هوش مصنوعی؛ آیا سرمایه‌گذاری‌های خیریه شما با ریسک‌های آن همخوانی دارد؟
محتوای حساس: شامل موضوعات مرتبط با خشونت جنسی
تصور کنید ساعت‌های زیادی را صرف تدوین راهبرد هوش مصنوعی برای خیریه خود کرده‌اید. حالا تفاوت ChatGPT و Claude را می‌دانید، با کاربردهای هوش مصنوعی در فعالیت‌های روزمره آشنا شده‌اید و می‌دانید در چه موقعیت‌هایی بهتر است از آن استفاده نکنید. شاید حتی از طریق اعطای کمک‌های مالی یا اجرای برنامه‌های خدماتی، اقداماتی برای مقابله با برخی خطرهای هوش مصنوعی، از نابرابری اجتماعی گرفته تا آلودگی محیط زیست، آغاز کرده باشید.
اما در سبد سرمایه‌گذاری شما مسئله‌ای وجود دارد که ممکن است از آن غافل مانده باشید. احتمال زیادی دارد بخشی از دارایی‌های خیریه در شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی سرمایه‌گذاری شده باشد. در نتیجه، ممکن است سرمایه‌گذاری‌های سازمان، ناخواسته و از راه‌هایی که تاکنون به آن‌ها توجه نکرده‌اید، در جهت مخالف مأموریت آن عمل کنند.
شاید برقراری تعادل میان این دو هدف ناممکن به نظر برسد، اما خیریه‌ها می‌توانند از حقوق خود به‌عنوان سرمایه‌گذار در شرکت‌های هوش مصنوعی استفاده کنند و برای مدیریت این تناقض گام بردارند.
خطرهای هوش مصنوعی برای مأموریت خیریه‌ها
شرکت‌هایی که هوش مصنوعی را توسعه می‌دهند، از آن پشتیبانی می‌کنند یا به کار می‌گیرند، در سال‌های اخیر رشد چشمگیری داشته‌اند. رشد شرکت‌های فعال در این حوزه انکارناپذیر است. هوش مصنوعی تقریباً همه‌چیز را متحول می‌کند؛ از شیوه برنامه‌ریزی برای وعده‌های غذایی گرفته تا پژوهش‌های پیشرفته علمی و دانشگاهی. بااین‌حال، این فناوری مجموعه تازه‌ای از خطرها را نیز برای جامعه و محیط زیست به همراه آورده است.
اعتراض‌های عمومی به پیامدهای زیست‌محیطی مراکز داده هوش مصنوعی به‌طور گسترده در اخبار بازتاب پیدا کرده است. نگرانی‌ها جدی هستند. برای نمونه، گزارش‌هایی منتشر شده است مبنی بر اینکه ۱۰۰ مرکز داده جدید در بریتانیا قرار است برای تولید برق گاز بسوزانند؛ اقدامی که می‌تواند اهداف اقلیمی این کشور را به خطر بیندازد. در همین حال، دولت بریتانیا در تأمین نیازهای آبی مراکز داده نیز با مشکل روبه‌رو است و نگرانی‌هایی درباره ناکافی بودن منابع آب برای طرح‌های توسعه این مراکز مطرح شده است.
پس از تابستانی همراه با موج‌های گرما، نگرانی‌ها درباره تغییرات اقلیمی به سطح بی‌سابقه‌ای رسیده است. بنابراین، تعجبی ندارد که جوامع محلی در برابر گسترش ساخت مراکز داده برای هوش مصنوعی مقاومت می‌کنند. بسیاری از شرکت‌های هوش مصنوعی مدعی‌اند مزایای زیست‌محیطی فناوری‌هایشان از آثار مخرب آن‌ها بر اقلیم بیشتر است، اما شواهد علمی با این ادعا همخوانی ندارد.
هوش مصنوعی برای کاربران خود نیز خطرهای نگران‌کننده‌ای ایجاد می‌کند. آژانس ملی جرائم بریتانیا دستورالعملی برای والدین منتشر کرده و به آن‌ها هشدار داده است که با توجه به افزایش خطر تولید ویدئوهای سوءاستفاده جنسی از کودکان با هوش مصنوعی، تصاویر فرزندانشان را در فضای آنلاین به اشتراک نگذارند. همچنین، نهاد زنان سازمان ملل متحد هشدار داده است که این فناوری کلیشه‌های جنسیتی و سوگیری‌های نژادی را بازتولید می‌کند.
همسو کردن سرمایه‌گذاری‌ها با مأموریت خیریه به چه معناست؟
خیریه‌ها به‌عنوان سرمایه‌گذار باید بدانند در کدام شرکت‌ها سهام دارند و فعالیت این شرکت‌ها چه تأثیری بر مردم در سراسر جهان می‌گذارد.
اگر خیریه‌ای زیست‌محیطی هستید که برای پاک‌سازی آبراهه‌های آلوده و آسیب‌دیده از گرما تلاش می‌کند، آیا شرکت‌هایی که مسئول گسترش مراکز داده هستند با ارزش‌های شما همخوانی دارند؟ یا اگر مأموریت خیریه شما دفاع از حقوق کودکان است، آیا سرمایه‌گذاری در فناوری‌ای که تصاویر جنسی از کودکان تولید کرده است با اهداف سازمان شما سازگار است؟
منظور این نیست که خیریه‌ها و بنیادها باید فوراً سرمایه‌گذاری‌های خود را واگذار کنند. این نهادها می‌توانند در مقام سرمایه‌گذارانی که بر مبنای اصول اخلاقی عمل می‌کنند، نقش مهمی ایفا کنند. خیریه‌ها با استفاده از حقوقی که به‌عنوان سهام‌دار در اختیار دارند، می‌توانند شرکت‌های هوش مصنوعی را در قبال خطرهایی که فعالیتشان برای مأموریت آن‌ها ایجاد می‌کند، پاسخ‌گو نگه دارند.
از کجا باید شروع کرد؟
نقطه شروع مناسب، شناخت خطرهای هوش مصنوعی و بررسی ارتباط آن‌ها با مأموریت خیریه است. سپس می‌توان این ملاحظات را در سیاست‌گذاری سرمایه‌گذاری سازمان گنجاند؛ رویکردی که سرمایه‌گذارانی مانند صندوق بازنشستگی نست (Nest) نیز اجرای آن را آغاز کرده‌اند.
بررسی کنید مدیر دارایی‌های سرمایه‌گذاری شما برای کاهش خطرهای هوش مصنوعی چه اقداماتی انجام می‌دهد. برنامه او برای رأی دادن درباره قطعنامه‌های سهام‌داران و انتخاب مجدد اعضای هیئت‌مدیره شرکت‌هایی که فعالیتشان همچنان بر مردم و مکان‌های مرتبط با مأموریت شما تأثیر می‌گذارد، چیست؟ دبیرخانه شبکه سرمایه‌گذاری مسئولانه خیریه‌ها، راهنمایی مختص خیریه‌ها درباره پیامدهای اقلیمی سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی تهیه کرده است که در آن فهرستی از پرسش‌های پیشنهادی برای مدیر دارایی نیز آمده است.
ممکن است با مقاومت روبه‌رو شوید، اما خیریه‌ها به‌عنوان سرمایه‌گذار از قدرتی منحصربه‌فرد برخوردارند: صدای آن‌ها از اعتبار اخلاقی و احترام عمومی برخوردار است و می‌توانند از این جایگاه برای اثرگذاری استفاده کنند. اگر مدیر دارایی شما به نگرانی‌هایتان توجه نکند، روشن کنید که آمادگی دارید مدیریت سبد سرمایه‌گذاری خود را به مدیر دیگری واگذار کنید.
همکاری با سایر سرمایه‌گذاران نیز می‌تواند دامنه تأثیرگذاری شما را افزایش دهد. سازمان‌هایی مانند ائتلاف جهانی بنچ‌مارک‌گذاری (World Benchmarking Alliance) و بنیاد تامسون رویترز هم‌اکنون سرمایه‌گذاران را برای بررسی نگرانی‌های مربوط به هوش مصنوعی و اقلیم گرد هم می‌آورند.
اقدام‌های سرمایه‌گذاران برای اعلام موضع درباره هوش مصنوعی
صندوق‌های بازنشستگی بزرگی مانند ریل‌پن (RailPen)، کالپرز (CalPERS) و نست (Nest) در زمینه حاکمیت هوش مصنوعی پیشگام شده‌اند. تجربه آن‌ها نشان می‌دهد چگونه می‌توان درباره نگهداری یا واگذاری سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی تصمیم گرفت، به‌گونه‌ای که این تصمیم‌ها با ارزش‌ها و مأموریت سازمان سازگار باشند.
سازمان غیرانتفاعی مجاریتی اکشن (Majority Action) که در زمینه پاسخ‌گو کردن شرکت‌ها با سرمایه‌گذاران همکاری می‌کند، راهنمایی‌هایی نیز برای کاهش خطرهای هوش مصنوعی منتشر کرده است. یکی از راهکارهای مطرح‌شده در این راهنما، رأی مخالف با انتخاب مجدد اعضای هیئت‌مدیره به‌منظور اعلام نارضایتی است. برای سرمایه‌گذارانی که می‌خواهند این مسیر را آغاز کنند، راهنماهای متعددی همراه با نمونه‌ها و پیشنهادهای عملی در دسترس است.
سرمایه‌گذاران پیش‌تر نیز با استفاده از حقوق سهام‌داری خود توانسته‌اند در زمینه مسائل اقلیمی تغییر ایجاد کنند. در سال ۲۰۲۳، بانک فرانسوی بی‌ان‌پی پاریبا (BNP Paribas) طی سه ماه، در پی تعامل و فشار شرکای سرمایه‌گذار و سازمان ShareAction، سیاست‌های خود در حوزه نفت و گاز را دو بار تقویت کرد؛ هرچند همچنان کاستی‌هایی در این سیاست‌ها باقی ماند.
همسو کردن سرمایه‌گذاری‌ها با مأموریت خیریه؛ ضرورت تعامل با شرکت‌ها از موضع سهام‌داری
خیریه‌ها به‌عنوان نهادهایی برخوردار از اعتبار عمومی، متعهد به اصول اخلاقی و دارای توانایی اثرگذاری، باید از خطرهایی آگاه باشند که سرمایه‌گذاری‌هایشان در حوزه هوش مصنوعی برای مأموریت آن‌ها ایجاد می‌کند. این خطرها ممکن است درست در جهت مخالف اهدافی عمل کنند که خیریه برای تحقق آن‌ها تلاش می‌کند. خیریه‌ها می‌توانند با تعامل آگاهانه و قاطعانه با شرکت‌ها در مقام سهام‌دار، از سرمایه‌گذاری‌های خود برای پیشبرد اهدافشان بهره بگیرند.
ما در سازمان ShareAction برای تعیین بالاترین استانداردهای سرمایه‌گذاری مسئولانه و ایجاد تغییر تا زمان پذیرش این استانداردها در سراسر جهان تلاش می‌کنیم. هدف ما این است که از ظرفیت نظام مالی برای مقابله با بزرگ‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی و اجتماعی پیش روی جهان استفاده کنیم.
سازمان ShareAction دبیرخانه شبکه سرمایه‌گذاری مسئولانه خیریه‌ها (CRIN) را بر عهده دارد. ما از طریق این شبکه به خیریه‌ها و بنیادها کمک می‌کنیم تا با مسائلی از این دست مواجه شوند و راهکارهای مناسبی بیابند. برای آشنایی بیشتر با این گروه از سرمایه‌گذاران که به‌صورت مشارکتی برای همسو کردن سرمایه‌گذاری‌های خود با مأموریت سازمان‌هایشان تلاش می‌کنند، به شبکه سرمایه‌گذاری مسئولانه خیریه‌ها مراجعه کنید.