شرکتهای هوش مصنوعی چین راه آموزش مدلهای زبانی بزرگ را با وجود محدودیتهای آمریکا بر تراشهها پیدا کردهاند؛ استفاده گسترده از مدلهای OpenAI برای تقطیر صنعتی

با تشدید محدودیتهای صادراتی آمریکا، توسعهدهندگان و پژوهشگران هوش مصنوعی در چین ناچار شدهاند برای عبور از این موانع تجاری به روشهای خلاقانهتری روی بیاورند. بر اساس تازهترین بررسی که بیش از ۳۰۰ مقاله دانشگاهی، اختراع ثبتشده، افشاگری شرکتی، آگهی استخدام و سند دولتی چین را در بر میگیرد، شرکتهای این کشور بیش از گذشته به روش «تقطیر مدل» متکی شدهاند؛ روشی که در آن از خروجی مدلهای زبانی بزرگ و پیشرفته آمریکایی برای آموزش مدلهای کوچکتر و بومی استفاده میشود.
تقطیر مدل از مرحله آزمایشهای دانشگاهی فراتر رفته و استفاده صنعتی گسترده از آن در چین آغاز شده است
برای درک بهتر این روش، باید گفت در فرایند تقطیر، یک مدل قدرتمند موسوم به «معلم» پاسخ پرسشها، کدهای رایانهای یا مراحل حل مسئله را تولید میکند و سپس یک مدل کوچکتر با عنوان «دانشآموز» با استفاده از همین خروجیها آموزش میبیند. برای شرکتهای هوش مصنوعی چین که در تأمین سختافزار پردازشی، از جمله پردازندههای گرافیکی انویدیا، با مشکل روبهرو هستند، تبدیل پاسخ یک پرسش از یک مدل خارجی پیشرفته به داده آموزشی قابل استفاده مجدد برای مدلهای داخلی، راهکاری مقرونبهصرفه محسوب میشود. این مزیت بهویژه اکنون اهمیت بیشتری پیدا کرده است که قیمت سرورهای مجهز به هشت پردازنده گرافیکی H200 انویدیا در بازار غیررسمی چین، بهدلیل سختگیریهای تجاری پکن، به ۹۰۰ هزار دلار رسیده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی بررسی کرده است که مؤسسات و شرکتهای بزرگ فناوری چین چگونه این فرایند را به بخشی از فعالیتهای عملیاتی خود تبدیل کردهاند. برای نمونه، پژوهشگران دانشگاه جیائوتونگ شانگهای در نوامبر ۲۰۲۴ حدود پنج هزار پاسخ تولیدشده توسط مدل o1 شرکت OpenAI را انتخاب کردند، آنها را با کمک GPT-4o mini ترجمه کردند و در نهایت ۱۰ هزار و ۷۵۰ نمونه آموزشی دوزبانه تهیه کردند. این دادهها برای آموزش بیشتر مدل Qwen2.5-72B شرکت علیبابا به کار گرفته شد. با این حال، پژوهشگران هشدار دادهاند که وابستگی بیش از اندازه به تقطیر مدل میتواند مانع دستیابی به نوآوریها و پیشرفتهای مستقل شود.
نمونههای دیگری نیز از این روند وجود دارد. در سال ۲۰۲۵، پژوهشگران علیبابا دادههای آموزشی غیرفارسی تولید کردند و با استفاده از مدلهای GPT-4 و GPT-4o شرکت OpenAI، پاسخها را ارزیابی و غربال کردند تا مدلهای کوچکتر خانواده Qwen را آموزش دهند. در ادامه، در فوریه ۲۰۲۶، پژوهشگران دانشگاه جیائوتونگ شانگهای و شرکت بزرگ خدمات ارسال و تحویل کالای میتوآن از GPT-4o برای تولید برنامههای هماهنگی میان چند عامل هوش مصنوعی در انجام وظایف برنامهنویسی استفاده کردند. این برنامهها سپس برای آموزش یک مدل بومی کوچکتر به کار رفتند. البته استفاده از روش تقطیر برای آموزش مدلهای کوچکتر بهخودیخود غیرقانونی نیست و این شیوه در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
با این حال، شرکتهایی مانند OpenAI و آنتروپیک در شرایط استفاده از خدمات خود، بهکارگیری مدلهای زبانی بزرگشان برای آموزش مدلهای رقیب را ممنوع کردهاند. این رویکرد ممکن است تنشهای بیشتری در روابط آمریکا و چین ایجاد کند. در جریان نشستهایی که پیشتر در ماه ژوئیه و در شهر چنگدو برگزار شد و جزئیات آنها بهصورت عمومی گزارش نشده بود، مقامهای وزارت بازرگانی آمریکا به نهادهای نظارتی چین هشدار دادند که جمعآوری خروجیهای هوش مصنوعی آمریکایی میتواند مصداق سرقت مالکیت فکری باشد.
یکی از مقامهای آمریکایی آشنا با مذاکرات چنگدو گفت واشنگتن «تقطیر در مقیاس صنعتی» را عامل اصلی کاهش فاصله عملکرد مدلهای هوش مصنوعی چین با رقبای آمریکایی میداند. با این حال، از آنجا که محدودیتهای صادراتی پردازندههای انویدیا اکنون سختگیرانهتر شدهاند، گزینههای آمریکا برای کند کردن روند پیشرفت هوش مصنوعی چین محدود به نظر میرسد. از آنجا که تقطیر مدل در حال حاضر غیرقانونی محسوب نمیشود، این احتمال وجود دارد که واشنگتن چارچوب قانونی جدیدی برای ممنوعیت استفاده چین از مدلهای هوش مصنوعی OpenAI و آنتروپیک تدوین کند.
از قاچاق پردازندههای گرافیکی پیشرفته B300 انویدیا گرفته تا استفاده از روش تقطیر مدل، به نظر میرسد پکن برای هر تلاش آمریکا در راستای مهار رشد فناوری این کشور، راهکاری در اختیار دارد.
منبع خبری: رویترز
درباره نویسنده: عمر سهیل خبرنگار و تحلیلگر بخش موبایل وبسایت Wccftech است و در زمینه فناوری و کسبوکار صنعت تلفن همراه تخصص دارد. حوزه تخصصی او زنجیره تأمین پیچیده سختافزار است و تحولات مربوط به تولید نیمهرساناها، لیتوگرافی تراشه و فناوری حسگرهای دوربین را پوشش میدهد.
