اخلاق هوش مصنوعی و دین؛ آزمایش آنتروپیک
شرکت آنتروپیک می‌گوید گفت‌وگوهایش با گروه‌های دینی و فرهنگی مختلف می‌تواند در شکل‌گیری ارزش‌های مدل هوش مصنوعی کلود و شیوه ارزیابی آن نقش داشته باشد. این شرکت در ۱۹ مه ۲۰۲۶ اعلام کرد که نخستین دور این گفت‌وگوها با حضور پژوهشگران، روحانیون، فیلسوفان و متخصصان اخلاق از بیش از ۱۵ گروه برگزار شده است. آنتروپیک همچنین از آزمایشی خبر داد که در جریان آن، هنگام انجام یک وظیفه، تعهدات اخلاقی کلود به این مدل یادآوری می‌شد.
این آزمایش نمونه‌ای عملی از چگونگی استفاده از مشورت‌های بیرونی در فرایند توسعه مدل است. نتایج اعلام‌شده بر ارزیابی‌های داخلی آنتروپیک استوارند. با این حال، برخی پژوهشگران این پرسش را مطرح کرده‌اند که آیا می‌توان سنت‌های دینی متمایز را بدون از دست دادن تفاوت‌های مهم آن‌ها به قواعدی مشترک تبدیل کرد یا نه.
از نگاه آنتروپیک، این گفت‌وگوها چه تأثیری می‌توانند داشته باشند؟
آنتروپیک می‌گوید این گفت‌وگوها ممکن است بر قانون اساسی کلود، ارزش‌هایی که این مدل برای پایبندی به آن‌ها آموزش می‌بیند و رفتارهایی که برای ارزیابی آن انتخاب می‌شوند، تأثیر بگذارند. به گفته این شرکت، هدف آن است که دیدگاه‌های دینی، غیردینی و سیاسی گوناگون در این فرایند لحاظ شوند، نه اینکه کلود با جهان‌بینی یک سنت خاص هماهنگ شود.
خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی که ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶ منتشر کرد، روایت مگان سالیوان، فیلسوفی را بازگو کرد که اوایل همان سال در یکی از این نشست‌ها حضور یافته بود. سالیوان توضیح داد که در جلسه، ابتدا مدل‌ها به زبانی ساده معرفی شدند و سپس شرکت‌کنندگان دیدگاه‌های خود را مطرح کردند و به بحث پرداختند. تاریخ دقیق این نشست اعلام نشده است.
آزمایش یادآوری تعهدات اخلاقی
آنتروپیک می‌گوید گفت‌وگو با پژوهشگرانی که در زمینه علوم اعصاب و شکل‌گیری منش فعالیت می‌کنند، به انجام آزمایشی انجامید که در آن کلود می‌توانست در میانه انجام یک وظیفه، از ابزاری برای دریافت یادآوری کوتاهی درباره تعهدات اخلاقی خود استفاده کند. به گفته این شرکت، کلود پیش از انجام اقدام‌هایی که پیامدهای مهمی داشتند، از این ابزار استفاده می‌کرد.
آنتروپیک گزارش داد که در چند ارزیابی داخلی، میزان رفتارهای ناسازگار با اهداف مدل به‌طور چشمگیری کاهش یافته است. با این حال، شرکت اندازه عددی این اثر را اعلام نکرد و گفت هنوز مشخص نکرده است که این بهبود تا چه اندازه ناشی از خود یادآوری و تا چه اندازه حاصل مکث برای تأمل بوده است.
چرا برخی پژوهشگران با تبدیل دین به مجموعه‌ای از قواعد مخالف‌اند؟
وب کین، انسان‌شناس، استدلال می‌کند که دین در آموزه‌ها، مناسک، فرهنگ، سیاست و روابط انسانی جریان دارد و صرفاً مجموعه‌ای از اصول نیست که بتوان آن‌ها را جدا کرد و در زمینه‌ای دیگر به کار گرفت. او هشدار می‌دهد که استخراج قواعد کلی ممکن است به سنت‌هایی که متون مقدس در آن‌ها جایگاه محوری دارند، اولویت بدهد و سنت‌هایی را نادرست بازنمایی کند که هویت خود را عمدتاً بر پایه نظام‌های اخلاقی تعریف نمی‌کنند.
پائولو کاروزا، پژوهشگر حقوق، نگرانی مشابهی را مطرح می‌کند: ترکیب بینش‌های متمایز سنت‌های گوناگون ممکن است به یکسان‌سازی آن‌ها بینجامد. هدف اعلام‌شده آنتروپیک، بهره‌گیری از طیف گسترده‌ای از دیدگاه‌هاست؛ اما نگرانی پژوهشگران این است که تبدیل این دیدگاه‌ها به قواعد مشترک، تفاوت‌هایی را از بین ببرد که در درون هر سنت اهمیت دارند.
برخی کاربران اینترنت نیز نگرانی‌های متفاوتی را مطرح کرده‌اند. عده‌ای معتقدند کاربرد و مقررات‌گذاری هوش مصنوعی باید موردبه‌مورد بررسی شود. فرد دیگری هشدار داده است که اختصاص دادن یک چارچوب دینی به یک سامانه هوش مصنوعی ممکن است به معنای هم‌راستاسازی آن از طریق نظارت باشد. این دیدگاه‌ها نظرات شخصی افرادند و نباید آن‌ها را مواضع مشترک جوامع دینی دانست.
پیامدهای عملی در محیط‌های دینی
محتوای الهیاتی تولیدشده با هوش مصنوعی به بازبینی متخصصان نیاز دارد
سازمان خدمات خانواده و کلیسا D6 Family Ministry توضیح می‌دهد که کشیشان از هوش مصنوعی برای ایده‌پردازی درباره موعظه‌ها و تطبیق محتوا استفاده می‌کنند. در یکی از نمونه‌ها، توضیحی که هوش مصنوعی درباره تثلیث تولید کرده، خدا را به وسیله‌ای تشبیه می‌کند که شکل‌های مختلف به خود می‌گیرد. مقاله این توضیح را برداشتی نادرست و مبتنی بر آموزه مودالیسم از تثلیث معرفی می‌کند؛ دیدگاهی که تمایز میان اقنوم‌های تثلیث را به جلوه‌های متفاوت یک موجود واحد فرو می‌کاهد. برای جماعت‌های دینی که از محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی در آموزش استفاده می‌کنند، این نمونه نشان می‌دهد که بازبینی مطالب به دست فردی آشنا با الهیات، اقدامی احتیاطی و ضروری است.
یک چارچوب مسیحی، کار و داده‌ها را نیز در بر می‌گیرد
جیسون تاکر در مقاله‌ای برای دانشگاه مسیحی هیوستون، چارچوبی مسیحی مبتنی بر کرامت انسانی را در بررسی خودکارسازی و کار، و نیز گردآوری داده‌ها، حریم خصوصی، رضایت و احتمال سوءاستفاده به کار می‌گیرد. این دغدغه‌ها بحث اخلاق هوش مصنوعی را از ارزش‌هایی که یک مدل اعلام می‌کند فراتر می‌برند و به تأثیر سامانه‌های هوش مصنوعی بر انسان‌ها و نهادها می‌پردازند. دیدگاه تاکر یکی از رویکردهای مسیحی است و بیانگر اجماع میان ادیان مختلف نیست.