بر پایه وعده‌های پیشین بنیان‌گذاران و کارکنان انتروپیک شکل گرفته است. هم‌بنیان‌گذاران شرکت متعهد شده بودند ۸۰ درصد از سهام خود را اهدا کنند. همچنین، در چارچوب برنامه تطبیق کمک‌های کارکنان، کارمندان می‌توانند بخشی از سهام خود را برای اهدا اختصاص دهند و شرکت نیز به همان میزان سهام اهدا کند.
انتروپیک اعلام کرده است که با احتساب این تعهدها، در مجموع حدود ۲۰ درصد از سهام شرکت به اهداف مرتبط با منافع عمومی اختصاص خواهد یافت؛ این رقم شامل سهام احتمالی دیگری که در آینده به صندوق واگذار شود، نیست.
این شرکت هنوز ساختار کامل مدیریتی و نظارتی صندوق و آستانه‌های ارزش‌گذاری‌ای را که می‌توانند موجب افزایش سهم آن شوند، اعلام نکرده است.
برنامه ماسک برای واگذاری سهام اسپیس‌ایکس به کودکان
ماسک روز دوشنبه اعلام کرد که سال آینده به هر کودک در آمریکا یک سهم از اسپیس‌ایکس خواهد داد. او این اقدام را نخستین مورد از چند طرح مشابه توصیف کرد.
بر اساس آمار اداره سرشماری آمریکا که جمعیت کودکان این کشور را حدود ۷۲ میلیون نفر نشان می‌دهد، ارزش این واگذاری با قیمت فعلی سهام می‌تواند به حدود ۱۱ میلیارد دلار برسد.
ماسک جزئیاتی درباره نحوه توزیع سهام، شرایط لازم برای واجد شرایط بودن کودکان یا محدودیت‌های احتمالی فروش سهام از سوی دریافت‌کنندگان ارائه نکرده است.
شرکت اسپیس‌ایکس نیز بلافاصله روشن نکرد که آیا این واگذاری پیشنهادی با طرح «حساب‌های ترامپ» مرتبط خواهد بود یا خیر؛ این طرح، برنامه‌ای سرمایه‌گذاری برای کودکان با پشتوانه دولت آمریکاست.
حساب‌های ترامپ که کاخ سفید آن را راه‌اندازی کرده است، برای شهروندان واجد شرایط آمریکا که بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۸ متولد می‌شوند، یک حساب سرمایه‌گذاری با مبلغ اولیه ۱۰۰۰ دلار از محل منابع دولتی فراهم می‌کند. خانواده‌ها می‌توانند با بزرگ‌تر شدن کودکان، مبالغ بیشتری به این حساب‌ها واریز کنند.
این برنامه به شرکت‌ها و افراد نیز اجازه می‌دهد به حساب‌ها کمک مالی کنند. شرکت‌های دل، ویزا، مایکرون و دلتا ایرلاینز از جمله بنگاه‌هایی هستند که تأمین مالی بیشتر یا مشارکت مالی کارفرما را وعده داده‌اند.
دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، از اعلام این خبر توسط ماسک استقبال کرد و در شبکه اجتماعی تروث سوشال از او برای اختصاص سهام اسپیس‌ایکس به میلیون‌ها کودک آمریکایی در قالب این برنامه تشکر کرد.
برخلاف کمک نقدی، ارزش هدیه پیشنهادی ماسک به قیمت سهام اسپیس‌ایکس بستگی خواهد داشت. اگر قیمت سهام افزایش پیدا کند، دریافت‌کنندگان می‌توانند از رشد ارزش دارایی خود بهره‌مند شوند؛ اما ارزش سهام آن‌ها ممکن است کاهش نیز پیدا کند.
ماسک استدلال کرده است که مالکیت مستقیم سهام به مردم اجازه می‌دهد از رشد شرکت‌هایی بهره‌مند شوند که اقتصاد آینده را شکل می‌دهند.
چرا شرکت‌های هوش مصنوعی برای تقسیم ثروت تحت فشارند؟
این اعلام‌ها در شرایطی صورت می‌گیرند که رشد سریع هوش مصنوعی، هم فرصت‌های مالی تازه‌ای ایجاد کرده و هم نگرانی‌هایی درباره پیامدهای گسترده‌تر آن به وجود آورده است.
شرکت‌ها برای افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها، به‌طور فزاینده‌ای از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده می‌کنند. برخی بنگاه‌ها، به‌ویژه در صنعت فناوری، از کاهش نیروی کار خبر داده‌اند و در عین حال، افزایش بهره‌وری ناشی از این فناوری را از دلایل اقدامات خود دانسته‌اند.
انتروپیک همچنین هشدار داده است که هوش مصنوعی پیشرفته ممکن است خطرهایی فاجعه‌بار یا حتی تهدیدهایی وجودی برای بشریت ایجاد کند. صندوق پیشنهادی این شرکت می‌تواند از طرح‌هایی برای رسیدگی به بخشی از این نگرانی‌ها، از جمله پیامدهای خودکارسازی برای نیروی کار، حمایت کند.
پرسش گسترده‌تر این است که آیا منافع اقتصادی حاصل از هوش مصنوعی همچنان در اختیار شرکت‌ها، بنیان‌گذاران و سرمایه‌گذاران متمرکز خواهد ماند یا سهم بیشتری از جامعه نیز از آن بهره‌مند خواهد شد.
رویکرد انتروپیک این است که بخشی از مالکیت شرکت را به صندوقی اختصاص دهد که می‌تواند هزینه طرح‌های عمومی و عام‌المنفعه را تأمین کند. پیشنهاد ماسک در مقابل، به کودکان سهمی مستقیم در مالکیت اسپیس‌ایکس می‌دهد و ارزش دارایی آن‌ها را به عملکرد آینده شرکت پیوند می‌زند.
هیچ‌یک از این دو طرح هنوز تمام جزئیات لازم را برای ارزیابی میزان منافعی که در نهایت به عموم مردم خواهد رسید یا نحوه توزیع آن ارائه نکرده است.
انتروپیک همچنان باید درباره ساختار مدیریتی و نظارتی صندوق و نحوه اجرای تعهدهای مربوط به اختصاص سهام بیشتر توضیح دهد. ماسک نیز هنوز سازوکار اجرایی واگذاری سهام پیشنهادی خود را تشریح نکرده است.