شرکت عام‌المنفعه چیست؟ جایگاه حقوقی متفاوت آنتروپیک و پیامدهای آن برای سرمایه‌گذاران
زمانی که آنتروپیک دفترچه عرضه اولیه سهام خود را در قالب فرم S-1 منتشر کرد، ممکن بود توجه سرمایه‌گذاران به نکته‌ای غیرمعمول در ابتدای سند جلب شود.
در نام شرکت، به‌جای پسوند رایج «Inc.»، عبارت «PBC» دیده می‌شود که مخفف «شرکت عام‌المنفعه» است. این عنوان نشان‌دهنده جایگاه حقوقی متفاوتی نسبت به شرکت‌های سهامی متعارف است. بنابراین، سرمایه‌گذاران پیش از سرمایه‌گذاری در آنتروپیک باید پیامدها و انتظارات مرتبط با این نوع شرکت را بشناسند.
شرکت عام‌المنفعه چیست؟
تفاوت شرکت عام‌المنفعه با شرکت‌های سنتی این است که انتظار می‌رود هیئت‌مدیره آن، علاوه بر ایجاد ارزش برای سهام‌داران، منافع عمومی را نیز در تصمیم‌گیری‌های خود لحاظ کند و مسئولانه و پایدار فعالیت کند؛ رویکردی که در کنار ایجاد ارزش برای سهام‌داران، از اهداف این ساختار حقوقی به شمار می‌رود.
آنتروپیک اعلام کرده است که یک شرکت عام‌المنفعه باید منافع امانی و تعهدات خود در قبال ذی‌نفعان را با منافع عمومی متوازن کند.
مأموریت آنتروپیک عبارت است از «توسعه و نگهداری مسئولانه هوش مصنوعی پیشرفته برای منفعت بلندمدت بشریت». جایگاه این شرکت به‌عنوان یک شرکت عام‌المنفعه ممکن است توضیح دهد که چرا آنتروپیک بیش از بسیاری از رقبای خود درباره سرعت بیش از حد پیشرفت هوش مصنوعی و خطرهای احتمالی آن برای بشریت ابراز نگرانی کرده است. این رویکرد همچنین می‌تواند با درخواست اخیر داریو آمودی، مدیرعامل شرکت، برای کند کردن روند توسعه هوش مصنوعی تا زمان فراهم شدن تدابیر حفاظتی لازم، ارتباط داشته باشد.
تعداد شرکت‌های عام‌المنفعه‌ای که سهامشان در بازار عمومی معامله می‌شود، اندک است. با این حال، OpenAI نیز به جمع این شرکت‌ها پیوسته و با این تغییر، مسیر تحول خود را از یک سازمان غیرانتفاعی به شرکتی با سود محدود و سپس به یک شرکت عام‌المنفعه تکمیل کرده است.
از دیگر شرکت‌هایی که در قالب شرکت عام‌المنفعه فعالیت می‌کنند، می‌توان به Lemonade، Vital Farms، Warby Parker، Coursera و Zevia اشاره کرد. انتخاب این ساختار می‌تواند برای برخی شرکت‌ها مزیت داشته باشد؛ زیرا به مشتریان نشان می‌دهد که شرکت علاوه بر سهام‌داران، منافع همه ذی‌نفعان را نیز در نظر می‌گیرد. با این حال، تمرکز بر مأموریت‌های اجتماعی ممکن است توجه شرکت را از سودآوری منحرف کند.
برای نمونه، Etsy پیش از ورود به بورس، یک شرکت دارای گواهی B Corporation بود؛ عنوانی مشابه اما متمایز از جایگاه شرکت عام‌المنفعه. با این حال، این شرکت پس از عرضه عمومی سهام، با وجود الزام مربوط به تبدیل ساختار حقوقی، از این تغییر صرف‌نظر کرد. فشار وال‌استریت، دشواری‌های اجرایی تبدیل ساختار در آن مقطع و روی کار آمدن مدیرعاملی جدید که به‌جای مأموریت سنتی و مسئولیت‌محور شرکت بر افزایش سودآوری تمرکز داشت، از دلایل این تصمیم بودند.
این جایگاه برای آنتروپیک چه معنایی دارد؟
ایمنی در کانون اهداف و مأموریت آنتروپیک قرار دارد. از جمله اهداف این شرکت می‌توان به «ساخت سامانه‌های ایمن‌تر» و «نگاه علمی به ایمنی» اشاره کرد. آنتروپیک در توضیح رویکرد خود می‌گوید: «ما با ایمنی هوش مصنوعی مانند یک علم نظام‌مند برخورد می‌کنیم.»
آنتروپیک همچنین خود را بخشی از تلاشی جمعی و گسترده‌تر برای توسعه و به‌کارگیری ایمن هوش مصنوعی می‌داند. این شرکت اعلام کرده است که با «جامعه مدنی، دولت‌ها، دانشگاه‌ها، سازمان‌های غیرانتفاعی و فعالان صنعت همکاری می‌کند تا ایمنی را در سراسر این حوزه ارتقا دهد».
تمرکز آنتروپیک بر ایمنی می‌تواند از نظر اعتبار عمومی یا در عمل، برای این شرکت در عرصه هوش مصنوعی مزیت ایجاد کند؛ به‌ویژه در رقابت با غول‌های باسابقه فناوری مانند Meta Platforms و Alphabet که طی سال‌های گذشته در زمینه ایمنی کاربران با چالش‌هایی روبه‌رو بوده‌اند و حتی در ارتباط با چنین ادعاهایی پرونده‌های قضایی را با توافق حل‌وفصل کرده‌اند.
این جایگاه برای سرمایه‌گذاران چه معنایی دارد؟
فعالیت در قالب شرکت عام‌المنفعه لزوماً تأثیر تعیین‌کننده‌ای بر سرمایه‌گذاران آنتروپیک ندارد. برای مثال، شرکت‌هایی مانند Lemonade نیز با همین ساختار فعالیت کرده‌اند، بی‌آنکه این وضعیت تأثیر چشمگیری بر عملکرد شرکت داشته باشد.
معمولاً ساختار شرکت عام‌المنفعه تا زمانی مسئله‌ساز نمی‌شود که چالش‌هایی در مسیر فعالیت شرکت پدید آید؛ همان‌طور که تجربه Etsy نشان داد.
با این حال، برای شرکتی مانند آنتروپیک که در خط مقدم توسعه فناوری‌ای انقلابی و بحث‌برانگیز قرار دارد و با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است، فعالیت در قالب شرکت عام‌المنفعه ممکن است به نفع شرکت باشد.
این ساختار بهترین راه برای نشان دادن تعهد شرکت به ایمنی و ایجاد توازن میان منافع ذی‌نفعان است تا این فناوری قدرتمند بتواند بدون ایجاد ویرانی به پیشرفت خود ادامه دهد.
از این رو، احتمال دارد سرمایه‌گذاران از مأموریت آنتروپیک حمایت کنند و آن را نه‌تنها ضروری، بلکه برای کسب‌وکار شرکت نیز مفید بدانند.