مطالعه مینتیا: فروشندگان نرم‌افزار نیمی از فهرست‌های بهترین ابزارها را که هوش مصنوعی به آن‌ها استناد می‌کند، خود می‌نویسند
بررسی ۱۸٬۰۸۴ پرسش درباره نرم‌افزار در گوگل، مرورهای هوش مصنوعی گوگل (AI Overviews)، ChatGPT، Gemini، Claude و Perplexity نشان می‌دهد که ۳۴ تا ۴۷ درصد از فهرست‌هایی که این پلتفرم‌ها برای پاسخ به پرسش‌های مربوط به «جایگزین‌ها» به آن‌ها استناد می‌کنند، در واقع فهرست‌هایی هستند که فروشندگان محصولات خود تهیه کرده‌اند. این سهم در پرسش‌های مقایسه‌ای از نوع «X در برابر Y» به ۵۶ تا ۶۵ درصد می‌رسد. در ۸۷ درصد از این فهرست‌ها، محصول فروشنده در رتبه نخست قرار دارد و تنها ۱۶ درصد از آن‌ها مشخص می‌کنند که نویسنده محتوا خود فروشنده است.
شرکت مینتیا (Minuttia)، یکی از آژانس‌های پیشرو جهان در زمینه بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (SEO) و بهینه‌سازی موتورهای پاسخ‌گو (AEO) برای شرکت‌های نرم‌افزاری، امروز مطالعه‌ای با عنوان «مطالعه داده‌های محتوای خودتبلیغاتی» منتشر کرد. این دومین پژوهش گسترده این شرکت درباره نحوه پاسخ‌گویی جست‌وجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی به پرسش‌های مربوط به نرم‌افزار است. در این مطالعه، محتوای خودتبلیغاتی بررسی شده است؛ یعنی فهرست‌هایی با عنوان‌هایی مانند «بهترین ابزارهای یک دسته‌بندی» و مطالب مقایسه‌ای که فروشندگان نرم‌افزار درباره حوزه فعالیت خود می‌نویسند و معمولاً محصول خود را در صدر فهرست قرار می‌دهند. هدف پژوهش، اندازه‌گیری میزان استناد گوگل و دستیارهای هوش مصنوعی به این محتواها هنگام انتخاب نرم‌افزار از سوی خریداران است.
پژوهشگران مینتیا در هر یک از شش پلتفرم، سه نوع پرسش را مطرح کردند: ۱۱٬۵۲۵ پرسش درباره «بهترین جایگزین‌های [محصول]»، ۶٬۳۶۳ پرسش درباره «مقایسه [محصول] و [رقیب]» و ۱۹۶ پرسش درباره «بهترین ابزارها برای [دسته‌بندی]». این بررسی در مجموع ۱۸٬۰۸۴ پرسش را دربر گرفت و ۵٬۹۸۳ برند نرم‌افزاری در ۱۹۶ دسته‌بندی را پوشش داد. سپس تمام صفحاتی که این پلتفرم‌ها به آن‌ها استناد کرده بودند، بررسی و بر اساس ناشر و نوع محتوا دسته‌بندی شدند؛ شمار این صفحات به ۳۱۱٬۷۶۶ مورد رسید که در مجموع ۶۸۶٬۷۴۹ بار به آن‌ها استناد شده بود.
نتیجه این پژوهش، نخستین بررسی تفکیک‌شده بر اساس پلتفرم از میزان اتکای موتورهای جست‌وجوی هوش مصنوعی و گوگل به فهرست‌های تهیه‌شده توسط فروشندگان هنگام معرفی نرم‌افزار است. این مطالعه همچنین مشخص می‌کند کدام دسته‌های نرم‌افزاری بیشتر تحت تأثیر این پدیده قرار دارند و چه ویژگی‌هایی باعث می‌شود این فهرست‌ها به منابع مورد استناد تبدیل شوند.
یافته‌های کلیدی
بین یک‌سوم تا نیمی از فهرست‌هایی که جست‌وجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی به آن‌ها استناد می‌کنند، توسط فروشندگان همان دسته نرم‌افزاری نوشته شده‌اند. هنگامی که کاربران درباره جایگزین‌های یک محصول سؤال می‌کنند، سهم فهرست‌های «بهترین ابزارها» که فروشندگان در حوزه فعالیت خود منتشر کرده‌اند، از ۳۴ درصد در ChatGPT تا ۴۷ درصد در گوگل و Gemini متغیر است. این فهرست‌ها در پلتفرم‌های مختلف الگوی مشابهی دارند: ۹۳ درصد محصول فروشنده را برجسته می‌کنند، ۸۷ درصد آن را در رتبه نخست قرار می‌دهند، ۹۰ درصد از رقبا انتقاد می‌کنند و تنها ۱۶ درصد به‌روشنی اعلام می‌کنند که صفحه را خود فروشنده نوشته است. از آنجا که صفحات غیرقابل‌دسترسی برای بررسی، غیرخودتبلیغاتی محسوب شده‌اند، درصدهای گزارش‌شده حداقل میزان واقعی این پدیده را نشان می‌دهند.
میزان محتوای خودتبلیغاتی در برخی دسته‌های نرم‌افزاری بسیار بیشتر از دسته‌های دیگر است. در مجموع پلتفرم‌ها و انواع پرسش‌ها، ۴۳ درصد از فهرست‌های مورد استناد را فهرست‌هایی تشکیل می‌دهند که خود فروشندگان تهیه کرده‌اند؛ اما این سهم در دسته‌های مختلف از ۱۲ تا ۷۶ درصد متغیر است. در میان دسته‌هایی که بیشترین میزان خودتبلیغاتی را دارند، مرکز عملیات امنیت مبتنی بر هوش مصنوعی (AI Security Operations Center) با ۷۶ درصد، رایانش ابری و مدیریت مالی زیرساخت ابری (Cloud & FinOps) با ۷۴ درصد، ارزیابی و پایش هوش مصنوعی (AI Evaluation & Observability) با ۷۳ درصد، پایش شبکه‌های اجتماعی (Social Listening) با ۷۲ درصد و دیده‌شدن در جست‌وجوهای هوش مصنوعی (AI Visibility) با ۶۵ درصد قرار دارند. در مقابل، این سهم در تولید صوت ۱۲ درصد، طراحی گرافیک ۱۶ درصد و حوزه سلامت ۲۱ درصد است. بازار نیز پراکنده است؛ ۲۰ فروشنده‌ای که فهرست‌هایشان بیش از همه مورد استناد قرار گرفته، در مجموع تنها ۶ درصد از کل استنادها را به خود اختصاص می‌دهند.
ChatGPT پیش از پاسخ‌گویی به وب‌سایت خود فروشنده مراجعه می‌کند، در حالی که Perplexity بیشتر به فهرست‌هایی استناد می‌کند که در نتایج جست‌وجوی آن رتبه بالاتری دارند. در ۷۱ درصد از جست‌وجوهای ChatGPT دقیقاً نام یک محصول ذکر می‌شود و ۹۲ درصد از جست‌وجوهای دارای عملگر «site:» به وب‌سایت خود فروشنده اختصاص دارند. در پاسخ به پرسش‌های مربوط به جایگزین‌ها، وب‌سایت‌های فروشندگان ۴۲ درصد از استنادهای ChatGPT را تشکیل می‌دهند؛ این سهم در سایر پلتفرم‌ها بین ۱ تا ۶ درصد است. در مقابل، Perplexity معمولاً حدود ۲۰ صفحه را پیدا می‌کند و به ۹ صفحه از آن‌ها استناد می‌کند. استناد گرفتن یک صفحه در این پلتفرم عمدتاً به جایگاه آن در نتایج جست‌وجو و برخورداری از ویژگی‌های مفید برای خواننده، مانند جدول مقایسه یا توضیح روش انتخاب، بستگی دارد؛ نه به استفاده از زبان تبلیغاتی.
زاخاریاس زیراوداکیس، مدیرعامل مینتیا، گفت: «بین یک‌سوم تا نیمی از فهرست‌هایی که دستیارهای هوش مصنوعی هنگام پرسش درباره جایگزین‌های نرم‌افزاری به آن‌ها استناد می‌کنند، توسط فروشندگان همان دسته نوشته شده‌اند؛ با این حال، تنها ۱۶ درصد از این صفحات چنین موضوعی را اعلام می‌کنند. هر پلتفرم منابع خود را به شیوه‌ای متفاوت انتخاب می‌کند. ChatGPT به سراغ وب‌سایت خود فروشنده می‌رود، Perplexity به صفحاتی پاداش می‌دهد که رتبه خوبی دارند و مطالعه آن‌ها مفید است و سهم فهرست‌های فروشندگان، بسته به دسته نرم‌افزاری، از ۱۲ تا ۷۶ درصد متغیر است. ما داده‌های پشتوانه هر نمودار را منتشر کردیم تا تیم‌های شرکت‌های نرم‌افزاری مبتنی بر مدل SaaS بتوانند نتایج را بررسی کنند و ببینند کدام یافته‌ها درباره دسته فعالیت خودشان صدق می‌کند.»
درباره مطالعه
این پژوهش بر پایه نخستین مطالعه مینتیا درباره میزان دیده‌شدن شرکت‌های نرم‌افزاری در جست‌وجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی انجام شده و همان ۵٬۹۸۳ برند و ۱۹۶ دسته‌بندی را بررسی می‌کند. تمام پرسش‌ها در اوت ۲۰۲۶ در هر شش پلتفرم مطرح شدند و برای هر پرسش در هر پلتفرم، یک پاسخ ثبت شد. سپس تمام صفحات مورد استناد بررسی و بر اساس ناشر و نوع صفحه دسته‌بندی شدند. در مورد فهرست‌ها، جایگاه محصول خود ناشر و الگوهای خودتبلیغاتی موجود در صفحه نیز ثبت شد.
این نتایج دو محدودیت دارند. نخست، درصدهای مربوط به محتوای خودتبلیغاتی حداقل میزان واقعی را نشان می‌دهند، زیرا صفحاتی که امکان بررسی آن‌ها وجود نداشت، غیرخودتبلیغاتی در نظر گرفته شدند. دوم، یافته‌ها تصویری از یک مقطع زمانی هستند. هنگامی که مینتیا در سپتامبر، ۲٬۰۰۰ پرسش را دوباره در Perplexity مطرح کرد، تنها ۲۸ درصد از صفحاتی که این پلتفرم در پاسخ‌های سپتامبر فهرست کرده بود، در پاسخ‌های اوت آن نیز وجود داشتند. بنابراین، یافته‌ها درباره سهم انواع صفحات و وب‌سایت‌ها معتبرند، اما نباید آن‌ها را رتبه‌بندی ثابتی از صفحاتی دانست که بیشترین شانس انتخاب‌شدن را دارند.
متن کامل مطالعه، روش‌شناسی و داده‌های پشتوانه تمام نمودارها در نشانی self-promotional-content-data-study.minuttia.com در دسترس است. امکان دانلود هر نمودار به همراه فایل CSV داده‌های مربوط به آن نیز فراهم شده است.
درباره مینتیا
مینتیا آژانسی فعال در زمینه بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (SEO) و بهینه‌سازی موتورهای پاسخ‌گو (AEO) برای شرکت‌های نرم‌افزاری است. این شرکت به کسب‌وکارهای نرم‌افزاری کمک می‌کند تا در گوگل و دستیارهای هوش مصنوعی مانند ChatGPT، Gemini، Claude و Perplexity بهتر دیده شوند و بیشتر توصیه شوند. مینتیا همچنین پژوهش‌های داده‌محور مستقلی درباره نحوه عملکرد جست‌وجوهای مبتنی بر هوش مصنوعی منتشر می‌کند. اطلاعات بیشتر در minuttia.com موجود است.
این مطالعه با همکاری شرکت Convex Works انجام شده است.
تماس رسانه‌ای
زاخاریاس زیراوداکیس، مدیرعامل مینتیا