اوپن‌ای‌آی مدل میان‌رده و مقرون‌به‌صرفه GPT-6.1 Terra را عرضه کرد
توماس کلا‌بِرن | خبرنگار هوش مصنوعی و نرم‌افزار
اوپن‌ای‌آی مدل میان‌رده جدیدی به خانواده GPT-6.1 افزوده است که با هزینه‌ای کمتر، عملکرد قدرتمندی ارائه می‌دهد.
مدل‌های عمومی این شرکت در چهار سطح عرضه می‌شوند. مدل‌های دارای نام «Sol» و «Astra» در رده محصولات پیشرفته و گران‌قیمت قرار دارند، در حالی که مدل‌های «Luna» ارزان‌ترین گزینه‌ها هستند. مدل جدید با نام «Terra» عرضه شده است؛ عنوانی که اوپن‌ای‌آی برای مدل‌های میان‌رده خود به کار می‌برد.
اوپن‌ای‌آی در معرفی این مدل اعلام کرد: «Terra مرز بهره‌وری اقتصادی را در خانواده مدل‌های ما بیش از پیش گسترش می‌دهد و توازن تازه‌ای میان سرعت، توانایی و هزینه ایجاد می‌کند.» این شرکت افزود: «قیمت استاندارد استفاده از API این مدل ۵۰ درصد کمتر از GPT-5.6 Terra و GPT-6.1 Sol است؛ بنابراین، گزینه‌ای کاربردی برای توسعه‌دهندگانی به شمار می‌رود که می‌خواهند کارهای پرتعداد را خودکار کنند، مانند خواندن فاکتورهای دریافتی و وارد کردن اطلاعات آن‌ها در نرم‌افزارهای حسابداری.»
وب‌سایت Artificial Analysis که عملکرد و هزینه مدل‌های هوش مصنوعی را بررسی می‌کند، می‌گوید GPT-6.1 Terra مرز بهره‌وری هزینه‌ای را جابه‌جا کرده است. به نوشته این وب‌سایت، «این نخستین مدل از رده Terra پس از GPT-5.6 است و با هزینه‌ای کمتر از یک‌سوم، هوشمندی بیشتری ارائه می‌دهد.»
از نظر هزینه و توانایی، GPT-6 Luna در پایین‌ترین سطح خانواده مدل‌های اوپن‌ای‌آی قرار دارد. قیمت این مدل برای هر یک میلیون توکن ورودی ۰٫۱۰ دلار و برای هر یک میلیون توکن خروجی ۰٫۵۰ دلار است. پس از آن، GPT-6.1 Terra با قیمت یک دلار برای هر یک میلیون توکن ورودی و پنج دلار برای خروجی قرار می‌گیرد. قیمت GPT-6.1 Sol به‌ترتیب دو و ۱۰ دلار است و GPT-6 Astra با هزینه ۱۰ دلار برای توکن‌های ورودی و ۵۰ دلار برای توکن‌های خروجی، گران‌ترین گزینه این مجموعه محسوب می‌شود.
تد سندرز، از اعضای کادر فنی اوپن‌ای‌آی، در دیدگاهی در وب‌سایت هکر نیوز تفاوت مدل‌های مختلف GPT-6.1 را چنین توضیح داد: «به نظر من، GPT-6.1 Terra در ارتباطات فنی احتمالاً از Astra و Sol بهتر عمل می‌کند و در بینایی و کار با رایانه عملکردی مشابه آن‌ها دارد، اما بسیار سریع‌تر است. در بیشتر زمینه‌های دیگر، کمی ضعیف‌تر است. برای توسعه‌دهندگان API که به گزینه‌ای میان‌رده نیاز دارند، این مدل انتخاب خوبی است؛ به‌ویژه اگر مدلی ارزان‌تر از Sol اما به‌مراتب هوشمندتر از Luna بخواهند، خصوصاً برای بینایی، کار با رایانه و ارتباطات.»
او افزود: «برای مشترکان، این عرضه تحول خارق‌العاده‌ای نیست؛ اما اگر به محدودیت استفاده برخورد می‌کنید، شاید کمک کند کار بیشتری انجام دهید. همچنین، اگر به ارتباطات شفاف‌تر یا کار سریع‌تر با رایانه نیاز دارید، انتخاب این مدل می‌تواند گزینه مناسبی باشد.»
تاریخ قطع دانش Terra اول ژوئن ۲۰۲۶ است و به همین دلیل، این مدل از نظر به‌روز بودن اطلاعات، جدیدترین عضو خانواده خود محسوب می‌شود. این ویژگی ممکن است هنگام پرسش درباره رویدادهای پس از ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ اهمیت داشته باشد؛ زیرا داده‌های آموزشی Astra و Sol تا آن تاریخ را پوشش می‌دهند.
از نظر ایمنی، Terra در مقایسه با GPT-6.1 Sol اندکی کمتر به درخواست‌های مضر پاسخ می‌دهد، اما در عین حال، در مقایسه با مدل قدرتمندتر خانواده، کمتر از روی احتیاط بی‌مورد از پاسخ‌گویی خودداری می‌کند.
با این حال، مکس وولف، دانشمند داده، در نوشته‌ای در وبلاگ خود اشاره می‌کند که نکته اصلی در این تحول، اقتصاد مدل‌های هوش مصنوعی است. بسیاری انتظار دارند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک برای نزدیک کردن درآمدهای خود به هزینه‌های هنگفت آموزش مدل‌ها، اجرای آن‌ها و تأمین زیرساخت، ناچار شوند قیمت استنتاج هوش مصنوعی را افزایش دهند یا ارزش خدمات ارائه‌شده در قالب اشتراک را کاهش دهند. با این حال، به گفته وولف، قیمت‌ها همچنان پایین می‌آیند و عملکرد مدل‌ها بهتر می‌شود.
او می‌نویسد: «این تصور که قیمت توکن‌ها ناگهان افزایش پیدا خواهد کرد، بیشتر به یک خیال‌پردازی شباهت دارد و نه اقتصاد رفتاری از آن پشتیبانی می‌کند و نه روند واقعی بازار؛ روندی که نشان می‌دهد طی چند ماه گذشته، قیمت مدل‌های زبانی بزرگ‌تر به‌طور چشمگیری کاهش یافته و مدل‌های بهتر با هزینه کمتری عرضه شده‌اند. این روند فقط به اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک محدود نیست.»
او در ادامه توضیح می‌دهد: «تا زمانی که شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات استنتاج بتوانند هزینه هر توکن را پایین‌تر از درآمد حاصل از آن نگه دارند، برای رقابت با یکدیگر قیمت‌ها را کاهش خواهند داد. این رقابت در نهایت اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک را نیز وادار می‌کند برای حفظ توان رقابتی خود، قیمت‌هایشان را پایین بیاورند.»
اینکه روند کاهش قیمت‌ها تا چه اندازه با پایداری اقتصادی شرکت‌های هوش مصنوعی سازگار است، پرسشی است که سرمایه‌گذاران شاید به‌زودی بتوانند در بازار بورس نزدک روی آن شرط‌بندی کنند؛ آن هم در صورت عرضه عمومی سهام آنتروپیک.