یونایتد ایرلاینز: هوش مصنوعی برای خودمان، اما نه برای شما!

یادداشت | جان کیسی | ۱۷ نوامبر ۲۰۲۶
بحرانهای پیدرپی صنعت هواپیمایی روز جمعه به اوج خود رسید؛ زمانی که اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) در پی اختلالی جدی در شبکه و سامانههای مخابراتی، برای نخستین بار پس از مدتها دستور توقف سراسری پروازها را صادر کرد. این تصمیم بیش از چهار ساعت ترافیک هوایی ایالات متحده را متوقف کرد.
بازگرداندن پروازها به وضعیت عادی در طول تعطیلات آخر هفته به کابوسی تمامعیار تبدیل شد. سپس روز دوشنبه، شرکت یونایتد ایرلاینز نیز از اختلالی گسترده در سامانههای خود خبر داد که سرانجام آن را برطرف کرد.
این روزها آشفتگی واژهای است که بهتر از هر چیز وضعیت شرکتهای هواپیمایی را توصیف میکند؛ از نزدیکشدن خطرناک هواپیماها به یکدیگر در آسمان گرفته تا افزایش تأخیرها و لغو پروازها. با وجود تمام این مشکلات، یونایتد نگرانی دیگری هم دارد: این شرکت از مسافرانی که برای رزرو بلیت به چتباتهای هوش مصنوعی متکی هستند، رضایت ندارد.
اظهارات عجیب مدیرعامل یونایتد، اسکات کربی
برای درک بهتر ماجرا، باید چند هفته به عقب برگردیم؛ زمانی که اسکات کربی، مدیرعامل یونایتد ایرلاینز، در یک پادکست با افتخار از دستاورد شخصی تازهاش صحبت کرد. او تعریف کرد که تنها پس از سه جلسه یکساعته با یک مربی هوش مصنوعی، توانسته است برنامهنویسی به سبک وایبکدینگ (Vibe Coding) را یاد بگیرد و با کمک آن یک اپلیکیشن اختصاصی شرطبندی ورزشی بسازد؛ ابزاری که ضرایب شرطبندی را در پلتفرمهای مختلف مقایسه میکند و میتواند به نمایندگی از او بهصورت خودکار شرط ببندد.
کربی این تجربه را «لحظه مکاشفه با هوش مصنوعی» نامید. ظاهراً این مکاشفه فقط زمانی اهمیت دارد که مدیرعامل یک شرکت هواپیمایی بخواهد با کمک هوش مصنوعی ضرایب بهتر شرطبندی را پیدا کند!
این موضوع پرسشی جالب را به ذهنم میآورد: اگر مدیرعامل یک شرکت هواپیمایی بزرگ ابزار خودکار شرطبندی میسازد، آیا چنین ابزاری محدودیتها و سازوکارهای نظارتی لازم را هم دارد؟ ورزشکاران حرفهای ممکن است بهدلیل شرطبندی روی مسابقات خودشان برای همیشه محروم شوند. بنابراین، امیدوارم رباتی که کربی با وایبکدینگ ساخته، بیسروصدا روی بازارهای پیشبینی مربوط به «درصد پروازهای تأخیردار یونایتد از فرودگاه نیوآرک» شرط نبندد!
البته قصد ندارم او را به دستکاری زمان پروازها یا ایجاد یک اختلال غیرمنتظره در سامانههای شرکت متهم کنم؛ هرچند شاید چنین چیزی تأخیر طولانی پرواز اخیر من از نیوآرک را توضیح دهد! همه این حرفها را به شوخی گفتم، اما بگذریم.
رویکرد پیچیده یونایتد به هوش مصنوعی
یونایتد اخیراً شرایط و مقررات حملونقل خود را بهروزرسانی کرده و بهصراحت استفاده از عاملهای هوش مصنوعی متعلق به شرکتهای دیگر، مانند Dots متعلق به OpenAI و Muse متعلق به متا، را برای رزرو، تغییر یا مدیریت پروازها از طرف مسافران ممنوع کرده است.
حتی اگر خودتان کنار دستیار هوش مصنوعی شخصیتان نشسته باشید و بر تمام مراحل تراکنش نظارت کنید، از نظر یونایتد استفاده از چنین ابزاری برای مدیریت سفر مجاز نیست. این شرکت اکنون چنین رزروی را نوعی اقدام ممنوع در فرایند صدور بلیت میداند و برای خود این حق قانونی را قائل است که بدون اطلاع قبلی سفر شما را لغو کند، امتیازهای برنامه مسافران دائمی را ضبط کند و حتی اجازه سوارشدن به هواپیما را به شما ندهد.
عجب! ظاهراً یونایتد واقعاً از اینکه شما از هوش مصنوعی استفاده کنید، ناراحت است. این موضع کمی عجیب به نظر میرسد؛ زیرا صنعت گردشگری و مهماننوازی، از جمله خود یونایتد، طی چند سال گذشته با جدیت تلاش کرده است بخشهای رزرو، پشتیبانی مشتریان و بسیاری از مشاغل اداری را به هوش مصنوعی واگذار کند.
پس اجازه بدهید مطمئن شوم درست متوجه شدهام: آیا یونایتد ناگهان به ارزش جایگزینناپذیر ارتباط انسانی پی برده است؟ این شرکت برای مخالفت با خرید بلیت از طریق چتباتها به دلایلی مانند امنیت اطلاعات، احتمال «خریدهای ناخواسته» و مقررات فدرال استناد کرده است؛ مقرراتی که مسافران را ملزم میکند هنگام پذیرش پرواز شخصاً تأیید کنند که در چمدانهایشان مواد منفجره وجود ندارد.
بسیار خوب، این نگرانیها را درک میکنم. منطقی به نظر میرسند؛ دستکم تا حدی. اما از نگاه من، آنچه واقعاً در جریان است چیز دیگری است: یونایتد با هوش مصنوعی مخالف نیست. منظور واقعی این شرکت بهگمانم این است: «از هوش مصنوعی استفاده نکنید، مگر اینکه هوش مصنوعی متعلق به خودمان باشد.»
اگر اخیراً تلاش کرده باشید پرواز لغوشدهای را دوباره رزرو کنید، به هزینه اضافه بار اعتراض کنید یا صرفاً پاسخ روشنی از یک شرکت هواپیمایی بگیرید، احتمالاً میدانید که این فرایندها تا چه اندازه دشوار و خستهکنندهاند. معمولاً خبری از گفتوگو با یک انسان نیست. بهجای آن، در چرخهای بیپایان از چتباتهای ناکارآمد شرکتی گرفتار میشوید یا باید از میان منوهای تلفنی خودکار عبور کنید. حالا صادقانه بگویید: آیا تا به حال توانستهاید یکی از این کارها را بهتنهایی و با موفقیت انجام دهید، بیآنکه در نهایت مجبور شوید با یک کارمند واقعی صحبت کنید؟
بعید میدانم. بهنظر من، کل این سازوکار طوری طراحی شده است که پیش از رسیدن به یک انسان واقعی، از ادامه کار منصرف شوید.
شرکتهای بزرگ هواپیمایی، از جمله خود یونایتد، سالهاست به نام افزایش بهرهوری، با سرعت زیادی باجههای رزرو انسانی، مراکز تماس و حتی موقعیتهای مدیریتی را خودکارسازی کرده و نیروی انسانی را کنار گذاشتهاند. آنها همچنین در پشت صحنه از هوش مصنوعی برای ردیابی عادتهای شما و تغییر لحظهای قیمت بلیتها استفاده میکنند؛ البته اینجا منظور از «لحظهای» را میتوان با یک بازی زبانی به پرواز هم ربط داد! هدف آنها این است که تا جای ممکن، بیشترین مبلغی را که حاضر به پرداختش هستید از شما بگیرند.
ظهور هوش مصنوعی عاملمحور (Agentic AI) میتواند این سازوکار را به چالش بکشد. این فناوری به رباتهایی اشاره دارد که فقط ایمیلها را خلاصه نمیکنند، بلکه میتوانند فعالانه در اینترنت جستوجو کنند، روی دکمهها کلیک کنند و کارها را به نمایندگی از شما انجام دهند. برای نخستین بار، مردم عادی نیز به ابزارهای خودکاری دسترسی پیدا کردهاند که میتوانند با رباتهای شرکتها مقابله کنند؛ بهعبارت دیگر، حالا میتوان ربات را با ربات به چالش کشید.
یک عامل هوش مصنوعی که به نفع شما کار میکند، نه شرکت هواپیمایی، از تازهسازی مداوم صفحات پرواز برای پیدا کردن کاهش ۴۰ دلاری قیمت بلیت خسته نمیشود. تخفیفها و اعتبارهای سفر شما را فراموش نمیکند و در برابر پنجرههای تبلیغاتی بیپایانی که تلاش میکنند شما را به پرداخت هزینه اضافی برای بار دستی یا انتخاب صندلی ترغیب کنند، تسلیم نمیشود.
اما از دید شرکتهای هواپیمایی، مشکل بزرگتر این است که یک دستیار هوش مصنوعی شخصی، مسیر بازاریابی مستقیمی را که شرکت برای ارتباط با مشتری در اختیار دارد، دور میزند. کربی روز سهشنبه در یک رویداد در شیکاگو، بهصراحت این موضوع را پذیرفت و گفت: «راستش را بخواهید، نمیخواهم یک واسطه دیگر ایجاد کنم.»
شرکتهای هواپیمایی طی چند دهه گذشته بهتدریج کمیسیونها را کاهش دادند و آژانسهای مسافرتی سنتی و کارگزاران انسانی را از چرخه خدمات خود کنار زدند. بهنوعی میتوان گفت آنها نخستین «واسطهها» بودند. شرکتهای هواپیمایی از اینکه برای وجود فرد دیگری که از منافع مسافر دفاع کند پول بپردازند، خوششان نمیآمد.
اکنون هوش مصنوعی عاملمحور عملاً یک آژانس مسافرتی دیجیتال و رایگان در اختیار هر مسافر قرار میدهد. چرا شرکتهای هواپیمایی باید ابتدا آژانسهای مسافرتی انسانی را حذف کنند و حالا اجازه دهند ChatGPT یا متا جای آنها را بگیرند؟
و این ما را به بزرگترین تناقض شرکتها در عصر هوش مصنوعی میرساند.
وقتی شرکتها از هوش مصنوعی برای جایگزینکردن کارکنان رزرو، کاهش نیروهای پشتیبانی و بالا بردن قیمت بلیتها استفاده میکنند، این اقدامات «نوآوری» نام میگیرد. کارکنان شغل خود را از دست میدهند و به مشتریان گفته میشود که باید با رباتهایی که جای آنها را گرفتهاند کنار بیایند.
اما همین که مسافران از عاملهای هوش مصنوعی خود برای پیدا کردن بلیتهای ارزانتر استفاده میکنند، شرکتها ناگهان درها را به روی آنها میبندند و به ایمنی، رعایت مقررات و ضرورت مقدس حضور انسان متوسل میشوند.
میتوان انتظار داشت بانکها، فروشگاههای خردهفروشی و هتلها نیز ممنوعیتی مشابه تصمیم یونایتد وضع کنند و همچنان کارکنان انسانی خود را با رباتها جایگزین کنند؛ درحالیکه مشتریان را وادار میکنند با همان رباتها سر کنند.
تا زمانی که شرکتها خدمات انسانی به مشتریان را که خودشان حذف کردهاند بازنگردانند، ممنوعکردن رباتهای ما واقعاً به معنای محافظت از مسافران نیست. در نهایت، همانطور که هر کسی که یک اپلیکیشن اختصاصی شرطبندی ورزشی ساخته میداند، هدف اصلی این است که همیشه کفه ترازو به نفع صاحب بازی سنگینی کند.
این مقاله بازتابدهنده دیدگاههای نویسنده آن است.
جان کیسی ستوننویس رسانههای Raw Story، The Advocate، Daily Beast و Outsports است. او همچنین نویسنده کتاب «عشق: روایتهای قهرمانانه برابری در ازدواج» (Love: The Heroic Stories of Marriage Equality) است.
