تقویت مبارزه با دوپینگ با کمک هوش مصنوعی
نویسنده: ایوانیس گیاگکینیس
تاریخ انتشار: ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۴:۲۳ به وقت گرینویچ+۱
ابزارهایی که آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ و نهادهای ملی از آن‌ها استفاده می‌کنند؛ خطر بهره‌گیری متخلفان از همین فناوری‌ها؛ پیامدهای انتشار یک مطلب ساده در فضای آنلاین برای حریم خصوصی؛ و درس‌هایی از نشست سانتورینی
کاربرد هوش مصنوعی در مبارزه با دوپینگ یکی از موضوعات اصلی سومین نشست مبارزه با دوپینگ کشورهای اروپای مرکزی و شرقی بود که با حضور مقام‌های آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ (WADA) و نمایندگان ۲۶ کشور در جزیره سانتورینی برگزار شد.
در این نشست، فناوری‌های نوینی بررسی شدند که می‌توانند به تحلیل داده‌ها، بهبود برنامه‌ریزی آزمایش‌های کنترل دوپینگ و پیشبرد روند تحقیقات کمک کنند. برخی از این ابزارها قادرند حجم زیادی از داده‌ها را پردازش کنند و برای بسیاری از نهادهای مسئول، از جمله سازمان‌هایی خارج از حوزه مبارزه با دوپینگ، سودمند باشند.
«از هوش مصنوعی برای مبارزه با دوپینگ استفاده می‌کنیم، اما متخلفان هم می‌توانند از آن بهره ببرند»
سباستین ژیّو، مدیر دفتر اروپایی آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ، در گفت‌وگو با یورونیوز گفت: «هوش مصنوعی، طبیعتاً، ابزار جدیدی است که همه ما در سراسر جهان و در حوزه‌های مختلف زندگی، تازه در حال یادگیری استفاده از آن هستیم.»
او افزود: «این فناوری ظرفیت بسیار زیادی دارد و می‌تواند به ما کمک کند روندها را بهتر بشناسیم، الگوهایی را که متخلفان ممکن است به کار بگیرند شناسایی کنیم و داده‌ها را تحلیل کنیم تا عملکردمان، به‌ویژه در زمینه آزمایش‌ها، بهبود یابد.»
او در ادامه تأکید کرد: «طبیعی است که اگر این ابزارها برای ما مفید باشند، کسانی که تقلب می‌کنند نیز می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند. بنابراین، باید دقیقاً درک کنیم که چگونه از این فناوری بهره ببریم و اطمینان حاصل کنیم که در مجموع، ما را توانمندتر می‌کند.»
دورا هِگی، قهرمان پیشین ژیمناستیک مجارستان و نایب‌رئیس شورای ورزشکاران آژانس جهانی مبارزه با دوپینگ، گفت: «بحث بسیار جالبی درباره کاربرد هوش مصنوعی داشتیم؛ اینکه چگونه می‌تواند به ورزشکاران کمک کند اطلاعات بیشتری داشته باشند و در عین حال، چگونه می‌تواند فعالیت سازمان‌های ملی مبارزه با دوپینگ را مؤثرتر و آسان‌تر کند.»
او افزود: «درباره جنبه‌های حقوقی، نحوه استفاده کنونی سازمان‌های ملی مبارزه با دوپینگ از هوش مصنوعی و دیدگاه واقعی ورزشکاران درباره استفاده از این فناوری نیز گفت‌وگوی بسیار خوبی داشتیم.»
«جست‌وجوی یک ورزشکار با هوش مصنوعی ممکن است علیه خودش استفاده شود»
پنی کونیتسیوتی، وکیل دادگستری و نایب‌رئیس کمیته انضباطی سازمان ملی مبارزه با دوپینگ یونان، با اشاره به ابعاد حقوقی این موضوع توضیح داد: «وقتی ورزشکاری وارد یک پلتفرم می‌شود و درباره مسائل مربوط به سلامت خود یا هر موضوع دیگری مرتبط با دوپینگ جست‌وجو می‌کند، باید از همان ابتدا بداند که چه پیامدهایی ممکن است در انتظارش باشد.»
او ادامه داد: «باید به‌صراحت، هم در خود پلتفرم و هم در شرایط استفاده از آن، اعلام شود که اطلاعاتی که ورزشکار درباره آن‌ها جست‌وجو می‌کند ممکن است بعداً در روند رسیدگی‌های حقوقی مورد استفاده قرار گیرد و حتی علیه خود او به کار گرفته شود. این هشدار نباید در نوشته‌های ریز و حاشیه‌ای پنهان شود، بلکه باید به‌روشنی و به‌صورت خلاصه بیان شود.»
کونیتسیوتی همچنین تأکید کرد که هوش مصنوعی باید ابزاری برای پشتیبانی از نهادهای مسئول باشد؛ برای مثال، در گردآوری شواهد برای رسیدگی قضایی یا کمک به قاضی ورزشی. با این حال، این فناوری هرگز نباید جایگزین رویه‌های مقرر یا قضاوت انسانی شود.
حفاظت از اطلاعات شخصی «حیاتی» است
شرکت‌کنندگان در این نشست توافق داشتند که پیشرفت فناوری باید با تدابیر حفاظتی مشخص همراه باشد؛ از جمله حفظ نظارت انسانی در فرایندهای انضباطی. همچنین بر ضرورت شفافیت در استفاده از ابزارهای جدید و حفاظت از اطلاعات شخصی تأکید شد.
دورا هگی، ژیمناست پیشین، گفت: «اگر اعتماد به‌گونه‌ای شکل بگیرد که سامانه‌های هوش مصنوعی با مشارکت ورزشکاران توسعه یابند، نه صرفاً برای آن‌ها، این فناوری می‌تواند مؤثر باشد و در برنامه‌های آینده مبارزه با دوپینگ نتیجه‌بخش واقع شود.»
استفاده از سامانه‌های دیجیتال پیشرفته در حوزه مبارزه با دوپینگ فرصت‌های تازه‌ای ایجاد می‌کند، اما در عین حال، مسئولیت‌ها و الزامات بیشتری برای مدیریت اطلاعات حساس به همراه دارد.
در این نشست بر ضرورت فعالیت ابزارهای فناورانه در چارچوبی روشن برای حفاظت از اطلاعات شخصی تأکید شد.
شفافیت، امنیت اطلاعات و نظارت انسانی
در نشست سانتورینی، شفافیت، امنیت داده‌ها و نظارت انسانی از عناصر ضروری برای حفظ اعتماد به نظام کنترل دوپینگ شناخته شدند. در کنار این موضوعات، تغییرات مربوط به معافیت‌های مصرف دارو برای اهداف درمانی و رویه‌های مدیریت نتایج آزمایش‌ها نیز مورد بحث قرار گرفت.
شرکت‌کنندگان همچنین بار دیگر تأکید کردند که هدف جامعه جهانی مبارزه با دوپینگ، اجرای رویه‌هایی قابل اعتماد و یکپارچه است؛ رویه‌هایی که در عین رعایت کامل مقررات بین‌المللی، حقوق ورزشکاران را نیز محترم بشمارند.