افت ۱۵۰ میلیارد دلاری سهام شرکت‌های مدل‌ساز هوش مصنوعی چین همچنان ادامه دارد
۲۳ اکتبر: افت سهام شرکت‌های چینی توسعه‌دهنده مدل‌های هوش مصنوعی همچنان ادامه دارد و نشانه‌ای از پایان آن دیده نمی‌شود. تشدید رقابت در این بازار و احتمال ورود رقبای جدید به بورس در سال آینده، فشار بر این شرکت‌ها را افزایش داده است.
ارزش بازار شرکت مینی‌مکس گروپ و شرکت زی‌ای‌آی (Z.AI)، که با نام ژیپو نیز شناخته می‌شود، در مجموع ۱۵۰ میلیارد دلار (۶۱۳ میلیارد رینگیت مالزی) نسبت به اوج خود کاهش یافته است. این افت، چرخشی شدید در روند سهام این دو شرکت به شمار می‌رود که عرضه اولیه سهام آن‌ها در ژانویه با استقبال و انتظارات زیادی همراه بود.
شرکت‌های هوش مصنوعی چین همچنان قیمت توکن‌ها را کاهش می‌دهند. در همین حال، غول‌های جهانی این صنعت، از جمله آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی، نیز قیمت‌های خود را پایین آورده‌اند تا برتری هزینه‌ای مدل‌های چینی را محدود کنند. از سوی دیگر، عرضه اولیه احتمالی سهام دیپ‌سیک و مون‌شات ای‌آی ممکن است سرمایه سرمایه‌گذاران را از مینی‌مکس و ژیپو دور کند؛ دو شرکتی که در حال حاضر تنها گزینه‌های بورسی چین برای سرمایه‌گذاری مستقیم در حوزه مدل‌های هوش مصنوعی به شمار می‌روند.
لئونید میرونوف، مدیر سبد سرمایه‌گذاری در شرکت گاوکال کپیتال، گفت: «ژیپو و مینی‌مکس باید مشخص کنند که چگونه می‌توانند در بلندمدت پیروز شوند. از یک سو، مدل‌های آمریکایی عملکرد بهتری دارند و از سوی دیگر، دیپ‌سیک از نظر بهره‌وری در جایگاه برتری است؛ بنابراین، به‌سختی می‌توان مشخص کرد که مینی‌مکس و ژیپو دقیقاً چه مسیری را می‌توانند در پیش بگیرند.»
سهام مینی‌مکس روز پنجشنبه به زیر قیمت عرضه اولیه خود سقوط کرد و تمام رشد قیمتی را که این سهم در اوج ماه مارس تجربه کرده بود، از بین برد؛ رشدی که به ۶۵۰ درصد رسیده بود. شرکت بزرگ‌تر زی‌ای‌آی نیز از اوج قیمت خود در ژوئن تاکنون ۸۱ درصد افت کرده است.
عرضه مدل جدید M3.1 Flash از سوی مینی‌مکس در روز دوشنبه نیز نتوانست موجب افزایش قیمت سهام این شرکت شود؛ این در حالی بود که هزینه توکن‌ها به‌شدت کاهش یافته و عملکرد مدل بهبود پیدا کرده بود. ژیپو نیز پس از عرضه مدل GLM-5.3-FlashX در سپتامبر با واکنش سرد مشابهی از سوی بازار مواجه شد.
بر اساس شاخص هوش مصنوعی مؤسسه اَرتیفیشال اَنالیسِس (Artificial Analysis Intelligence Index)، جدیدترین مدل‌های این دو شرکت از نظر توانمندی هوش مصنوعی فاصله زیادی با محصولات پیشتازان آمریکایی دارند. عملکرد آن‌ها حتی اندکی پایین‌تر از مدل‌های دیپ‌سیک، گروه هلدینگ علی‌بابا و شرکت شیائومی است؛ آن هم در شرایطی که موج عرضه محصولات جدید برای جذب کاربران همچنان ادامه دارد.
الکس لیو، تحلیلگر شرکت بانک آو آمریکا، گفت: «در حال حاضر بیش از ۱۰ آزمایشگاه هوش مصنوعی در چین فعالیت می‌کنند، اما در نهایت تعداد آن‌ها به کمتر از این میزان خواهد رسید. در شرایط کنونی، واقعاً دشوار است بگوییم کدام شرکت‌ها دوام خواهند آورد و کدام‌یک زودتر از میدان خارج می‌شوند.»
با این حال، مدل‌های چینی همچنان از نظر میزان استفاده در سطح جهانی جایگاه مسلطی دارند. به گزارش یک حساب وی‌چت وابسته به شبکه تلویزیونی سی‌سی‌تی‌وی، دیپ‌سیک و مینی‌مکس تا اواخر روز پنجشنبه مراحل ثبت رسمی مربوط به عرضه نسخه‌های متن‌باز و استفاده از آن‌ها در خارج از چین را تکمیل کرده بودند.
استراتژیست‌های بانک جی‌پی مورگان چیس، از جمله کلویی لیو، در یادداشتی که این هفته منتشر شد، نوشتند مینی‌مکس هم‌اکنون بخش عمده درآمد خود را از خارج از چین به دست می‌آورد و رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) ژیپو نیز در میان توسعه‌دهندگان جهانی محبوبیت بیشتری پیدا می‌کند. این بانک نسبت به زی‌ای‌آی در مقایسه با مینی‌مکس دیدگاه مثبت‌تری دارد و معتقد است زی‌ای‌آی به دلیل توانمندی‌هایش در برنامه‌نویسی، موقعیت بهتری دارد.
با این حال، هر دو شرکت همچنان زیان‌ده هستند و جنگ قیمتی در بازار جهانی، چشم‌انداز سودآوری آن‌ها را دشوارتر کرده است.
لیو از جی‌پی مورگان در این یادداشت نوشت: «آزمایشگاه‌هایی که از نظر توانمندی مدل‌ها و رشد درآمد حاصل از APIهای پولی پیشتاز هستند، زودتر از رقبای خود به نقطه سربه‌سر می‌رسند.» او افزود انتظار می‌رود مدل‌ها و کاربردهای هوش مصنوعی «حدود سال ۲۰۲۸» به سودآوری برسند، هرچند در حال حاضر تمرکز بازار همچنان بر ترکیب منابع درآمدی شرکت‌هاست.
افزون بر نگرانی‌ها درباره رقابت، سودآوری و عرضه سهام شرکت‌های جدید هوش مصنوعی در چین، نزدیک شدن زمان پایان دوره محدودیت فروش سهام نیز ممکن است فشار بیشتری بر سهام ژیپو و مینی‌مکس وارد کند. بر اساس داده‌های گردآوری‌شده توسط بلومبرگ، حدود ۱۷۸ میلیون سهم زی‌ای‌آی و ۲۵ میلیون سهم مینی‌مکس که در اختیار سرمایه‌گذاران پیش از عرضه اولیه قرار دارند، قرار است در ژانویه قابلیت معامله پیدا کنند.